Ilja Iwanowicz Garkawy (ur. w Musijenkowie w guberni jekaterynosławskiej, zm. 1 lipca 1937 w miejscu egzekucji Kommunarka) – radziecki wojskowy, komkor, ofiara stalinowskiej czystki w Armii Czerwonej.
Życiorys Pochodził z ukraińskiej rodziny chłopskiej. Ukończył seminarium nauczycielskie w Nowomoskowsku i pracował jako nauczyciel ludowy. Podczas I wojny światowej, w 1915 r. został zmobilizowany i skierowany do szkoły wojskowej w Odessie, którą ukończył w lutym 1916 r. Walczył w armii rosyjskiej na froncie rumuńskim, dochodząc do stanowiska dowódcy kompanii w 260 pułku strzeleckim. Po rewolucji lutowej 1917 r. został wybrany do komitetu pułkowego. Przyłączył się do ruchu rewolucyjnego w Besarabii, pełnił obowiązki przewodniczącego rady delegatów robotniczych i żołnierskich w Kiszyniowie. Na początku stycznia 1918 r. kiszyniowscy bolszewicy oraz ich zwolennicy podjęli próbę zbrojnego przejęcia władzy w Besarabii, jednak zostali z niej wyparci przez interweniujące, na wniosek mołdawskiej Rady Kraju, wojska rumuńskie jeszcze w tym samym miesiącuW. van Meurs, The Bessarabian Question in Communist Historiography. Nationalist and Communist Policy and History-Writing, Columbia University Press, New York 1994, s. 63-65..
Ilja Garkawy wstąpił do Armii Czerwonej krótko po jej utworzeniu. Był pomocnikiem kierownika gubernialnego wojenkomatu w Woroneżu (sierpień-październik 1918 r.), następnie szefem sztabu 45 Dywizji Strzeleckiej od czerwca 1919 r. do sierpnia 1920 r. Między sierpniem 1920 r. a kwietniem 1921 r. tymczasowo dowodził 45 Dywizją Strzelecką.
Po zakończeniu wojny domowej w Rosji był od czerwca do grudnia 1921 r. szefem sztabu 3 Kazańskiej Dywizji Strzeleckiej. Od grudnia 1921 do marca 1922 był p.o. komendanta garnizonu kijowskiego, następnie od marca do maja 1922 r. pomocnikiem dowódcy Kijowskiego Okręgu Wojskowego i od maja 1922 r. do czerwca 1924 d. ponownie dowódcą 45 Dywizji Strzeleckiej. W tym czasie (w 1923 r.) ukończył wyższe kursy przy Akademii Wojskowej w Moskwie.
Od czerwca 1924 r. do grudnia 1927 r. był dowódcą 8 Korpusu Strzeleckiego, następnie do maja 1930 r. kierował Zarządem Dowódczym Zarządu Głównego Armii Czerwonej. W 1928 r. odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru. Od maja 1930 r. do lipca roku następnego dowodził 14 Korpusem Strzeleckim. W lipcu 1931 r. mianowano go pomocnikiem dowódcy Leningradzkiego Okręgu Wojskowego.
W 1935 r. został dowódcą nowo utworzonego Uralskiego Okręgu Wojskowego. Posiadał stopień komkora.
Aresztowanie, proces i śmierć 11 marca 1937 r., w pierwszej fazie czystek w Armii Czerwonej, został aresztowany i oskarżony o udział w spisku antypaństwowym. Jego aresztowanie zostało przyjęte przez wysokich oficerów Armii Czerwonej z niedowierzaniem. O zwolnienie Garkawego bez powodzenia starał się Jan Gamarnik, a żona komkora, również bezskutecznie, prosiła o pomoc komisarza obrony Klimienta Woroszyłowa. Dowodzący Kijowskim Okręgiem Wojskowym komandarm Iona Jakir, przyjaciel i szwagier Garkawego (żona aresztowanego, Mila, była siostrą małżonki Jakira Sarry), 9 kwietnia 1937 r. wstawiał się za nim osobiście u Stalina. Po tym spotkaniu w połowie kwietnia Garkawy został zwolniony, a nawet przywrócono do dowodzenia okręgiem, jednak w więzieniu pozostali jego zastępcy. 12 maja Garkawy został aresztowany po raz drugi w Swierdłowsku. Oskarżono go o kierowanie organizacją terrorystyczną. Na śledztwie, prowadzonym przez komisarza bezpieczeństwa państwowego 3 rangi Dmitrija Dmitrijewa, przyznał się do wszystkich zarzutów, 1 lipca 1937 r. został skazany na śmierć i tego samego dnia rozstrzelany. Represje dotknęły również jego żonę, którą uwięziono, i dwóch synów – starszy Jurij został skazany na pięć lat łagru, młodszy Władimir trafił do domu dziecka. Obaj zginęli podczas II wojny światowej.
12 grudnia 1956 r. Ilja Garkawy został zrehabilitowany.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ofiary wielkiej czystki Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Czerwoni (wojna domowa w Rosji) Kategoria:Bolszewicy Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Komkorowie Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1937