2 złote polskie (1819–1825) – moneta dwuzłotowa Królestwa Kongresowego okresu autonomii, wprowadzona jako następczyni dwuzłotówki bitej w latach 1816–1820, po dołożeniu otoku na awersie i rewersie i wprowadzeniu pionowo ząbkowanego rantu. Była bita w srebrze, w latach 1819–1825 według systemu monetarnego opartego na grzywnie kolońskiej. Wycofano ją z obiegu 1 maja 1847 r.
Awers Na tej stronie umieszczono prawe popiersie cara Aleksandra I, dookoła otokowo napis:
Dookoła znajduje się wypukły otok.
Rewers Na tej stronie umieszczono średni herb Królestwa Kongresowego, tzn. orła rosyjsko-polskiego – dwugłowy orzeł z trzema koronami, dużą pośrodku i dwiema małymi na głowach orła, w prawej łapie trzyma miecz i berło, w lewej jabłko królewskie, na piersi, na tle gronostajowego płaszcza, tarcza herbowa z polskim orłem. Po obu stronach dużej korony rok bicia „18 19", „18 20", „18 21", „18 22", „18 23", „18 24" lub „18 25". Na dole, po obu stronach ogona orła, znajduje się znak intendenta mennicy w Warszawie – I.B. (Jakuba Benika), otokowo napis:
Dookoła znajduje się wypukły otok.
Opis Monetę bito w mennicy w Warszawie, w srebrze próby 593, na krążku o średnicy 26 mm, masie 9,09 grama, z rantem ząbkowanym, z otokiem. Według sprawozdań mennicy w latach 1819–1825 w obieg wypuszczono sztuk dwuzłotówek. W latach 1819 i 1820 bito dwuzłotówki dwóch typów: bez otoku, z rantem skośnie ząbkowanym oraz z otokiem, rant pionowo ząbkowanym. Mennica w swoich sprawozdaniach raportowała jedynie liczbę wprowadzanych do obiegu monet konkretnego nominału, bez podawania typu. Dwuzłotówki z otokiem z 1819 są dość rzadkie, można więc przyjąć, że ten typ nie miał istotnego wpływu na całkowitą liczbę dwuzłotówek wprowadzonych do obiegu w latach 1819–1825. Inaczej rzecz się ma z rocznikiem 1820, dla którego monety bez otoku spotyka się tylko trochę częściej niż monety z otokiem.
Stopień rzadkości poszczególnych roczników przedstawiono w tabeli: RocznikTypStopień rzadkościSzacowana liczba egzemplarzyUwagiZdjęciez otokiemR4121–600bito również monety 2 złote polskie (1816–1820) (R)frameless|upright2 złote polskie 1820z otokiemRbito również monety 2 złote polskie (1816–1820) (R1)frameless|upright2 złote polskie 1821R80 001–400 000frameless|upright2 złote polskie 1822R115 001–80 000frameless|upright2 złote polskie 1823R80 001–400 000frameless|upright2 złote polskie 1824R115 001–80 000frameless|upright2 złote polskie 1825R115 001–80 000frameless|upright Moneta bita w latach panowania Aleksandra I, więc w numizmatyce rosyjskiej zaliczana jest do kategorii monet tego cara.
Poprzedniczka dwuzłotówki była bita na starych automatach menniczych, które rozpoczęły swoją pracę jeszcze w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Maszyny te nie pozwalały na emisję monet z wystającym powyżej rysunków awersu i rewersu obrzeżem (zwanym otokiem), mającym zmniejszać tempo ścierania się rysunków egzemplarzy uczestniczących w codziennym obrocie pieniężnym. W odpowiedzi na pismo Namiestnika Królestwa Polskiego z 9 kwietnia 1818 r. zawierające prośbę o wyrażenie zgody na:
bicie monet z napisem „z miedzi krajowej” oraz srebrnych 10-złotówek, które nie były wymienione w akcie prawnym z 1 grudnia 1815 r.,
król-cesarz Aleksander I wyraził zgodę, warunkując ją koniecznością bicia ich przez Mennicę Królewską w Warszawie „w formie cylindrycznej, z wykonaniem obrzeża monet prostopadłego do płaszczyzny krążka”. W celu wypełnienia wymagania narzuconego przez administrację petersburską koniecznym było sprowadzenie ze stolicy Cesarstwa Rosyjskiego parowych maszyn menniczych, które postanowiono zainstalować w nowo budowanym gmachu mennicy. Wyemitowanie w 1819 r. różnych nominałów z otokiem wiązało się z uruchomieniem petersburskich automatów. Monety z otokiem i prostopadle ząbkowanym rantem z 1818 r. miały charakter próbny i były bardzo nieliczne. Na przełomie XX i XXI w. znane są egzemplarze dwuzłotówek z datą roczną 1818 wybitych z otokiem. Jednak niektórzy autorzy katalogów wyrażają swoje wątpliwości w odniesieniu do prawidłowej kategoryzacji wszystkich monet (3-, 5 groszy polskich oraz 1-, 2-, 25 złotych polskich) z otokiem i z umieszczoną datą roczną 1818 – czy powinny mieć status monet próbnych, czy ewentualnie nowego bicia.
Zobacz też 2 złote polskie (1816–1820) 2 złote polskie (1826–1830) 2 złote polskie 1831 30 kopiejek – 2 złote (1834–1841) 1 złoty polski (1822–1825) monety Królestwa Kongresowego tabela cennikowa Bolcewicza rosyjskie monety bite dla Polski (1815–1841)
Przypisy
Kategoria:Monety Królestwa Kongresowego (1816–1835) Kategoria:Srebrne monety Królestwa Kongresowego