thumb|240px|T. Schwanebach, Zachód słońca w Bretanii, 1927, Muzeum Narodowe w Warszawie (wcześniej w zbiorach Zachęty w Warszawie)
Teodor Schwanebach, znany też jako Teodor Szwanebach lub Schwanenbach, Théodore de Schwanebach, Theodor von Schwanebach (ur. 30 sierpnia 1874, zm. 15 lutego 1949) – polski artysta malarz pochodzenia rosyjsko-niemieckiego, marynista.
Życiorys Pochodził z rosyjsko-niemieckiej rodziny ziemiańskiej, osiadłej w majątku Żyrmuny na Litwie (obecnie Białoruś)R. Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 4, Wrocław 1991, s. 474.. Przed I wojną światową mieszkał w Paryżu, gdzie miał studiować malarstwo pod okiem Jeana Paula Laurensa w École nationale supérieure des beaux-artsSłownik artystów polskich, s. 309.. W latach 20. XX w. kontynuował studia malarskie na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. W latach 1927–1935 często bywał we Francji, mieszkając w Bretanii, na Riwierze i w Paryżu. Od 1932 do 1939 roku mieszkał na stałe w Wilnie, gdzie miał kamienicę przy ul. Ofiarnej (zwaną „domem malarza”), w której znajdowała się jego pracowniaJ. Karosas, Mówią kamienie Wilna, Warszawa 1968, s. 279.. Z żoną Elżbietą ze Swensonów miał córkę Nadzieję (zm. 1929 w Paryżu), która poślubiła w 1927 roku Stanisława Burhardta, sędziego sądu okręgowego w Wilnie i byłego oficera I Korpusu Polskiego w RosjiA. Włodarski, Burhardtowie, s. 5..
Twórczość Był związany z wileńskim ruchem artystów „niezależnych”, charakteryzujących się sprzeciwem wobec środowiska akademickiego i sztuki oficjalnej. W 1931 roku został przyjęty do Wileńskiego Towarzystwa Niezależnych Artystów Sztuk Plastycznych. Od 1932 do 1935 roku zasiadał w zarządzie tej organizacjiEncyklopedia Ziemi Wileńskiej, s. 194.. W latach 1927–1932 i 1935 brał udział w Salonach Niezależnych w Paryżu. Ponadto prezentował swoje prace m.in. na wystawach Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, jak również Société Nationale des Beaux-Arts w Paryżu. Wziął również udział w Pierwszej Wystawie Grupy Artystów Polskich w Paryżu w 1935 roku. W 1939 roku otrzymał dyplom honorowy za obraz Szkuner we mgle, zaprezentowany na III Wystawie Morskiej w warszawskiej ZachęcieSłownik artystów polskich, s. 309; Polskie życie artystyczne..
Szwanebach był przede wszystkim marynistą, cenionym za „oryginalny koloryt i interesujące oświetlenie” (recenzja M. Nałęcz Dobrowolskiego z 1939 roku). W swoich obrazach, głównie olejnych, ukazywał przede wszystkim marynistyczne widoki z Bretanii, rzadziej innych regionów Francji, jak również krajobrazy polskieSłownik artystów polskich, s. 309–310..
Przypisy
Bibliografia R. Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 4, Wrocław 1991. Encyklopedia Ziemi Wileńskiej, t. 3, Sztuka, Bydgoszcz 2005. Polskie życie artystyczne w latach 1915–1939, red. A. Wojciechowski, Wrocław 1974. Słownik artystów polskich, t. 10, Warszawa 2016, s. 309–310 (biogram T. Schwanebacha). A. Włodarski, Burhardtowie, Warszawa 1933.
Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy maryniści Kategoria:Polscy malarze modernizmu Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Ludzie związani z Wilnem Kategoria:Polacy we Francji Kategoria:Absolwenci uczelni w Paryżu Kategoria:Ludzie związani z Paryżem Kategoria:Polacy pochodzenia rosyjskiego Kategoria:Polacy pochodzenia niemieckiego Kategoria:Urodzeni w 1874 Kategoria:Zmarli w 1949