Veľké Leváre (węg. Nagylévárd) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bratysławskim, w powiecie Malacky, w regionie Záhorie, 10 km od Malaciek i 40 km od Bratysławy.
Historia Na terenie wsi ludzkie osadnictwo istniało już w młodszym neolicie. Wieś powstała na ważnym szlaku handlowym, biegnącym przez Záhorie z południa na północ, jako osada strażnicza.
Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1378 roku, kiedy nosiła ona nazwę Noglew. W 1380 wieś nazywała się Lwer, w 1413 Leuar, w 1446 Schüzen, w 1460 Lewary Maior, w 1488 Welykylewar, w 1498 Großchüczen, w 1518 Welykylwar, w 1773 Welke Lewardy, w 1808 Weliké Lewáre, w 1920 Velké Leváry, a od 1927 nosi obecną nazwę. W XVI w. osiedli tu koloniści z Chorwacji, a wkrótce po nich osadnicy habańscy. Ci drudzy zajmowali się głównie wyrobem szeroko znanej ceramiki "habańskiej" oraz produkcją noży. Następnie pojawili się kolejni osadnicy z Moraw. Od 1744 r. miejscowość rozwijała się jako szlacheckie miasteczko, obdarzone prawami organizowania cotygodniowych targów i dorocznych jarmarków. W XIX w. nastąpił dalszy rozwój rzemiosła, powstały cechy rzemieślnicze. Z końcem tego stulecia funkcjonował już młyn parowy, cegielnia, gorzelnia. W latach międzywojennych głośne strajki robotników drzewnych.
W 1397 roku w miejscowości znajdował się mały kościół. W latach 1729–1733 na jego miejscu wybudowano nowy, barokowy o dwóch wysokich wieżach, wchodzący w skład archidiecezji bratysławskiej. Znajduje się w nim największy ołtarz w stylu ludwikowskim (Ludwika XVI) na Słowacji. Przed kościołem stoi pręgierz z początków XVIII w. We wsi znajduje się także kościół ewangelicki należący do senioratu bratysławskiego, a także dwór habański z 1592 roku, będący największą zachowaną budowlą anabaptystów w Europie stojącą w pierwotnym miejscu ich osiedlenia. Od 1972 roku jest on siedzibą Muzeum Anabaptystów.
Ludność Według danych z dnia 31 grudnia 2014, wieś zamieszkiwało 3576 osób, w tym 1806 kobiet i 1770 mężczyzn.
W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco: Słowacy – 97,26% Romowie – 1,08% Czesi – 0,90% Węgrzy – 0,20% Polacy – 0,03% pozostali/nie podano – 0,52%, natomiast w 2011 roku przedstawiał się on tak: Słowacy – 96,11% Czesi – 0,76% Węgrzy – 0,42% Romowie – 0,23% Rusini – 0,20% Ukraińcy – 0,06% Morawianie – 0,06% Polacy – 0,03% Żydzi – 0,03% Serbowie – 0,03% Bułgarzy – 0,03% pozostali – 0,06% nie podano – 2%
Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco: Katolicy rzymscy – 81,11% Ateiści – 11,81% Luteranie – 3,85% Zbory chrześcijańskie – 0,20% Świadkowie Jehowy – 0,20% Katolicy greccy – 0,12% Starokatolicy – 0,03% Adwentyści Dnia Siódmego – 0,03% nie podano – 2,65%, natomiast w 2011 roku prezentowała się tak: Katolicy rzymscy – 72,51% Ateiści – 14,17% Luteranie – 3,01% Zbory chrześcijańskie – 0,68% Katolicy greccy – 0,23% Prawosławni – 0,20% Świadkowie Jehowy – 0,20% Metodyści – 0,11% Adwentyści Dnia Siódmego – 0,06% Kalwiniści – 0,06% Starokatolicy – 0,03% Baptyści – 0,03% Kościół Braterski – 0,03% Mormoni – 0,03% pozostali – 0,25% nie podano – 8,42%
W miejscowości urodził się czeski klarnecista i dyrygent Gustav Brom.
Transport W miejscowości znajduje się stacja kolejowa, przez którą przebiega trasa linii nr 110 z Bratysławy do Brzecławia, a także kilka przystanków autobusowych na trasie z Bratysławy do wsi Borský Svätý Jur. Przez miejscowość przebiega również droga krajowa nr 2.
Od 1646 do 1948 roku istniała przeprawa promowa na Morawie z Veľkých Levarów do Drösing.
Przypisy Szomolányi Juraj a kolektív: Malé Karpaty. Turistický sprievodca ČSSR, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1986, s. 325-326
Linki zewnętrzne Oficjalna strona internetowa
Kategoria:Miejscowości w powiecie Malacky