9 Pułk Saperów (II RP)

9 Pułk Saperów (9 psap) – oddział saperów Wojska Polskiego II RP.

Historia 9 psap 28 września 1921 roku w Twierdzy Brześć został sformowany 9 pułk saperów. Dowódcą pułku został płk Józef Zaniewski. Jednostka powstała z połączenia trzech samodzielnych batalionów saperów: 9 bsap kpt. Edwarda Nejberga, 20 bsap por. Jerzego Lawcewicza i 30 bsap kpt. Józef Ojrzyńskiego.

W chwili wydania rozkazu o formowaniu pułku, większość jego oddziałów znajdowała się jeszcze w polu, a 30 baon w Grudziądzu przy baonie zapasowym saperów Nr. 3. Faktyczne formowanie pułku przypada na początek października 1921 roku, w którym to czasie poszczególne oddziały saperów przybywają do Brześcia n/B. Pułk zostaje zakwaterowany w Twierdzy na Wyspie Centralnej"Jednodniówka 2 Korpusu Poleskiego" s. 87- 88..

18 lutego 1929 rokuSaperzy II Rzeczypospolitej s. 76Wytyczne do organizacji saperów i saperów kolejowych na stopie pokojowej. L.dz. 4981 /Qrg7SGen. z 23 III 1928 r.. pułk został przeformowany w 6 batalion saperów, który został podporządkowany dowódcy 2 Brygady Saperów. Ostateczną organizację wojsk saperskich na stopie pokojowej wprowadzono 8 listopada 1929 roku, gdzie zatwierdzono przeformowanie 9 pułku saperów w 6 batalion saperów z siedzibą w BrześciuRozkaz wykonawczy L.dz. 500/Qrg./MSWojsk, z 8 XI 1929 r..

Żołnierze 9 psap Dowódcy 9 Pułku Saperów płk Józef I Zaniewski (1921) – 1923Rocznik oficerski 1923 s. 890 ppłk Wacław Lipski-Lippe (p.o. 1923) ppłk sap. Gustaw Leonard Herman Stankiewicz (1 IX 1924 – †5 I 1925 Przemyśl) ppłk SG Władysław Zachorowski – p.o. dowódcy pułkuRocznik oficerski 1924 s. 814 (do 10 IV 1925 → szef Wydziału I Departamentu V MSWojsk.) ppłk sap. Stanisław Magnuszewski (10 IV 1925Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 46 z 24 kwietnia 1925 roku, s. 220. - IX 1926 → dowódca 2 psap) ppłk Mieczysław Wężyk (od IX 1926Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 39 z 24 września 1926 roku, s. 318.Rocznik oficerski 1928 s. 577)

Zastępcy dowódcy pułku mjr Kazimierz Hornoff (p.o. 1923) mjr Stefan Langner

Kwatermistrzowie pułku mjr Józef Grzesik (od VI 1925) mjr Wiktor Zygmunt Truss (zatwierdzony 26 IV 1928)

Lista starszeństwa oficerów 9 Pułku Saperów w 1922 roku. płk Józef I Zaniewski (11.7.1882) mjr Zalewski Rudolf (2.11.1880) mjr Rodowicz Stanisław (4.2.1883) mjr Chełmiński Marian (6 6.1882) mjr Mostowski Feliks (28.5.1890) kpt. Tomasz Bondarczuk-Galiński (21 XII 1887) kpt. Müller Jerzy (9.6.1889) kpt. Józef Ojrzyński kpt. Jerome Władysław (16.11.1889) kpt. Karol Domes (24.4.1896) kpt. Lenk Eugeniusz (8.9.1891) kpt. Rudomina Władysław (31.1.1886) kpt. Macherski Zdzisław (29.9.1889) kpt. Jankowski Franciszek (5.10.1888) kpt. Bromirski Stanisław (5.6.1887) kpt. Wiewiórowski Władysław (14.7.1879) kpt. Korecki Eugeniusz (6.4.1884) por. Konopczyński Feliks (18.5.1885) por. Pakowski Tadeusz (2.1.1893) por. Kołpakowski Olgierd (20.1.1892) ppor. Krzyżanowski Henryk (25.5.1892)Starszeństwo z dniem 1 lipca 1920 r. ppor. Gawina Aleksander (1.1.1898) ppor. Wyrzykowski Tadeusz (7.2.1901) Starszeństwo z dniem 1 sierpnia 1920 r. ppor. Boniecki Teofil (20.12.1896) Starszeństwo z dniem 1 marca 1921 r. ppor. Orzechowski Wacław (19.9.1900)Starszeństwo z dniem 1 sierpnia 1921 r ppor. Kiepal Czesław (13.7 1899) Starszeństwo z dniem 1 listopada 1921 r. ppor. Służewski Leonard (17.9.1894)Lista starszeństwa oficerów zawodowych z 29 maja 1922.

Obsada personalna pułku w 1923 roku dowódca – płk Józef I Zaniewski p.o. zastępcy dowódcy – mjr Kazimierz Hornoff komendant Kadry Batalionu Zapasowego – mjr Leonard Sielewicz dowódca IX Batalionu Saperów – mjr Edward Nejberg p.o. dowódcy XX Batalionu Saperów – kpt. Zygmunt II Rumiński p.o. dowódcy XXX Batalionu Saperów – kpt. inż. Józef Ojrzyński oficer kasowy – por. Jan Kazimierz Orzechowski oficer prowiantowy – wakat starszy lekarz pułku – kpt. Roman Pisarczyk młodszy lekarz pułku – por. Samuel Abusz

Prace pokojowe 9 psap Oddziały 9 pułku saperów brały udział w ratowaniu mostów zagrożonych przez zatory lodowe na całym terenie D. O. K. nr. IX i w akcji przeciwpowodziowej, a nieraz nawet na terenie innych okręgów, jak na przykład w Krakowie w 1925 roku. Brały także udział w budowie następujących obiektów: 1. budowa most nad rz. Stwiga w Śródborzu (faktyczna nazwa Chutory Merlińskie), 2. budowa most nad rz. Stwiga w m. Korotycze, 3. budowa most nad rz. Marycha przy strażnicy Studzianka, 4. budowa strzelnicy szkolnej w Biała Podlaska, 5. budowę kolejki żelaznej długości 3 km. - łączącej twierdzę Brześć z miastemPrace użytkowe saperów… s. 32 – 38.

Sport

W sporcie pułk zajmuje jedno z przodujących miejsc. Zdobywa dwukrotnie tytuł mistrza w zawodach saperskich w Warszawie w r. 1925 i w r. 1928, w r. 1927 – drugie miejsce. W roku 1926 zdobywa tytuł mistrza w zawodach sportowych O. K. nr IX.

Symbole 9 psap Chorągiew

20 lutego 1925 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwi 9 psapDz. Rozk. MSWojsk. Nr 8 z 7 marca 1925, poz. 89.. 24 czerwca 1925 roku, w Brześciu, gen. dyw. Edward Śmigły-Rydz wręczył dowódcy pułku chorągiew ufundowaną przez Magistrat i Radę Miejską Brześcia uchwałą Rady Miasta z 13 listopada 1924 roku i z 2 grudnia 1924 roku. W 1929 roku, po rozwiązaniu pułku, chorągiew została prezkazana 6 batalionowi saperów.

Odznaka pamiątkowa 13 listopada 1923 roku Minister Spraw Wojskowych generał broni Stanisław Szeptycki zatwierdził projekt i regulamin odznaki pamiątkowej 9 Pułku SaperówDz. Rozk. MSWojsk. Nr 43 z 13 listopada 1923 roku, zał. nr 1 obwieszczenia.. 15 stycznia 1929 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził nowy regulamin odznaki pamiątkowej, dostosowany do przepisów o odznakach pamiątkowych formacji z 21 kwietnia 1928 rokuDz. Rozk. MSWojsk. Nr 1 z 15 stycznia 1929 roku, poz. 2..

Odznakę stanowi srebrny wieniec dębowo-laurowy przeplatany emaliowaną czerwono-czarną wstęgą. Na wieniec nałożono kotwicę oraz krzyżujące się kilof i łopatę. U szczytu znajduje się ukoronowany orzeł z rozpostartymi skrzydłami. W centrum umieszczono czerwono emaliowaną tarczę z symbolem pułku – szarżujący żubr. W dolnej części wieńca wpisano numer „9”. Pięcioczęściowa – wykonana w srebrze, mocowana sześcioma nitami. Na awersie wieniec i kotwica mają próby srebra oraz imiennik grawera JM, rewers – gładki. Wymiary: 60 mm × 54 mm. Wykonanie: Józef Michrowski – Warszawa. Prawo noszenia odznaki pamiątkowej 9. pułku saperów przysługiwało oficerom i szeregowym, którzy pozostawali w szeregach batalionów saperów wchodzących w skład pułku w okresie działań wojennych, od 1 marca 1918 r. do 21 marca 1921 r., nie mniej niż: na froncie – przez 3 miesiące, w oddziale przez rok. W czasie pokoju: oficerom i podoficerom zawodowym – po przesłużeniu dwóch lat, oficerom niezawodowym - po przesłużeniu roku. Po przeformowaniu 9 pułku w 6 batalion saperów, dokonano zmiany wzoru odznaki polegającej na zastąpieniu dotychczasowej cyfry „9” cyfrą „6”Odznaki wojsk technicznych s. 78.

Przypisy

Bibliografia

Spis byłych oddziałów Wojska Polskiego, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 2 (183), Warszawa 2000, s. 105-108.

Ryszard Grabowiecki, „Prace użytkowe saperów 1928 – 1930”, Warszawa 1931

Kategoria:Bataliony saperów II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Brześciu