Pantetrapulmonata – klad pajęczaków obejmujący Tetrapulmonata i Trigonotarbida.
Do kladu tego zalicza się 7 rzędów: rozłupnogłowce, biczykoodwłokowce, tępoodwłokowce, pająki oraz wymarłe Trigonotarbida, Uraraneida i Haptopoda.
Pajęczaki te cechują się obecnością dwóch par płucotchawek umieszczonych w drugim i trzecim segmencie opistosomy, przy czym druga para uległa wtórnemu zanikowi u rozłupnogłowców i większości Araneomorphae. Ich scyzorykowate szczękoczułki mają kły ustawione naprzeciwko nasady, a na błonie pomiędzy kłami i nasadą dodatkowy skleryt określany jako plagula ventralis. Charakterystyczne są dla nich także: powiększony skleryt nadgardzielowy oraz duże wieczko płciowe (tzw. megoperculum), zachodzące na sternum trzeciego segmentu opistosomy.
Kladogram Pantetrapulmonata według Garwooda i Dunlopa (2014)
Współczesne pajęczaki zaliczane do Tetrapulmonata łączył w jeden takson z Trigonotarbida już van der Hammen w publikacjach z lat 1977–1986, nazywając ów takson Arachnidea lub Arachnida. Shear i współpracownicy dokonali w 1987 analizy filogenetycznej, która potwierdziła monofiletyzm takiego taksonu. Zarówno Shear jak i Hammen pominęli Haptopoda z uwagi na niedostateczne dane o ich cechach. W 2007 analogiczny, acz obejmujący także włączone do Tetrapulmonata Haptopoda, klad został rozpoznany w analizach filogenetycznych Shultza i nazwany przez niego Pantetrapulmonata. Na monofiletyzm Pantetrapulmonata wskazują również późniejsze analizy, w tym Garwooda i Dunlopa z 2014 roku.
W przeszłości uzyskiwano także alternatywne wyniki. Analizy Shultza z 1990 roku oraz Wheelera i Hayashi z 1998 roku jako siostrzane dla Tetrapulomanta wskazywały głaszczkochody, z którymi łączono je w klad Megoperculata. W analizie Giribeta i innych z 2002 roku jako siostrzane dla Tetrapulomanta pojawiły się kapturce. Van der Hammen łączył w 1989 roku Tetrapulomanta z Cryptognomae w klad Neosternata, a Weygoldt i Paulus w 1979 roku łączyli Tetrapulomanta z Apulmonata w Lipoctena.
Przypisy
Kategoria:Pajęczaki