5 groszy polskich (1816–1832) – moneta pięciogroszowa Królestwa Kongresowego okresu autonomii, wprowadzona ukazem cara Aleksandra I z 1 grudnia 1815 r., bita w bilonie w latach 1816–1832, według systemu monetarnego opartego na grzywnie kolońskiej.
Moneta została wycofana z obiegu 1 stycznia 1891.
Awers Na tej stronie umieszczono średni herb Królestwa Kongresowego, tzn. orła rosyjsko-polskiego – dwugłowy orzeł z trzema koronami, dużą pośrodku i dwiema małymi na głowach orła, w prawej łapie trzyma miecz i berło, w lewej jabłko królewskie, na piersi, na tle gronostajowego płaszcza, tarcza herbowa z polskim orłem. Po obu stronach dużej korony rok bicia 1816 – 1832. Na dole, po obu stronach ogona orła, znajduje się znak intendenta mennicy w Warszawie – I.B. (Jakuba Benika 1816–1827), F.H. (Fryderyka Hungera 1827–1830) lub K.G. (Karola Gronaua 1831–1832).
Rewers Na tej stronie umieszczono nominał „5", pod nim napis „GROSZY”, poniżej „POLS•”, całość otoczona wieńcem.
Opis Monetę bito w mennicy w Warszawie, w bilonie (próby 194), na krążku o średnicy 17 mm, masie 1,45 grama, z rantem gładkim. Według sprawozdań mennicy w latach 1816–1832 w obieg wypuszczono sztuk.
Stopień rzadkości poszczególnych roczników i typów monet przedstawiono w tabeli: RocznikZnak intendentaStopień rzadkościSzacowana liczba egzemplarzyUwagiZdjęcieI.B.ponad 400 000frameless|upright5 groszy polskich 1817I.B.RR1być może niedobita cyfra 2 z rocznika 18275 groszy polskich 1818I.B.ponad 400 000frameless|upright5 groszy polskich 1819I.B.ponad 400 000frameless|upright5 groszy polskich 1820I.B.ponad 400 000frameless|upright5 groszy polskich 1821I.B.Rframeless|upright5 groszy polskich 1822I.B.R80 001–400 000frameless|upright5 groszy polskich 1823I.B.ponad 400 000frameless|upright5 groszy polskich 1824I.B.R3601–3000frameless|upright5 groszy polskich 1825I.B.R15 001–80 000frameless|upright5 groszy polskich 1826I.B.ponad 400 000frameless|upright5 groszy polskich 1827I.B.ponad 400 000frameless|uprightF.H.ponad 400 000frameless|upright5 groszy polskich 1828F.H.R80 001–400 000frameless|upright5 groszy polskich 1829F.H.R80 001–400 000frameless|upright5 groszy polskich 1830F.H.R80 001–400 000frameless|upright5 groszy polskich 1831K.G.R3601–3000frameless|upright5 groszy polskich 1832K.G.R4121–600frameless|upright Dla rocznika 1827 istnieją monety ze znakami intendenta mennicy I.B. oraz F.H..
W roku 1836 monetę zastąpiono pięciogroszówką polsko-rosyjską.
Ze względu na fakt, że okres bicia monety przypada na czas rządów dwóch carów, w numizmatyce rosyjskiej moneta, w zależności od wybitej daty, zaliczana jest do dwóch odrębnych kategorii: monet cara Aleksandra I (1816–1825) oraz monet cara Mikołaja I (1826–1832).
Istnieją monety 5 groszy polskich rocznika 1818 z perełkowym otokiem zarówno na awersie jak i na rewersie, którym opracowania przypisują status monet próbnych lub ewentualnie nowego bicia.
Nowe bicie Istnieją monety nowego bicia z 1857 r. z mennicy w Warszawie 1829 KG oraz 1832.
Zobacz też 5 groszy (1836–1840) 5 groszy 1835 10 groszy polskich (1816–1831) 10 groszy (1835–1840) monety Królestwa Kongresowego tabela cennikowa Bolcewicza rosyjskie monety bite dla Polski (1815–1841)
Przypisy
5 1816