Jakub Segał (ur. 8 lipca 1880 w Warszawie, zm. po 4 sierpnia 1943) – polski psycholog, filozof, estetyk, profesor Wolnej Wszechnicy Polskiej i Państwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej.

Życiorys Syn Karola i Balbiny z domu Grosglik (zm. 1927). Siostra Jadwiga Judyta była zamężna za Adamem Zieleńczykiem. Uczył się najpierw w czteroklasowym II Progimnazjum, a potem w III Gimnazjum w Warszawie. Po jego ukończeniu w 1900 studiował trzy semestry na Uniwersytecie w Berlinie, gdzie słuchał wykładów Fischera, Warburga, Simmla, Dessoira i Wölfflina. Studia kontynuował od semestru zimowego 1902/1903 na Uniwersytecie Wiedeńskim, tam był słuchaczem wykładów Jodla, Jerusalema i Wallaschka. Od semestru letniego 1903 studiował pięć semestrów psychologię i filozofię na Uniwersytecie Zuryskim, pod kierunkiem Meumanna, Störringa, Wreschnera, i antropologię u Martina„Vita”. [w:] Segal J. Über die Wohlgefälligkeit einzelner räumlicher Formen. Eine psychologisch-ästhetische Untersuchung. Leipzig: Wilhelm Engelmann, 1906 s. 77.. Tytuł doktora filozofii otrzymał w Zurychu w 1906 po przedstawieniu rozprawy Über die Wohlgefälligkeit einfacher räumlicher Formen przygotowanej pod kierunkiem Meumanna. Następnie uzupełniał studia na Uniwersytecie w Lipsku w 1906, od 1906 do 1907 na Uniwersytecie w Würzburgu u Oswalda Külpego, i od 1911 do 1912 na Uniwersytecie w Bonn.

Był w latach 1914-1918 wykładowcą psychologii na Wydziale Humanistycznym Towarzystwa Kursów Naukowych w WarszawieDziesięciolecie Wolnej Wszechnicy Polskiej TKN: sprawozdanie z działalności Towarzystwa Kursów Naukowych, 1906-1916, opracowali Ryszard Błędowski, Stanisław Orłowski, Henryk Mościcki, Warszawa 1917, s.130, Podkarpacka BC – wersja elektroniczna, a od 1919 Wolnej Wszechnicy Polskiej.

Był także wykładowcą propedeutyki filozofii w kilku warszawskich gimnazjach, wykładał m.in. w I Gimnazjum ŻeńskimZ sądów. "Kurier Warszawski" nr 210 (2.8.1918) s. 6. Od 1923 wykładał również psychologię wychowawczą w Państwowym Instytucie Pedagogiki Specjalnej w Warszawie. W 1926 roku był kandydatem na katedrę psychologii pedagogicznej na Uniwersytecie Warszawskim. Należał do Komisji Pedagogicznej MWRiOP; staraniem komisji ukazało się w 1927 polskie wydanie podręcznika Williama Sterna Inteligencja dzieci i młodzieży w tłumaczeniu Tadeusza Klimowicza i pod redakcją Segała. Od 1930 roku wspólnie ze Stefanem Baleyem i Marią Grzegorzewską redagował „Polskie Archiwum Psychologii”.

Od połowy lat 20. chorował na przewlekłą, postępującą chorobę mięśni, która uniemożliwiała mu pracę naukową i dydaktyczną. Podczas okupacji niemieckiej przebywał w podwarszawskich Bielanach, aresztowany 4 sierpnia 1943 przez Gestapo i przewieziony do aresztu śledczego na Szucha; jego dalsze losy są nieznane. Wspomnienia pośmiertne poświęcili mu Władysław Tatarkiewicz i Benedykt BornsteinBornstein B. Jakub Segał (1880-1943). Przegląd Historyczno-Oświatowy 5, 305-309, 1949..

10 czerwca 1915 ożenił się z Marią Anną Corbel. Mieszkał pod adresem Nowy Świat 43.

Segał był autorem szeregu prac w języku polskim i niemieckim, dotyczących wyobrażeń i estetyki rozumianej jako dział psychologii. Przypisywane Segałowi autorstwo skryptu Estetyka form literackich (Wolna Wszechnica Polska, 1918)Estetyka form literackich. Warszawa: Wolna Wszechnica Polska, 1918. prawdopodobnie jest niesłuszne; jak wykazuje Maciej Adamski, tekst jest raczej autorstwa Kazimierza Wóycickiego.

Ofiarował zbiory książkowe Towarzystwu Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego w JerozolimiePrace Towarzystwa Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie w latach 1922–1932. Warszawa: Tow. Przyjaciół Uniw. Hebrajskiego w Jerozolimie, 1933 s. 5..

Lista prac Die bewusste Selbsttäuschung als Kern des ästhetischen Geniessens. Eine kritische Betrachtung. „Archiv für die gesamte Psychologie” 6, 254–270, 1906 Beiträge zur experimentellen Ästhetik. I. Über die Wohlgefälligkeit einzelner räumlicher Formen. Eine psychologisch-ästhetische Untersuchung. „Archiv für die gesamte Psychologie” 7, s. 53–124, 1906 Über die Wohlgefälligkeit einzelner räumlicher Formen. Eine psychologisch-ästhetische Untersuchung. Leipzig: Wilhelm Engelmann, 1906 Sztuka a iluzya. „Bibljoteka Warszawska” 1 (2), s. 272–289, 1906 Psychologische und normative Aesthetik. „Zeitschrift für Aesthetik und allgemeine Kunstwissenschaft” 2 (1), 1–20, 1907 Iluzja świadoma jako istota rozkoszy estetycznej (Autoreferat). „Przegląd Filozoficzny” 10 (1), s. 104–105, 1907 Z powodu odczytu Lippsa pt. Przyrodoznawstwo a światopogląd. „Przegląd Filozoficzny” 10 (3), s. 365–375, 1907 Przyczynki do estetyki doświadczalnej. I. O działaniu estetycznym prostych form przestrzennych. Poszukiwania psychologiczno-estetyczne (Autoreferat). „Przegląd Filozoficzny” 10 (3), s. 379–388, 1907 Über den Reproduktionstypus und das Reproduzieren von Vorstellungen. „Archiv für die gesamte Psychologie” 12, s. 124–235, 1908 Psychologia w szkole średniej. „Nowe Tory” 5 (6), s. 1–27, 5 (7), s. 93–107, 1910 oraz 6 (3), s. 227–252 i 6 (5), s. 418–439, 1911 O charakterze psychologicznym zasadniczych zagadnień estetyki. Przegląd Filozoficzny 14 (3), s. 383–394, 1911 O próbie nowej teorji uczuć i wzruszeń. „Tydzień” 1 (2), s. 14–16 i 1 (3), s. 15–17, 1912 Badania doświadczalne nad pamięcią. „Tydzień” 2 (5), s. 15–17, 1913 O typach odtwórczych. „Nowe Tory” 8, s. 149–170, 1913 Oceny i sprawozdania. Dr. Władysław Spasowski: Adam Mahrburg i jego poglądy na naukę i filozofję. „Nowe Tory” 8 (4–5), s. 226–229, 1913 Über das Vorstellen von Objekten und Situationen: ein Beitrag zur Psychologie der Phantasie. Eine experimentelle Untersuchung. München: Spemann, 1916 Kolorowe dźwięki. „Przegląd Warszawski” 3 (27), s. 349–389, 1923 Marzenia na jawie a struktura fantazji. „Przegląd Warszawski” 5 (44, 45), s. 149–157, 299–316, 1925 Analiza psychologiczna fenomenalnych uzdolnień rachunkowych (Autoreferat). „Ruch Filozoficzny” s. 72, 1925

Sprawozdania. Joteyko J. Metoda testów umysłowych i jej wartość naukowa. „Ruch Filozoficzny” 10 s. 22–26, 1925 Ekonomia i technika pracy pamięciowej. Szkoła Specjalna 4, s. 4–10, 1927/1928

Przypisy

Bibliografia Piotr Graff. „Poglądy estetyczne Jakuba Segała”. [w:] Sław Krzemień-Ojak, Krystyna Rosner (red.). Studia z dziejów estetyki polskiej, 1890-1918. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972. s. 261–286

Redakcja. „Segał Jakub”. [w:] Polski Słownik Biograficzny T. 36. Warszawa–Kraków: PAN, 1995, s. 152–153

Linki zewnętrzne Prace Jakuba Segała w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci III Rządowego Gimnazjum Filologicznego w Warszawie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Zurychu Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Ludzie związani z Uniwersytetem Humboldtów w Berlinie Kategoria:Ludzie związani z Uniwersytetem Wiedeńskim Kategoria:Polscy psycholodzy Kategoria:Więźniowie aresztu śledczego Gestapo w alei Szucha w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Towarzystwa Kursów Naukowych (1905–1918) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1943