Rosyjskie monety bite dla Polski 1815–1841 – numizmatyczne opracowanie o charakterze katalogu, zamieszczone jako jeden z czterech rozdziałów książki wielkiego księcia Jerzego Romanowa „РУССКИЕ МОНЕТЫ, ЧЕКАНЕННЫЕ ДЛЯ ПРУССИИ, 1759–1762, ГРУЗИИ, 1804–1833, ПОЛЬШИ, 1815–1841, ФИНЛЯНДИИ, 1864–1890” (Rosyjskie monety bite dla Prus, 1759–1762, Gruzji, 1804–1833, Polski, 1815–1841, Finlandii, 1864–1890), wydanej w Sankt Petersburgu w 1893 r.
Zgodnie z optyką przyjętą w rosyjskiej numizmatyce, wielki książę Jerzy Romanow zaliczył do XIX-wiecznych emisji dla Polski tylko te, które były dopuszczone do obiegu wyłącznie na terenie Królestwa Kongresowego, a więc monety: okresu autonomii (1815–1835) bite w czasie powstania listopadowego (1831) oraz polsko-rosyjskie bite w miedzi i bilonie (1835–1841). Dwunominałowe monety polsko-rosyjskie (srebrne i złote), monety rosyjsko-polskie oraz rosyjsko-warszawskie były dopuszczone do obiegu na terenie całego Imperium, zostały więc ujęte w innych tomach monografii Romanowa jako monety rosyjskie.
W formie uzupełnienia opisano również sześciogroszówki i dwuzłotówki okresu oblężenia Zamościa przez wojska rosyjskie w 1813 r. oraz monety nowego bicia, jak również fantazyjne numizmaty niewiadomego pochodzenia, takie jak np. złotówka powstania listopadowego.
Rozdział poświęcony monetom bitym dla Polski rozpoczyna się od krótkiego wprowadzenia historycznego, po czym zamieszczono zbiór dokumentów, w języku polskim, rosyjskim lub francuskim, będących aktami prawnymi oraz oficjalną korespondencją między Królestwem a Petersburgiem. Następnie zostały opisane wszystkie numizmaty znane Jerzemu Romanowowi. Na końcu znajduje się siedem tabel z dobrej jakości rysunkami opisywanych monet.
W tabelach poniżej przedstawiono, zgodnie z numeracją księcia Romanowa, wszystkie numizmaty wymienione w pracy źródłowej. Zrezygnowano ze szczegółowych opisów każdej pozycji, ograniczając się jedynie do istotnych cech koniecznych do poprawnej identyfikacji, stosując niekiedy XXI-wieczne określenia typów lub odmiany. W czwartej kolumnie podano stopień rzadkości szacowany przez Romanowa, po nim numer rysunku z pracy źródłowej, a na samym końcu zdjęcie odpowiedniego numizmatu, jeśli było dostępne. Układ tabeli, tj. podział na poszczególne wiersze i nazewnictwo pozycji zgodne są z przyjętymi przez Romanowa w jego opracowaniu.
Monety z roku 1816 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieSREBRO15 złotychportret cesarza wypukły; rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku; ogon orła jednorzędowyT.I,1frameless|upright22 złoterant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,2frameless|uprightBILON310 groszyT.I,3frameless|upright45 groszyT.I,4frameless|uprightMIEDŹ51 groszogon orła jednorzędowyT.I,5frameless|upright
Monety z roku 1817 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO6rant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,6725 złot.rant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,7SREBRO85 złotychportret cesarza wypukły; orzeł z ogonem jednorzędowym; rant skośnie ząbkowany; według Kostrzembskiego istnieją również egzemplarze z orłem o ogonie jednorzędowym i płaskim portretem cesarza (jak w nr 10)T.I,8frameless|upright95 złotychportret cesarza wypukły; orzeł z ogonem dwurzędowym; rant skośnie ząbkowanyT.I,9frameless|upright105 złotychportret cesarza płaski; orzeł z ogonem dwurzędowym; rant skośnie ząbkowanyT.I,10frameless|upright112 złoterant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,11frameless|uprightMIEDŹ123 groszerant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,12frameless|upright131 groszogon orła dwurzędowyT.I,13frameless|upright
Monety z roku 1818 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO1450 złot.rant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,141525 złot.rant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,15*1625 złot.rant pionowo ząbkowany; moneta z otokiem; jedyny znany egzemplarz znajdował się w zbiorze hrabiego Tołstojabardzo rzadkaT.I,16brak zdjęciaSREBRO175 złotychportret cesarza płaski; rant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,17frameless|upright182 złoterant skośnie ząbkowany; moneta bez otokudość rzadkaT.I,18frameless|upright191 złotyrant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,19frameless|upright202 złotemoneta z ząbkowanym otokiem; na rancie napis: BOG KROL i PRAWOT.I,20*211 złotymoneta z ząbkowanym otokiem; rant pionowo ząbkowany; jedyny znany egzemplarz znajdował się w kolekcji E. Hutten-Czapskiegobardzo rzadkaT.I,21BILON225 groszyT.I,22frameless|uprightMIEDŹ233 groszerant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,23frameless|upright241 groszlitery I.B. po obu stronach ogona orłaT.I,24frameless|upright251 groszbez liter I.B.; rant gładkirzadkaT.I,25frameless|upright O monetach nr 16, 20 i 21 nie można stwierdzić niczego pewnego, tzn. czy są to monety próbne, obiegowe, czy późniejszego bicia. Nie ma żadnych oficjalnych informacji na ten temat. Monety wybito ze srebra wysokiej próby. To, jak i napis umieszczony na rancie dwuzłotówki: BOG KROL I PRAWO, przywodzą na myśl, że jednak zostały one wykonane później. Należy jednak wziąć pod uwagę fakt, że w dwóch następnych latach (1819 i 1820) spotyka się podobne dwuzłotówki (z otokiem) razem z monetami starego wzoru.
Monety z roku 1819 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO2650 złot.rant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,262725 złot.rant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,272850 złot.rant pionowo ząbkowany; moneta z otokiemT.I,28frameless|uprightSREBRO292 złoterant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,29frameless|upright301 złotyrant skośnie ząbkowany; moneta bez otokuT.I,30frameless|upright*312 złoterant pionowo ząbkowany; moneta z otokiemrzadkaT.I,31frameless|uprightBILON325 groszyT.II,1frameless|uprightMIEDŹ333 groszerant pionowo ząbkowany; moneta z otokiemT.II,2frameless|upright341 groszdość rzadkaT.II,3frameless|upright
Monety z roku 1820 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO3550 złot.rant pionowo ząbkowany; moneta z otokiemT.II,4SREBRO3610 złotychrant gładkiT.II,5frameless|upright372 złoterant skośnie ząbkowany, moneta bez otokuT.II,6frameless|upright382 złoterant pionowo ząbkowany, moneta z otokiemT.II,7frameless|uprightBILON3910 groszyT.II,8frameless|upright405 groszyT.II,9frameless|uprightMIEDŹ413 groszerant pionowo ząbkowany; moneta z otokiemT.II,10frameless|upright421 groszT.II,11frameless|upright
Monety z roku 1821 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO4350 złot.T.II,12SREBRO44T.II,13frameless|upright452 złoteT.II,14frameless|uprightBILON4610 groszyT.II,15frameless|upright475 groszyT.II,16frameless|uprightMIEDŹ481 groszT.II,17frameless|upright
Monety z roku 1822 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO4950 złot.T.II,18brak zdjęcia5025 złot.dość rzadkaT.II,19SREBRO5110 złotychT.II,20frameless|upright522 złoteT.II,21frameless|upright531 złotyT.II,22frameless|uprightBILON5410 groszyT.II,23frameless|upright555 groszyT.II,24frameless|uprightMIEDŹ561 groszrzadkaT.II,25frameless|upright571 groszZ MIEDZI KRAIOWEYT.II,26frameless|upright
Monety z roku 1823 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO5850 złot.T.II,27brak zdjęcia5925 złot.T.II,28frameless|uprightSREBRO6010 złotychT.II,29frameless|upright612 złoteT.II,30frameless|upright621 złotyT.III,1frameless|uprightBILON6310 groszydość rzadkaT.III,2frameless|upright645 groszyT.III,3frameless|uprightMIEDŹ651 groszZ MIEDZI KRAIOWEYT.III,4frameless|upright
Monety z roku 1824 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO6625 złot.T.III,5SREBRO6710 złotychT.III,6frameless|upright682 złoteT.III,7frameless|upright691 złotyT.III,8frameless|uprightBILON705 groszyT.III,9frameless|uprightMIEDŹ711 groszZ MIEDZI KRAIOWEYT.III,10frameless|upright
Monety z roku 1825 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO7225 złot.T.III,11SREBRO7310 złotychT.III,12frameless|upright742 złoteT.III,13frameless|upright751 złotyT.III,14frameless|uprightBILON7610 groszyT.III,15frameless|upright775 groszyT.III,16frameless|uprightMIEDŹ781 groszZ MIEDZI KRAIOWEYT.III,17frameless|upright
Monety z roku 1826 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieSREBRO792 zło.pol.T.III,18frameless|uprightBILON8010 groszyT.III,19frameless|upright815 groszyT.III,20frameless|uprightMIEDŹ823 groszeI.B.; Z MIEDZI KRAIOWEYT.III,21frameless|upright
Monety z roku 1827 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO83dość rzadkaT.III,22SREBRO8410 złotychI.B.T.III,23851 zło.pol.T.III,24frameless|uprightBILON8610 groszyI.B.T.III,25frameless|upright875 groszyI.B.T.III,26frameless|uprightSREBRO8810 złotychF.H.dość rzadkaT.III,27BILON8910 groszyF.H.T.III,28frameless|upright905 groszyF.H.; cyfry roku i litery F.H. większeT.III,29frameless|upright915 groszyF.H.; cyfry roku i litery F.H. mniejszeT.IV,1frameless|uprightMIEDŹ923 groszeI.B.; Z MIEDZI KRAIOWEYT.IV,2frameless|upright933 groszeF.H.dość rzadkaT.IV,3frameless|upright Niektórzy numizmatycy, w związku ze śmiercią Jakuba Benika w maju 1827 r., twierdzą, że moneta 84 została wybita później. Można jednak przyjąć, że intendent mennicy w Warszawie miał wystarczająco dużo czasu aby wybić kilka próbnych egzemplarzy monety 84 ze swoimi inicjałami (I.B.). Egzemplarz przedstawiony w książce, pochodzący z kolekcji hrabiego Tołstoja, podobnie jak i ten drugi, mają przepisową masę. Egzemplarz z kolekcji hrabiego Czapskiego jest nieznacznie lżejszy.
Monety z roku 1828 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO9425 zło.pol.T.IV,4SREBRO952 zło.pol.T.IV,5frameless|upright961 zło.pol.T.IV,6frameless|uprightBILON9710 groszyT.IV,7frameless|upright985 groszydość rzadkaT.IV,8frameless|uprightMIEDŹ993 groszeT.IV,9frameless|upright1001 groszT.IV,10frameless|upright
Monety z roku 1829 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO10150 zło.pol.T.IV,1110225 zło.pol.T.IV,12SREBRO1035 złotychT.IV,13frameless|upright1041 zło.pol.T.IV,14frameless|uprightBILON1055 groszyT.IV,15frameless|uprightMIEDŹ1063 groszeT.IV,16frameless|upright1071 groszT.IV,17frameless|upright
Monety z roku 1830 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieSREBRO1085 złotychF.H.dość rzadkaT.IV,18frameless|upright1092 zło.pol.T.IV,19frameless|upright1101 zło.pol.T.IV,20frameless|uprightBILON11110 groszyF.H.T.IV,21frameless|upright1125 groszyF.H.T.IV,22frameless|uprightSREBRO1135 złotychK.G.T.IV,23frameless|uprightBILON11410 groszyK.G.dość rzadkaT.IV,24frameless|uprightMIEDŹ1153 groszeF.H.T.IV,25frameless|upright1161 groszF.H.T.IV,26frameless|upright1173 groszeK.G.rzadkaT.IV,27frameless|upright1181 groszK.G.T.IV,28frameless|upright
Monety z roku 1831 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieSREBRO1195 złotychT.IV,29frameless|upright1201 zło.pol.portret cesarza dużyT.IV,30frameless|uprightBILON12110 groszyT.IV,31frameless|upright1225 groszydość rzadkaT.IV,32frameless|uprightMIEDŹ1233 groszeK.G.T.V,1frameless|upright1241 groszT.V,2frameless|uprightZŁOTO125(bity w czasie powstania listopadowego)T.V,3frameless|upright1265 zło.pol.KRÓLESTWO POLSKIE; (bite w czasie powstania listopadowego)T.V,4frameless|upright1272 zło.pol.KRÓLESTWO POLSKIE; (bite w czasie powstania listopadowego)T.V,5frameless|uprightBILON12810 groszyKRÓLESTWO POLSKIE (łapy orła wygięte) – bite w czasie powstania listopadowegoT.V,6frameless|upright12910 groszyKRÓLESTWO POLSKIE; tarcza herbowa nieznacznie szersza; skrzydła i ogon orła inne; korona szersza (łapy orła proste) – bite w czasie powstania listopadowegoT.V,7frameless|uprightMIEDŹ1303 groszeKRÓLESTWO POLSKIE (bite w czasie powstania listopadowego)T.V,8frameless|upright
Monety z roku 1832 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO13125 zło.pol.T.V,9SREBRO1325 złotychT.V,10frameless|upright1331 zło.pol.portret cesarza dużyT.V,11frameless|upright1341 zło.pol.portret cesarza małyT.V,12frameless|uprightBILON1355 groszydość rzadkaT.V,13frameless|uprightMIEDŹ1363 groszeF.H.rzadkaT.V,14frameless|upright1373 groszeK.G.T.V,15frameless|upright1381 groszT.V,16frameless|upright
Monety z roku 1833 NrNominałOpisRzadkośćNr rys.ZdjęcieZŁOTO13925 zło.pol.T.V,17SREBRO1405 złotychT.V,18frameless|upright1411 zło.pol.T.V,19frameless|uprightMIEDŹ1423 groszeT.V,20frameless|upright1431 groszT.V,21frameless|upright
Monety z roku 1834