Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej (SMZT) – założona w 1953 w Tarnowskich Górach organizacja zrzeszająca pasjonatów historii ziemi tarnogórskiej. Za cel stawia sobie inicjowanie, wspieranie i podejmowanie działań w zakresie edukacji, kultury duchowej i materialnej społeczeństwa oraz rozwoju ziemi tarnogórskiej.
Jest zarządcą obiektów turystycznych – Zabytkowej Kopalni Srebra i Sztolni Czarnego Pstrąga – oraz hostelu „Młotek i Perlik” znajdującego się w budynku Stowarzyszenia – tzw. Domu Gwarka – w centrum miasta.
Kalendarium thumb|left|Siedziba Stowarzyszenia 19 marca 1953 – powołanie Komitetu dla Spraw Historii i Zabytków Ziemi Tarnogórskiej. Jego pierwszym przewodniczącym Zarządu był sztygar Alfons Kopia, 8 lutego 1955 – prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie (ob. Katowice) podejmuje uchwałę w sprawie utworzenia Kopalni Zabytkowej i Muzeum Górniczo-Geologicznego w Tarnowskich Górach, luty 1955 – przeniesienie z terenu wydobywczego w Bobrownikach Śląskich zabytkowej Dzwonnicy i ustawienie jej przy placu Gwarków, 1 maja 1957 – założenie przez Stowarzyszenie tygodnika „Gwarek”, wrzesień 1957 – organizacja przez Stowarzyszenie pierwszych Dni Tarnogórskich Gwarków oraz udostępnienie dla zwiedzających Sztolni Czarnego Pstrąga na terenie zabytkowego parku w Reptach, 6 września 1958 – otwarcie muzeum w zabytkowym Domu Sedlaczka oraz odsłonięcie na fasadzie tarnogórskiego ratusza rzeźby gwarka autorstwa Edmunda Halka 5 kwietnia 1959 – zmiana nazwy na Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, wrzesień 1970 – opracowanie projektu budowy Skansenu Maszyn Parowych przy Zabytkowej Kopalni, 3 września 1976 – udostępnienie do zwiedzania Zabytkowej Kopalni Rud Srebronośnych (po 20 latach budowy), 1997 – Stowarzyszenie zostaje laureatem Nagrody im. Wojciecha Korfantego, 23 maja 2000 – wizyta w Sztolni prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, 2002 oraz 2003 – przejęcie na własność gruntów i zabudowań Zabytkowej Kopalni i Sztolni Czarnego Pstrąga, 9 lipca 2017 – wpisanie tarnogórskich zabytków pogórniczych administrowanych przez SMZT na Listę światowego dziedzictwa UNESCO (pod nazwą Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach), 26 maja 2021 – imię Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej otrzymuje nowo wybudowane rondo u zbiegu ulic Opolskiej i Powstańców Śląskich w centrum Tarnowskich Gór.
Sekcje Stowarzyszenia W ramach Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej działa 13 sekcji: sekcja historyczna, sekcja ochrony środowiska, sekcja ds współpracy ze szkołami, sekcja ds. organizacji imprez i prezentacji multimedialnych, sekcja ds. wydawnictw, sekcja ds. pozyskiwania funduszy pomocowych, sekcja ds. Podziemnych Tras Turystycznych Polski, sekcja ds. współpracy z mediami, sekcja artystyczna, sekcja ochrony zabytków, sekcja ds. skansenu maszyn parowych, sekcja penetracji podziemi, sekcja ds. turystyki i przewodnictwa.
Przewodniczący Zarządu thumb|Członkowie SMZT maszerujący w Pochodzie Gwarkowskim (2023) Od chwili założenia Stowarzyszenia w 1953 roku aż do chwili obecnej, pracami Zarządu SMZT kierowało siedmiu przewodniczących: 1953–1955 – Alfons Kopia 1955–1982 – Norbert Kot 1982–1986 – Paweł Spałek 1986–1993 – Norbert Kot 1993–1994 – Stanisław Wyciszczak 1994–1998 – Alfred Bluszcz 1998–2018 – Marek Kandzia od 2018 – Zbigniew Pawlak
Wydawnictwa SMZT Stowarzyszenie wydało jak dotąd szereg publikacji dotyczących ziemi tarnogórskiej oraz samego miasta Tarnowskie Góry. Są to m.in.: Krzykowska Zofia, Zobaczyć niewidzialne. Zabytki sztuki sakralnej w powiecie tarnogórskim, Tarnowskie Góry, 2014, . Wyżgoł Edward, Tarnogórski „Sedlaczek” w dziejach miasta i na szlaku węgierskiego tokaju, Tarnowskie Góry – Nakło Śląskie, 2014, . Żeglicki Jacek, O budowie geologicznej, rudach i minerałach rejonu Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry, 1996, . Wyciszczak Stanisław, Przewodnik tarnogórski wyd. III, Tarnowskie Góry, 2012, . Sopucha Anna, Filak Mieczysław, Małe jest piękne. Tarnogórskie detale architektoniczne, Tarnowskie Góry, 2012, . Ponadto co roku wydawane są zapisy referatów wygłaszanych podczas Gwarków Tarnogórskich.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kultura w Tarnowskich Górach Kategoria:Stowarzyszenia regionalne Kategoria:Stowarzyszenia w województwie śląskim Kategoria:Laureaci Nagrody im. Wojciecha Korfantego