Ferdinand Zecca (ur. 19 lutego 1864 na Korsyce, zm. 23 marca 1947 w Saint-Mandé) – francuski reżyser, producent, scenarzysta i aktor filmowy. Jeden z pionierów kina. Związany był przede wszystkim z wytwórnią Pathé Frères, dla której zrealizował setki filmów i wyszkolił wielu filmowców. W swojej karierze współpracował m.in. z takimi twórcami jak Alice Guy-Blaché, Lucien Noguet, Henri Andréani czy Segundo de Chomón.

Życiorys Zecca urodził się na Korsyce w 1864 roku. Niedługo potem jego rodzina przeprowadziła się do Paryża. Jego ojciec był związany z paryskimi teatrami: najpierw pracował w Théâtre Funambule, a następnie został inspicjentem komediowego Théâtre de l’Ambigu-Comique. Zecca z początku również związał się z teatrem – najpierw jako aktor, a następnie (idąc w ślady ojca) jako inspicjent. Pracował w tzw. café-concerts – kawiarnio-teatrach prezentujących widowni programy variété, na które składały się również prezentacje kinematografu.

Początki działalności kinowej Miał styczność z kinem od początku istnienia tego medium – jego siostra była operatorką projektora u braci Pathé. Angażował się w drobne prace związane z filmem i fonografią: brał udział w nagraniach fonograficznych, kilka razy wystąpił jako aktor. W 1898 roku został nawet na pewien czas zatrudniony przez Alice Guy przy realizacji filmów w wytwórni Gaumont. W tym czasie nakręcił swój pierwszy film: Les Méfaits d’une tête de veau.

thumb|Zecca występuje we własnej osobie w filmie À la conquête de l’air (1901) Przełom w życiorysie Zekki nastąpił w momencie, gdy zrealizował krótki film Le Muet mélomane (1900), w którym obraz został zsynchronizowany z dźwiękiem fonografu. Pomysł spodobał się Charles’owi Pathé, co skłoniło go do przyjęcia Zekki do pracy przy produkcji filmów. Zecca kierował stoiskiem firmy Pathé podczas wystawy światowej w Paryżu w 1900 roku. W pracy przy filmie początkowo zajmował się głównie schematycznym kopiowaniem cudzych realizacji – w filmach Ce que l’on voit de mon sixième (1901) oraz Par la trou de la serrure (1901) naśladował angielskie komedie Szkoły z Brighton, zaś w filmie Les Sept châteaux du diable (1901) kopiował styl Georges’a Mélièsa. Zdaniem badaczy kina, z początkowego okresu jego twórczości na wyróżnienie zasługuje efektowny film trikowy À la conquête de l’air (1901), przedstawiający lot osobliwą maszyną nad dachami Paryża.

Realizacja filmów dla Pathé Do najbardziej znanych filmów Zekki można zaliczyć utrzymane w realistycznym tonie melodramaty: Historia pewnej zbrodni (1901) oraz Ofiary alkoholizmu (1902). W dziejach filmu zapisały się one jako jedne z pierwszych prób opowiedzenia złożonej historii za pomocą środków filmowych. Za jedno z wybitnych dzieł wczesnego kina uchodzi jego czteroczęściowy film biblijny Żywot i męka naszego Pana Jezusa Chrystusa (1907), współreżyserowany przez Luciena Nongueta, ze zdjęciami Segundo de Chomóna. Była to ponowna realizacja wcześniejszego filmu Zekki Żywot i męka Jezusa Chrystusa (1903), niemal równie wystawnego. Film składał się z 38 jednoujęciowych scen (tableaux). Istniało wiele wersji filmu o różnym metrażu, dzięki czemu właściciele kin mogli wypożyczyć te kopie, które odpowiadały im ceną bądź czasem projekcji. Obok melodramatów i filmów biblijnych, Zecca realizował wiele innych typowych dla wczesnego kina gatunków, m.in. tzw. aktualności (będące kronikami filmowymi bądź fabularyzowanymi inscenizacjami bieżących wydarzeń), rekonstrukcje historyczne, komedie, baśnie, a także adaptacje literatury.

W 1903 roku Zecca zerwał na pewien czas współpracę z Pathé i ponownie dołączył do ekipy wytwórni Gaumont. Epizod ten trwał jednak zaledwie kilka miesięcy – Zecca w tym czasie kręcił przeważnie filmy trikowe. W 1904 roku powrócił do Pathé w momencie reorganizacji starego studia filmowego w Vincennes i otwarcia nowego studia w Montreuil. Zecca kierował coraz większą częścią produkcji filmowej Pathé, a w latach 1906–1907 nadzorował wszystkie realizacje jako kierownik studia w Vincennes.

Kierowanie produkcją Pathé thumb|350px|Plakat reklamujący film Żywot i męka naszego Pana Jezusa Chrystusa (1907) Kierując produkcją Pathé Zecca nadzorował pracę scenarzystów, mógł oceniać scenariusze i je akceptować bądź odrzucać wedle uznania, określać metraż oraz budżety filmów, ustalać okresy zdjęciowe, a nawet ustalać reguły dotyczące pracy operatorów. Zajmował się też zatrudnianiem personelu artystycznego – aktorów, reżyserów, scenografów. Niemal cały czas był obecny na planie zdjęciowym i dbał o realizację filmów zgodnie z ustaloną koncepcją. Od tego momentu już tylko sporadycznie angażował się osobiście w reżyserię.

Od 1915 roku Zecca praktycznie nie realizował już filmów. Jako prawa ręka Charles’a Pathé swoją uwagę poświęcił niemal całkowicie sprawom biznesowym firmy, podróżując w jej imieniu po Europie i Stanach Zjednoczonych. W 1923 roku wrócił do Francji, gdzie pokierował produkcją Pathé-Baby – serii niedużych kamer i projektorów przeznaczonych do użytku domowego.

Filmografia Jako reżyser

Współreżyserowane z René Leprince’em 1912: La Fièvre de l'or 1913: Le Roi de l’air 1913: La Leçon du gouffre 1913: La Comtesse noire 1913: Cœur de femme 1913: Plus fort que la haine 1914: La Danse héroïque 1914: La Lutte pour la vie 1914: La Jolie Bretonne 1914: L’Étoile du génie 1915: Le Vieux Cabotin 1915: Le Noël d’un vagabond 1919: Les Larmes du pardon 1919: Le Calvaire d’une reine

Jako producent 1901: Scènes vues de mon balcon (Ce que je vois de mon sixième) 1901: À la conquête de l’air 1903: Le Démon du jeu ou La vie d’un joueur (La Vie d’un joueur) 1906: Pauvre Mère 1906: La Grève des bonnes 1907: Cendrillon, ou la Pantoufle merveilleuse (Cendrillon), reż. Albert Capellani 1907: Les Débuts d’un patineur 1908: Don Juan 1912: Boireau, roi de la boxe 1913: Les Incohérences de Boireau 1913: Boireau empoisonneur 1913: Boireau spadassin

Jako aktor 1899: Les Mésaventures d’une tête mélomane (Le Muet mélomane) 1901: Une idylle sous un tunnel 1901: Historia pewnej zbrodni 1901: Comment on met son couvert 1901: À la conquête de l’air 1902: Une séance de cinématographe 1902: Chez le photographe 1902: La Poule merveilleuse 1905: L’Amant de la lune (Rêve à la lune): Le pochard 1905: Automobile et cul-de-jatte 1905: Créations renversantes 1912: Rigadin aux Balkans

Jako scenarzysta 1901: Historia pewnej zbrodni 1902: Ofiary alkoholizmu 1903: Le Démon du jeu ou La vie d’un joueur (La Vie d’un joueur) 1905: L’Amant de la lune (Rêve à la lune) 1906: Le Théâtre de Bob 1910: La Tragique aventure de Robert le Taciturne, duc d’Aquitaine 1915: Le Malheur qui passe

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Szczegółowa filmografia Ferdinanda Zekki [dostęp 2017-10-11]

Kategoria:Pionierzy kina Kategoria:Francuscy reżyserzy filmowi Kategoria:Urodzeni w 1864 Kategoria:Zmarli w 1947