Tadeusz „Tad” Danielewski (ur. 29 marca 1921 w Radomiu, zm. 6 stycznia 1993 w Los Angeles) – amerykański reżyser filmowy, producent i pedagog polskiego pochodzenia.
Życiorys Młodość W czasie II wojny światowej był członkiem polskiego podziemia, brał udział w powstaniu warszawskim, został wywieziony na roboty do Niemiec, z których został oswobodzony przez wojska amerykańskie. Po wojnie studiował aktorstwo na Royal Academy of Dramatic Art w Londynie. W 1948 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Tam studiował na Uniwersytecie Stanu Ohio, University of Iowa i na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa w Baltimore.
Kariera filmowa W 1957 założył Stratton Productions Inc. – firmę, która zrealizowała wiele produkcji filmowych w Nowym Jorku, Los Angeles i Londynie. W filmie The Big Wave (1961) był współautorem scenariusza, reżyserem i koproducentem (wspólnie z japońską firmą, Toho Company). W kilku projektach współpracował z noblistką Pearl S. Buck. Przykładem ich wpółpracy jest realizacja amerykańskiej wersji indyjskiego filmu Przewodnik (The Guide, 1965), której scenarzystką była Buck.
W 1962 roku Danielewski wyreżyserował film , do którego scenariusz, na podstawie sztuki Jean-Paula Sartre’a Huis clos, napisał George Tabori. Główne role zagrały w nim żona Taboriego, Viveca Lindfors, oraz Rita Gam. Za swoje kreacje obydwie wykonawczynie zostały nagrodzone Srebrnymi Niedźwiedziami dla najlepszej aktorki na 12. MFF w Berlinie.
Zajmował się też filmami dokumentalnymi. Był jednym z realizatorów 4-godzinnego dokumentu Africa, nagrodzonego nagrodą Emmy i emitowanego przez stację ABC w sezonie 1967–1968. Z kolei w roku 1972 wyreżyserował dokument España puerta abierta.
Przy realizacji swoich seriali (Omnibus, Robert Montgomery Presents, Matinee Theater, Wide Wide World, a także serialu dla dzieci Muggsy) współpracował z wieloma, różnymi stacjami telewizyjnymi.
W 1983 roku został poproszony o przetłumaczenie na język polski piosenki „Sweet Georgia Brown”, do filmu „Być albo nie być” (1983), w którym to Mel Brooks odśpiewał ją razem ze swoją żoną - Anne Bancroft.
Kariera pedagogiczna Pod koniec lat 50. XX wieku założył w Nowym Jorku szkołę aktorską – Tad Z. Danielewski Actors’ Workshop. Dwadzieścia lat później otworzył też jej oddział w Los Angeles. Wśród jego uczniów były takie późniejsze gwiazdy kina, jak James Earl Jones, Mercedes Ruehl, Martin Sheen czy Sigourney Weaver.
W latach 1977–1988 był profesorem na wydziale filmu i teatru Uniwersytetu Brighama Younga w Provo w stanie Utah. Wykładał też na Uniwersytecie Południowej Kalifornii w Los Angeles, którego był profesorem emeritusem.
Życie prywatne Tad Danielewski był trzykrotnie żonaty.
Pierwszą jego żoną była Polka, z którą wyemigrował do Ameryki, aktorka Sylvia Daneel (z d. Łakomska). Miał z nią syna Christophera.
Z drugą żoną, Priscillą Decatur Machold, miał syna Marka i córkę Annę. (ur. w 1966) jest pisarzem, nominowanym do National Book Award. Anna Danielewski (ur. w 1968) jest piosenkarką rockową, jazzową i folkową, znaną pod pseudonimem Poe.
Jego trzecie małżeństwo, z Lillian D’Arc, pozostało bezdzietne i trwało do jego śmierci.
Tad Danielewski zmarł na raka w wieku 71 lat, w swoim domu, w Los Angeles.
Filmografia 1955–1958 Matinee Theatre serial TV – reżyser Coming of Age (1955), sezon 1 odc. 35 1955–1958 Wide Wide World serial TV 1954–1957 Robert Montgomery Presents serial TV – reżyser Sunset Boulevard (1956), sezon 8 odc. 13 The Enemy (1957), sezon 8 odc. 26 The New World (1957), sezon 8 odc. 34 Faust '57 (1957), sezon 8 odc. 41 1961 The Big Wave – reżyser, scenarzysta, producent 1962 No Exit – reżyser 1965 Przewodnik (The Guide) 1967–1968 Africa film dokumentalny 1972 España puerta abierta film dokumentalny – reżyser 1983: Być albo nie być – tłumacz na język polski piosenki „Sweet Georgia Brown”
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci University of Iowa Kategoria:Amerykanie pochodzenia polskiego Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Nauczyciele akademiccy Brigham Young University Kategoria:Ludzie urodzeni w Radomiu Kategoria:Ludzie związani z Los Angeles Kategoria:Ludzie związani z Nowym Jorkiem Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 1993