Krzyż – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.

Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972.

Gromadę Koło z siedzibą GRN w mieście Krzyżu (nie wchodzącym w skład gromady) utworzono 1 stycznia 1958 w powiecie pilskim w woj. poznańskim z obszarów zniesionych gromad Huta Szklana i Łokacz MałyUchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 25 września 1957 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie poznańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 16 grudnia 1957 r., Nr. 13, Poz. 71). Dla gromadyZapisano jako Krzyż-Wieś ustalono 21 członków gromadzkiej rady narodowejUchwała Powiatowej Rady Narodowej w Trzciance z dnia 28 listopada 1957 r. w sprawie ustalenia liczby członków gromadzkich rad narodowych w powiecie pilskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 6 grudnia 1957 r., Nr. 12, Poz. 66).

1 stycznia 1959 powiat pilski przemianowano na trzcianecki.

W 1965 gromada miała 21 członków GRNUchwała nr 101/65 Powiatowej Rady Narodowej w Trzciance z dnia 25 marca 1965 r. (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 3 kwietnia 1965 r., Nr. 6, Poz. 95).

1 stycznia 1970 część wsi Łokacz Wielki (59,03 ha) z gromady Krzyż włączono do miasta KrzyżZarządzenie Nr 7/70 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 30 stycznia 1970 r. w sprawie szczegółowego określenia granic niektórych miast w województwie poznańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 20 lutego 1970 r., Nr. 2, Poz. 14).

31 grudnia 1971 do gromady Krzyż włączono miejscowości Kuźnica Żelichowska, Przysieki i Żelichowo ze zniesionej gromady Kuźnica Żelichowska w tymże powiecieUchwała Nr XI/58/71 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 28 września 1971 r. w sprawie zniesienia, połączenia i utworzenia niektórych gromad w województwie poznańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 17 grudnia 1971 r., Nr. 15, Poz. 234). Wg Dziennika (§3), "uchwała wchodzi w życie po zatwierdzeniu jej przez Radę Ministrów z upływem dni 14 od daty ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu"; uchwała została ogłoszona 17 czerwca 1971, co oznacza że weszła w życie 31 grudnia 1971 (14 dni później)..

Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej. 1 stycznia 1973 – tym razem w powiecie trzcianeckimW latach 1945–1946 gmina Krzyż należała do powiatu trzcianeckiego, a w latach 1946-1954 do powiatu pilskiego – reaktywowano zniesioną w 1954 roku gminę KrzyżUchwała Nr XVIII/98/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie poznańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 29 grudnia 1972 r., Nr 32, Poz. 391) (od 1992 gmina Krzyż Wielkopolski; od 1999 w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim w woj. wielkopolskim).

Przypisy

Krzyż (powiat trzcianecki) Kategoria:Historia Krzyża Wielkopolskiego