thumb|240px|Telia na dolnej stronie liścia ostrożnia Puccinia calcitrapae DC. – gatunek grzybów z rodziny rdzowatych (Pucciniaceae). Grzyb mikroskopijny będący pasożytem obligatoryjnym wielu gatunków roślin.

Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Puccinia, Pucciniaceae, Pucciniales, Incertae sedis, Pucciniomycetes, Pucciniomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Synonimy nazwy naukowej:

Rozwój i morfologia Jest rdzą pełnocyklową, tzn. wytwarza wszystkie właściwe dla rdzy rodzaje zarodników. Jest pasożytem jednodomowym, tzn. cały jej cykl rozwojowy odbywa się na jednym gatunku żywiciela.

Spermogonium rozwija się na liściach porażonych roślin. Ecja rozwijają się na tych samych liściach wokół spermogoniów. Niemal kuliste ecjospory mają wymiary 26–30 × 23–28 μm. Na dolnej stronie liści powstają cynamonowe, rozproszone uredinia. Urediniospory mają wymiary 26–30 × 23–28 μm i są w przybliżeniu kuliste. Później na dolnej stronie liści pojawiają się czarne telia w postaci wypukłych, chropowatych kupek. Powstające w nich teliospory są dwukomórkowe, elipsoidalne i mają wymiary 32–44 × 22–28 μm.

Na górnej powierzchni porażonych liści powoduje powstawanie czarnych plam.

Występowanie Znany obszar występowania tego gatunku obejmuje Amerykę Północną, Europę, Azję, Australię i Nową Zelandię. Pasożytuje na wielu gatunkach roślin z rodziny astrowatych. W Polsce gatunek pospolity. W polskim piśmiennictwie mykologicznym podano występowanie na gatunkach: Arctium lappa, Arctium minus, Carduus acanthoides, Carduus crispus, Carduus defloratus, Carduus glaucus, Carduus nutans, Carduus personata, Carlina acaulis, Carlina vulgaris, Centaurea alpestris, Centaurea jacea, Centaurea kotschyana, Centaurea oxylepis, Centaurea phrygia, Centaurea scabiosa, Centaurea scabiosa, Cirsium acaule, Cirsium canum, Cirsium oleraceum, Cirsium erisithales, Cirsium helenioides, Cirsium oleraceum, Cirsium palustre, Cirsium pannonicum, Cirsium rivulare, Cirsium waldsteinii, Echinops sphaerocephalus, Onopordum acanthium.

Znaczenie Na porażonych roślinach P. calcitrapae wywołuje choroby zwane rdzami. W niektórych krajach rośliny atakowane przez tego patogena są uprawiane. Do jego zwalczania skuteczne okazały się 0,5% tiofanat metylowy i 0,15% triadimefon.

Przypisy

Kategoria:Rdzowate Kategoria:Mykobiota Polski