Kaplica Miłosierdzia Bożego – rzymskokatolicki kościół filialny parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kamiennej Górze, mieszczący się w Janiszowie w dekanacie Kamienna Góra Wschód w diecezji legnickiej.

Architektura i opis świątyni thumb|300px|left|Krzyż przydrożny w Janiszowie - miejsce odprawiania pierwszych Mszy św. polowych

Kaplica reprezentuje nurt modernizmu sakralnego lat 90. XX wieku. Obiekt charakteryzuje się asymetryczną, geometryczną bryłą o konstrukcji murowanej, wzniesioną na planie czworoboku. Dominującym elementem kompozycyjnym jest wielopołaciowy dach o zróżnicowanym nachyleniu. Elewacje budynku są surowe, pozbawione detalu architektonicznego, z wyraźnie wyeksponowanymi ścianami szczytowymi. Korpus budowli posiada czworoboczne otwory okienne na ścianach bocznych, natomiast część prezbiterialna zamknięta jest prostą ścianą z wysokimi przeszkleniami. Kluczowym elementem doświetlającym wnętrze są wielkopowierzchniowe wypełnienia wykonane z luksferów (szklanych pustaków), które zapewniają wewnątrz światło rozproszone. Wnętrze świątyni stanowi jedna nawa przykryta płaskim stropem. Dwa rzędy ławek prowadzą ku prezbiterium, które jest nieznacznie wyniesione względem poziomu nawy. W strefie sacrum, za stołem ołtarzowym oraz lektorium, umieszczono tabernakulum z Najświętszym Sakramentem, nad którym znajduje się obraz Jezusa Miłosiernego – patrona świątyniMałgorzata Krzyżanowska - Witkowska, Łukasz Wyszomirski, Kościoły Diecezji Legnickiej: nasze dziedzictwo, t. 2, Bydgoszcz 2016, s. 103.. Wewnątrz wystrój i wyposażenie współczesneJubileuszowy Schematyzm Diecezji Legnickiej 1992 - 2017, Legnica 2017, s. 275..

Historia lata 40. XX w. thumb|300px|left|Wnętrze kaplicy thumb|350px|Świetlica w Janiszowie - miejsce sprawowania kultu w pierwszej połowie lat 90. XX w. Dla zapewnienia szczególnej opieki duszpasterskiej kard. Adolf Bertram w 1941 r. wyłączył z terytorium parafii św. Piotra i Pawła w Kamiennej Górze trzy miejscowości: Przedwojów (Reichhennersdorf), Janiszów (Johnsdorf) oraz Dolną Błażkowę (Nieder Blasdorf), erygując Ośrodek Duszpasterski w Przedwojowie (Reichhennersdorf). Kapłan miał duszpasterzować na tych terenach samodzielnie w porozumieniu z proboszczem z Kamiennej Góry. Otrzymał władzę asystowania przy zawieraniu małżeństw. Na wymienionym terenie mógł osobiście spełniać tę funkcję, jak również imiennie w poszczególnych przypadkach delegować innego kapłana z możliwością subdelegowania. Zobowiązany został do prowadzenia przepisanych ksiąg metrykalnych: chrztów, ślubów i pogrzebów. Dopóki nie nastąpiło formalne rozgraniczenie, miał zadbać, aby w księgach kamiennogórskich wprowadzano odpowiednie noty. Miał udzielać koniecznych informacji duszpasterstwu parafii św. Piotra i Pawła w Kamiennej Górze. Nie był zobowiązany do odprawiania mszy św. za parafian. Ustalone ofiary na cele diecezjalne miał przekazywać dziekanowi.

Dekret podpisany 10.05.1941 r. otrzymał natychmiastową moc wykonawcząErrichtung der Seelsorgelokalie Reichhennersdorf, Kreis Landeshur, KirchlAmtsbl, nr 9 (1941), s. 72.. Pierwszy kapłan został zamianowany 26.06.1941 r.Handbuch des Bisthums Breslau, Breslau 1942, s. 61. i zamieszkał gościnnie w obszernym domu rodziny Wicke w Przedwojowie. Był nim ks. Rudolf Meier (ur. 17.12.1910 r., wyświęcony 1.08.1937 r.). Placówkę duszpasterską objął w Kamiennej Górze 9.11.1940 r.Handbuch des Bisthums Breslau, Breslau 1942, s. 53. powołany ze stanowiska zastępcy wikariusza w Kamiennej Górze, a później duszpasterzował o. Raban Muth z Krzeszowa, co w naturalny sposób związało tę placówkę z benedyktyńskim klasztorem.

Po zakończeniu II wojny światowej duszpasterz wrócił do klasztoru, ponieważ nie groziła mu wojskowa mobilizacja. Obowiązki duszpasterskie nadal pełnili kapłani klasztorni: Polacy i Niemcy. Jesienią 1948 r. parafię Przedwojów otrzymał w zarząd proboszcz Kamiennej GóryWiadomości Kościelne, nr 3 1949, s. 64., co w głównym zarysie na krótki czas przywróciło stan sprzed 1941 r. Latem Przedwojów powierzony został duszpasterstwu benedyktynom z Krzeszowa. Po dziesięciu latach z dnia 15.10.1960 r. ze względu na dobro duchowe wiernych oraz łatwiejszy dostęp do Kamiennej Góry, Przedwojów wyłączono z parafii w Krzeszowie i przyłączono do parafii w Kamiennej GórzeWrocławskie Wiadomości Kościelne, nr 4-5 1961, s. 137.. Janiszów stykając się z Kamienną Górą przez ul. Asnyka zaraz po 1945 r. złączył się z parafą św. Piotra i Pawła w Kamiennej Górze.

lata 90. XX w. thumb|350px|Budynek dawnej szkoły. W budynku w latach 90. XX w. prowadzone były katechezy Po podziale nowych granic Polski w 1945 r. ludność niemiecka Janiszowa (w przeważającej większości wyznania luterańskiego) została przetransportowana w głąb Niemiec. Na ich miejsce przybyli Polacy (wyznania rzymskokatolickiego) z terenów Sądecczyzny. Coniedzielny dojazd do kościoła Piotra i Pawła w Kamiennej Górze (4,5 km), szczególnie w zimie wiązał się olbrzymimi trudnościami. Po przemianach ustrojowych w Polsce (1989 r.) w sezonie letnim na prośbę mieszkańców przyjeżdżali księża z parafii i odprawiali msze św. pod przydrożnym krzyżem (w 1947 r. mieszkańcy tej wsi ustawili drewniany krzyż. Po kilkunastu latach wymieniono go na krzyż z rur stalowych)Stanisław Książek, Mała architektura sakralna Kotliny Kamiennogórskiej, Kamienna Góra 2001, s. 134.. Ze względu na krótki czas posługi duszpasterskiej nie zaspokajało to oczekiwań mieszkańców do stałych nabożeństw coniedzielnych w Janiszowie. Za aprobatą ks. Jerzego Budnika (1931-1996) nabożeństwa zostały przeniesione do pobliskiej świetlicy. Z powodu niewystarczającej liczby księży w archidiecezji oraz braku odpowiednio przeznaczonego do tego budynku (była to de facto świetlica do zabaw tanecznych z wystrojem karnawałowym) eucharystia odprawiana była co drugą niedzielę o godz. 14.00. Wierni z Janiszowa korzystając z sąsiedztwa Błażkowej (Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lubawce) na przemian uczestniczyli w liturgii niedzielnej w świetlicy w Błażkowej i w świetlicy w Janiszowie. thumb|300px|Krzyż przed kaplicą

thumb|350px|left|Grób ks. proboszcza Jerzego Budnika (1931-1996) na cmentarzu w Czarnym Borze Na początku lat 90. XX w. w lokalnej społeczności zrodziło się pragnienie wybudowania własnej świątyni. Państwo Helena (1943-2026) i Andrzej (1936-2020) Ligęza oddali działkę pod budowę, na której wcześniej stała stodoła drewniano-murowana (uległa spaleniu pod koniec lat 80.). Pierwszą mszę św. na placu budowy odprawił ks. Jerzy Budnik - proboszcz. Wierni gromadzili się przez lata na terenie budowy na nabożeństwa majowych i czerwcowych i wymadlali dalszy koniec prac. Kaplica prawie w całości została wybudowana z ofiar mieszkańców. Zaangażowany w zbieranie datków był Jan Zygmunt (1920-2000). Krzyż na szczycie kaplicy został wykonany w "Dofamie" w Kamiennej Górze, dzwon ufundowany przez społeczność niemiecką, a część ławek została przetransportowana z dawnej sali katechetycznej mieszczącej się w budynku pod numerem 54. Pierwsza Eucharystia została celebrowana na przełomie 1995/1996 r. W trakcie budowy kaplicy w Polsce oraz w całym Kościele zaczął rozwijał się kult Miłosierdzia Bożego. Szczególny wpływ na dedykację świątyni miała beatyfikacja Faustyny Kowalskiej w 1993 r. oraz lektura jej zeszytów duchowych. W 2000 r. zakończono budowę. Uroczyste poświęcenie kaplicy nastąpiło 17.04.2006 r. przez bp. Stefana Cichego. Oprócz posługi sakramentalnej w świetlicy, a później w kaplicy, księża z parafii (ks. Jacek Tokarz 1990-1995 r., ks. Ryszard Pita 1995-1999 r.) prowadzili katechezy w miejscowej szkole, aż do jej rozwiązania w 1999 r.

Kalendarium mały|Dzwonnica na cmentarzu w Janiszowie lata 90. XX w. - rozpoczęcie budowy kaplicy czerwiec 1995 r. - odbyła się na zakończenie nabożeństwa do NSPJ krótka wizyta bp. Tadeusza Rybaka na placu budowyMarek Perzyński, Prężny Janiszów, w: Niedziela legnicka, 1995, nr 49 (118), s. 11. 2000 r. - zakończenie budowy 17 kwietnia 2006 r. - poświęcenie kaplicy przez bp. Stefana Cichego 30 sierpnia 2014 r. - został uroczyście celebrowany pierwszy w historii kaplicy sakrament małżeństwa 26 września 2015 r. - peregrynacja obrazu św. Józefa 09/10.2017 r. - misje święte prowadzone przez o. Witolda Radowskiego i o. Józefa Szczecinę - redemptorystów z TuchowaNatalia Mann, Misje nadal trwają, w: Niedziela legnicka, 2017, nr 43 (1259), s. V.

Ciekawostki mały|Dwa z trzech dzwonów z cmentarza w Janiszowie przy kościele MB Różańcowej w Kamiennej Górze W latach 50. XX w. ówczesny proboszcz parafii Piotra i Pawła ks. Mieczysław Krzemiński (1913Schematyzm duchowieństwa i kościołów archidiecezji wrocławskiej, Wrocław 1952, s. 135.-1991Nowe Życie, Nekrolog, 9/1991, nr 14, s. 12.) w obawie przed kradzieżą przewiózł dwa dzwony z cmentarza niemieckiego w Janiszowie do kościoła Piotra i Pawła w Kamiennej Górze i umieścił je pod wieżą kościelną. Następnie dzwony przeniesiono do kościoła Matki Bożej Różańcowej w Kamiennej Górze, gdzie zostały powieszone na wieży (w 1942 r. zabrano trzy dzwony na potrzeby II wojny światowej, a w 1954 r. ostatni dzwon przewieziono do Warszawy). Zawieszenie dzwonów na wieży spowodowało małą ich słyszalność. W 1979 r. podjęto decyzję o przeniesieniu dzwonów na wzgórek przy kościele. Dzwony zawieszono na metalowej konstrukcji. Pod dzwonami wylano głębokie fundamenty, doprowadzono elektryczność do dzwonów i mechaniczny rozruchks. Stanisław Książek, Parafia Matki Bożej Różańcowej w Kamiennej Górze w latach 1966-2006, Kamienna Góra 2009, s. 91 - 92..

Bibliografia ks. Stanisław Książek, Terytorialna organizacja kościelna kotliny kamiennogórskiej w XX wieku, Kamienna Góra 2000. ks. Stanisław Książek, Mała architektura sakralna kotliny kamiennogórskiej, Kamienna Góra 2001. ks. Stanisław Książek, Parafia Matki Bożej Różańcowej w Kamiennej Górze w latach 1966-2006, Kamienna Góra 2009. Słownik geografii turystycznej Sudetów, red. M. Staffa: t. 8 – Kotlina Kamiennogórska, Wrocław 1997. Małgorzata Krzyżanowska - Witkowska, Łukasz Wyszomirski, Kościoły Diecezji Legnickiej: nasze dziedzictwo. T.2, Bydgoszcz 2016. Jubileuszowy schematyzm diecezji legnickiej 1992 - 2017, Legnica 2017. ks. Władysław Bochnak oprac., Początki diecezji legnickiej, Legnica 2004.

Zobacz też Cmentarz w Janiszowie Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kamiennej Górze

Przypisy

Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Miłosierdzia Bożego Kategoria:Kościoły w powiecie kamiennogórskim Kategoria:Obiekty sakralne w gminie wiejskiej Kamienna Góra Kategoria:Architektura modernizmu w województwie dolnośląskim Kaplica Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 2000 Kategoria:Kaplice w diecezji legnickiej