Ploniarka (Reithrodontomys) – rodzaj ssaków z podrodziny nowików (Neotominae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące od Kanady do Ekwadoru.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 55–124 mm, długość ogona 45–145 mm, długość ucha 8–19 mm, długość tylnej stopy 14–25 mm; masa ciała 7–25 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1874 roku włoski zoolog Enrico Hillyer Giglioli w artykule zatytułowanym Badania nad ogólnym rozmieszczeniem geograficznym lub chorologią zwierząt kręgowych, opublikowanym w czasopiśmie „Bollettino della Società Geografica Italiana”. Giglioli w swojej diagnozie nie wymienił żadnego gatunku; gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) ploniarka zachodnia (R. megalotis).
Etymologia Reithrodontomys (Rhithrodontomys): rodzaj Reithrodon ; mus, μυoς muos ‘mysz’. Ochetodon: gr. οχετος okhetos ‘kanał, przewód, rura’, od οχεω okheō ‘nosić’; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’. Gatunek typowy: Coues wymienił trzy gatunki – Reithrodon mexicanus , Mus humulis i Reithrodon longicauda (= Reithrodon megalotis ) – nie określając gatunku typowego. Aporodon: gr. απορος aporos ‘trudny’, od negatywnego przedrostka α- a-; πορος poros ‘przejście’; δους odous, οδων odōn ‘ząb’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Reithrodontomys tenuirostris . Cudahyomys: Cudahy fauna, formacja geologiczna Meade, Kansas, Stany Zjednoczone; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Cudahyomys moorei .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki zgrupowane w dwóch podrodzajach: Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNAporodonA.H. Howell, 1914Reithrodontomys brevirostrisG.G. Goodwin, 1943ploniarka krótkonosa2 podgatunkipółnocno-środkowa Nikaragua (Cordillera Dariense) oraz północno-środkowa i południowa Kostaryka (2 oddzielne obszary w Kordylierze Środkowej)DC: 6,2–6,9 cmDO: 9,7–11,4 cmMC: 11–16 gReithrodontomys darienensisO.P. Pearson, 1939ploniarka drzewnagatunek monotypowyendemit Panamy: na wschód od półwyspu AzueroDC: 6,2–6,5 cmDO: 10–11,2 cmMC: około 10 gcentruj|150pxReithrodontomys gracilisJ.A. Allen & F.M. Chapman, 1897ploniarka skromna5 podgatunkówpołudniowy Meksyk (półwysep Jukatan i wybrzeże Chiapas) wzdłuż wybrzeża Oceanu Spokojnego do zachodnio-środkowej KostarykiDC: 7,6–7,8 cmDO: 8,7–10,7 cmMC: 10–11 gReithrodontomys mexicanus(de Saussure, 1860)ploniarka meksykańska10 podgatunkówMeksyk (od południowego Tamaulipas i zachodnio-środkowego Michoacán) przez Amerykę Środkową do Kolumbii i północnego EkwadoruDC: 6–8 cmDO: 9–11,5 cmMC: około 19 gReithrodontomys paradoxusJ.K. Jones & Genoways, 1970ploniarka nikaraguańskagatunek monotypowyodizolowane zapisy w południowo-zachodniej Nikaragui i zachodnio-środkowej KostaryceDC: 7,1–7,2 cmDO: 9,6–10,1 cmMC: brak danychReithrodontomys spectabilisJ.K. Jones & Lawlor, 1965ploniarka wyspowagatunek monotypowyendemit Meksyku: wyspa CozumelDC: 8,4–8,9 cmDO: 12,1–13,2 cmMC: 18–21 gReithrodontomys creperBangs, 1902ploniarka talamańskagatunek monotypowypółnocno-środkowa Kostaryka do zachodnio-środkowej PanamyDC: 8,9–9,3 cmDO: 11,9–14,5 cmMC: brak danychReithrodontomys rodrigueziG.G. Goodwin, 1943ploniarka kostarykańskagatunek monotypowyendemit Kostaryki: nierównomierne zapisy z Kordyliery Środkowej i Cordillera de TalamancaDC: 7,7–8,3 cmDO: 11,6–12,1 cmMC: brak danychReithrodontomys tenuirostrisC.H. Merriam, 1901ploniarka wąskonosagatunek monotypowyskrajnie południowo-wschodni Meksyk (Chiapas) i południowo-środkowa GwatemalaDC: 8–12,4 cmDO: 12–12,9 cmMC: 18–23 gReithrodontomys microdonC.H. Merriam, 1901ploniarka drobnozębnagatunek monotypowyod południowo-wschodniego Meksyku (środkowe Chiapas) na południe do środkowej GwatemaliDC: 6,8–7 cmDO: 10,1–11,7 cmMC: około 20 gReithrodontomys albilabrisC.H. Merriam, 1901gatunek monotypowyendemit Meksyku: północno-środkowa OaxacaDC: 6,8–7 cmDO: 10,1–11,7 cmMC: około 20 gReithrodontomys cherrii(J.A. Allen, 1891)gatunek monotypowyendemit Kostaryki: wyżyny w Kordylierze Środkowej i Cordillera de TalamancaDC: 6,7–8,5 cmDO: 10,1–11,7 cmMC: brak danychReithrodontomys garichensisEnders & O.P. Pearson, 1940gatunek monotypowyCordillera de Talamanca (środkowa i południowo-wschodnia Kostaryka i zachodnia Panama)DC: 7,5–7,9 cmDO: 11–12 cmMC: brak danychReithrodontomys musseriA.L. Gardner & Carleton, 2009ploniarka wyżynnagatunek monotypowyendemit Kostaryki: Cerra la Asunción (Cordillera de Talamanca)DC: około 6,2 cmDO: około 9,9 cmMC: brak danychcentruj|150pxReithrodontomys wagneriHooper, 1950ploniarka aztecka2 podgatunkiendemit Meksyku: od środkowego Michoacán na wschód do Meksyku, Sierra Madre Południowa w środkowym GuerreroDC: 6,8–7 cmDO: 10,1–11,7 cmMC: około 20 gReithrodontomysGiglioli, 1874Reithrodontomys chrysopsisC.H. Merriam, 1900ploniarka wulkaniczna2 podgatunkiendemit Meksyku: Kordyliera Wulkaniczna od południowo-wschodniego Jalisco na wschód do zachodnio-środkowego VeracruzDC: 7,6–8,5 cmDO: 9–11,6 cmMC: około 14 gReithrodontomys fulvescensJ.A. Allen, 1894ploniarka płowa17 podgatunkówStany Zjednoczone (od zachodnio-południowej Arizony, południowo-środkowego Kansas i południowo-zachodniego Missouri) na południe przez Meksyk do zachodniej NikaraguiDC: 6,2–8,4 cmDO: 7,2–11,6 cmMC: 8–12 gReithrodontomys hirsutusC.H. Merriam, 1901ploniarka włochatagatunek monotypowyendemit Meksyku: południowo-wschodni Nayarit i północno-zachodnie JaliscoDC: 7,5–8,7 cmDO: 10–11,5 cmMC: około 20 gReithrodontomys burtiBenson, 1939ploniarka sonorskagatunek monotypowyendemit Meksyku: od zachodnio-środkowej Sonory do północnej SinaloyDC: 6,4–7 cmDO: 5,2–6,6 cmMC: brak danychcentruj|150pxReithrodontomys humulis(Audubon & Bachman, 1841)ploniarka wschodnia3 podgatunkiendemit Stanów Zjednoczonych: na północ do południowego Ohio i południowo-zachodniego Marylandu, na zachód do Oklahomy i wschodniego TeksasuDC: 6,2–6,8 cmDO: 4,5–6 cmMC: 7–12 gcentruj|150pxReithrodontomys megalotis(S.F. Baird, 1857)ploniarka zachodnia15 podgatunkówod południowo-zachodniej Kanady przez zachodnie i środkowe Stany Zjednoczone (z Channel Islands i Kalifornią) do południowego Meksyku (Oaxaca)DC: 6,3–7,4 cmDO: 5,5–9,6 cmMC: 8–13 gReithrodontomys montanus(S.F. Baird, 1855)ploniarka preriowa3 podgatunkiśrodkowe Stany Zjednoczone (od południowo-wschodniej Montany i południowo-zachodniej Dakoty Północnej) na południe do północnego Meksyku (północno-środkowy Durango)DC: 5,5–6,5 cmDO: 5,4–6,5 cmMC: 7–9 gcentruj|150pxReithrodontomys raviventrisDixon, 1908ploniarka solna2 podgatunkiendemit Stanów Zjednoczonych: Zatoka San Francisco (Kalifornia)DC: 5,2–8 cmDO: 5,6–9,5 cmMC: 8–15 gReithrodontomys sumichrasti(de Saussure, 1861)ploniarka górskagatunek monotypowyendemit Meksyku: VeracruzDC: 7,5–8,8 cmDO: 8,1–11,3 cmMC: 12–16 gReithrodontomys australisJ.A. Allen, 1895gatunek monotypowyod południowo-wschodniego Meksyku (Chiapas) przez Amerykę Środkową do zachodniej PanamyDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychReithrodontomys nerterusC.H. Merriam, 1901gatunek monotypowyendemit Meksyku: JaliscoDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychReithrodontomys zacatecaeC.H. Merriam, 1901ploniarka zakateckagatunek monotypowyendemit Meksyku: Sierra Madre Zachodnia w zachodniej Chihuahua na południe do zachodnio-środkowego MichoacánDC: 6,1–7 cmDO: 6,7–8,7 cmMC: 9–13 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe: Reithrodontomys ecuadorensis (Ekwador; holocen) Reithrodontomys galushai (Stany Zjednoczone; pliocen) Reithrodontomys moorei (Stany Zjednoczone; plejstocen) Reithrodontomys pratincola (Stany Zjednoczone; plejstocen) Reithrodontomys rexroadensis (Stany Zjednoczone; pliocen) Reithrodontomys simplicidens (Stany Zjednoczone; plejstocen) Reithrodontomys wetmorei (Stany Zjednoczone; pliocen)
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Etymologia za:
Bibliografia
Kategoria:Chomikowate