Rosyjski Czerwony Krzyż () – najstarsza rosyjska organizacja humanitarna, będąca członkiem Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca. Zajmuje się m.in. udzielaniem pomocy humanitarnej w czasie klęsk i wojen, pomocą socjalną, nauką udzielania pierwszej pomocy, prowadzeniem zabezpieczeń medycznych na imprezach masowych, propagowaniem idei honorowego krwiodawstwa, rozpowszechnianiem wiedzy o międzynarodowych prawach konfliktów zbrojnych.

Historia Wspólnoty sióstr i braci miłosierdzia (1844–1867) W marcu 1844 roku, z inicjatywy wielkiej księżnej Rosji, Heleny Pawłownej Romanowej i księżniczki Teresy Oldenburgskiej utworzono w Petersburgu Wspólnotę Świętej Trójcy sióstr miłosierdzia (ros. ), wzywającą europejskie wspólnoty katolickie do podejmowania opieki nad chorymi, nad opuszczonymi dziećmi i upadłymi kobietami.

W następnych latach podobne wspólnoty powstawały w innych miastach Rosji, a 30 września 1854 roku utworzono Wspólnotę w imię Podwyższenia Świętego Krzyża (ros. ), podlegającą księżnej Helenie Romanowej. Objęła opieką chorych i rannych w czasie wojen (od 1853 roku trwała wojna krymskaW jednej z pierwszych bitew – bitwie pod Almą, rozpoczętej 20 września 1854 –zginęło lub odniosło rany ok. 10 tys. walczących (Imperium Rosyjskie – ok. 5700, siły sprzymierzone – ok. 4300).). Stała się pierwowzorem Rosyjskiego Czerwonego Krzyża.

W latach 1854–1856 wspólnota liczyła ok. 250 osób. Niemal wszystkie siostry (wśród nich Katarzyna Bakunina) pomagały chorym i rannym w czasie oblężenia Sewastopola (30 zginęło na skutek ran, 154 zmarły w wyniku chorób). Jeden z głównych lekarzy, skierowanych do Sewastopola wraz z siostrami miłosierdzia, znany chirurg Nikołaj Pirogow, 22 września 1855 pisał do żony, że do szpitala dociera dziennie do tysiąca rannych, a na jednego lekarza przypada 200 pacjentów – nie jest możliwe ich zbadanie. W tej sytuacji pomoc pielęgniarek była nieoceniona. Bywają formułowane opinie, że była to pierwsza w Europie grupa kobiet, udzielających pomocy medycznej rannym w bitwach.

Po wojnie Helena Romanowa honorowała siostry świadczące pomoc obrońcom Sewastopola diamentowym pierścieniem Erasta Wasiliewicza Kadego (wojennego chirurga). W latach 1853–1856 nadawano również medal upamiętniający ten czyn miłosiernej pomocy bliźnim.

Tragiczne doświadczenia wojny krymskiej wskazały też konieczność podjęcia przez Wspólnotę szkolenia pielęgniarek.

Rosyjskie Stowarzyszenie Czerwonego Krzyża (1867–1922) W grudniu 1866 roku leib-medyk F.J. Karell (ros. ) przedstawił Aleksandrowi II Romanowowi potrzebę założenia stowarzyszenia opieki nad chorymi i rannymi w wojnach (ros. ). Imperator zaaprobował propozycje i zarządził przygotowanie odpowiedniej ustawy. Została podpisana przez Aleksandra II 15 maja 1867 roku; uważa się, że w tym dniu Rosja stała się jednym z pierwszych krajów świata, w których istniał Czerwony Krzyż, działający we własnym kraju i za jego granicami. W ustawie określono zasady tworzenia kół terenowych, wyborów kierownictwa itp. (18 maja pierwszym przewodniczącym został А.А. Zielienoj).

Po zakończeniu wojny rosyjsko-tureckiej, w 1879 гoku, wprowadzono nową nazwę organizacji – Rosyjskie Stowarzyszenie Czerwonego Krzyża (RSCK, ros. , ). W 1894 roku w skład struktur RSCK weszła Wspólnota sióstr miłosierdzia Podwyższenia Świętego Krzyża.

Zarząd Główny RSCK urzędował w Petersburgu. W jego skład wchodziło 25 osób: przewodniczący, dwóch zastępców i 22 członków. Członkami honorowymi Stowarzyszenia byli: cesarz Aleksander III Romanow (syn Aleksandra II Romanowa), cesarzowa Maria Fiodorowna Romanowa (najwyższa protektorka stowarzyszenia) i inni członkowie cesarskiej rodziny, wspierającej RSCK. Stowarzyszenie zrzeszało liczne lokalne koła, których tworzenie było bardzo uproszczone. Gubernator każdego ujezda mógł udzielić każdej grupie zainteresowanych działalnością charytatywną (co najmniej 5 osób), pozwolenia na utworzenie Komitetu Czerwonego Krzyża (do Zarządu Głównego wysyłano zawiadomienie). Kierownictwo Komitetów obejmowali gubernatorzy, urzędnicy z ich najbliższego otoczenia lub inni przedstawiciele lokalnej społeczności.

Rozwój stowarzyszenia, w którym początkowo miała być możliwa wspólna praca kobiet i mężczyzn, okazał się problematyczny. Sprzeciwiał się temu m.in. gen. Eduard Totleben, bardzo zdecydowanie wspierany przez metropolitę moskiewskiego (Filaret, Wasilij Michajłowicz Drozdow) i innych wysokich przedstawicieli Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Okazało się konieczne wprowadzenie poprawki do ustawy z 1867 roku – wydano dodatkowe rozporządzenie, dotyczące zasad tworzenia organizacyjnie niezależnych „damskich komitetów”. W 1868 roku powstały 22 takie komitety (w tym 9 w Petersburgu i Moskwie). W 1873 roku do ustawy wprowadzono kolejne poprawki, wyrównujące status kobiet i mężczyzn, jednak mężczyźni nie chcieli przystępować do „damskich komitetów”, a taka nazwa długo była stosowana w oficjalnych dokumentach – w 1897 гoku na kursy przygotowawcze dla braci miłosierdzia (sanitariuszy) przyjęto 52 uczestników.

W następnych latach w skład struktury Rosyjskiego Czerwonego Krzyża wchodziły: 1875 zarząd główny, 5 zarządów okręgowych (Irkuck, Оmsk, Orenburg, Taszkent, Tbilisi) i jednostki koordynujące pracę zarządów; w okręgach działało 58 zarządów lokalnych i 112 lokalnych komitetów; istniało również 56 damskich komitetów i oddziałów, zabiegano o utworzenie 6 komitetów na obrzeżach Imperium Rosyjskiego (zgodnie z ideą feldmarszałka Dmitrija Milutina przewodniczącymi tych komitetów mieli być komendanci twierdz) 1906 zarząd główny, 8 zarządów okręgowych (Chabarowsk, Irkuck, Nowoczerkask, Оmsk, Taszkent i Tbilisi oraz stolice państw podporządkowanych Imperium Rosyjskiemu – Warszawa i Helsinki), 93 lokalne zarządy, 538 lokalnych komitetów i 97 wspólnot sióstr miłosierdzia

Maria Fiodorowna opiekowała się RSCK w czasie wojny rosyjsko-tureckiej (1877–1878), rosyjsko-japońskiej (1904–1905) i później, do chwili swojej śmierci w 1918 roku.

Kobietom niosącym pomoc poszkodowanym w czasie wojen przyznawano w latach 1878–1917 Order Czerwonego Krzyża dla Niewiast i Dziewcząt, ustanowiony po wojnie rosyjsko-tureckiej przez Aleksandra II. Order imperator nadawał na wniosek Czerwonego Krzyża kobietom:

Po rewolucji lutowej w 1917 roku i październikowej (egzekucji Aleksandry i Mikołaja I Romanowa) w wyniku I wojny światowej powstała Rosja Radziecka (7 listopada 1917), a Polska odzyskała niepodległość (11 listopada 1918 roku), obronioną w czasie wojny polsko-bolszewickiej (1919–1921).

Dekretem z Rada Komisarzy Ludowych RFSRR przejęła majątek RSCKДекрет о передаче имущества и капиталов учреждений Красного Креста и Всероссийского Союза Городов в государственную собственность, О дополнении декрета Совета Народных Комиссаров от 6 января 1918 г. о Российском Обществе Красного Креста. 30 maja Rada Komisarzy powiadomiła MKCK i strony Konwencji Genewskiej o przestrzeganiu jej przez RFSRRПостановление о признании Женевской и других международных конвенций, касающихся Общества Красного Креста, 7 sierpnia podporządkowała RSCK Ludowemu Komisariatowi Zdrowia, Stowarzyszenie w sprawach swej organizacji i udziału w przedsięwzięciach państwowych i społecznych miało zachowywać pełną autonomię i samodzielnośćПостановление o Российском Обществе Красного Креста. Dekretem z 6 lipca 1920 za bezprawne używanie znaku Czerwonego Krzyża wprowadzono karę pozbawienia wolności powyżej 3 miesięcyДекрет Совета Народных Комиссаров об охране наименования и знака Красного Креста.

30 grudnia 1922 roku utworzono ZSRR. Czerwony Krzyż podjął działalność jako Sowiecki Czerwony Krzyż (ros. ). Został członkiem Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża (Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca) w 1934 roku. W latach Wielkiej wojny ojczyźnianej na froncie działały liczne pielęgniarki, sanitariuszki i sanitariusze Sowieckiego Czerwonego Krzyża; 18 spośród nich otrzymało tytuł Bohater Związku Radzieckiego.

W 1992 roku, po rozpadzie ZSRR i utworzeniu Wspólnoty Niepodległych Państw, Sowiecki Czerwony Krzyż zlikwidowano, tworząc ponownie Rosyjski Czerwony Krzyż.

Współczesny Rosyjski Czerwony Krzyż (RCK) Podstawa prawna ustawa i rozporządzenia, mаteriały XVI Kongresu RCK, plan pracy na 2017 rok, strategia 2020 Zarządzanie przewodniczący – najwyższy urzędnik RCK, wybierany na okres pięciu lat przez Kongres w głosowaniu jawnym, większością głosów 2/3, reprezentujący RCK bez pełnomocnictw (od 2006 roku – Raisa Łukianowa) Zarząd – organ zarządzający RCK w przerwach między Kongresami (odpowiedzialny przed Kongresem) prezydium – stały organ kolegialny, wybierany przez Kongres spośród członków zarządu komisja rewizyjna Struktura RCK 79 regionalnych oddziałów Fundacja Charytatywna RCK Instytucje, w tym: centrum badań i wymiany informacji, sanatorium „Przyjaźń” w pobliżu Moskwy, służby socjalne RŻD Centra, w tym centrum pierwszej pomocy (zasoby i edukacja), centrum problemów zakażeń HIV, gruźlicy i inne Muzeum RCК Szpital w Etiopii Ruch młodzieżowy Główne kierunki działalności nagłe zagrożenia – przygotowania do działań i działanie zdrowie i pomoc socjalna – propagowanie krwiodawstwa, profilaktyka przeciwgruźlicza, profilaktyka HIV, propagowanie zdrowego stylu życia, służba miłosierdzia, bezpieczeństwo ruchu drogowego programy edukacyjne – szkolenie w zakresie pierwszej pomocy, pielęgnacji pacjentów, opieki psychospołecznej upowszechnianie zasad i wartości – rozpowszechnianie wiedzy i promowanie wartości humanitarnych współpraca międzynarodowa – m.in. problemy migracji ludności Program obchodów 150-lecia Rosyjskiego Czerwonego Krzyża

Uwagi

Przypisy РБС/ВТ/Обермиллер, Александр Леонтьевич;

Bibliografia

Kategoria:Czerwony Krzyż i Czerwony Półksiężyc