mały|Pikieta Obywateli RP w obronie Konstytucji RP podczas Marszu Niepodległości w Warszawie (2018)
Obywatele RP – polski, nieformalny ruch społeczny powstały w 2016 roku. Prowadzi pokojowe akcje na rzecz praworządności, praw obywatelskich i niezawisłości sądownictwa, a także działania antyfaszystowskie. Ruch powstał w reakcji na działania władz po wyborach parlamentarnych w 2015 roku, które jego uczestnicy uznawali za naruszające Konstytucję RP.
Obywatele RP nie mają formalnego członkostwa ani władz właściwych stowarzyszeniu. Podstawę programową ruchu stanowi „Deklaracja Obywatelska”, odwołująca się do prawa do pokojowego obywatelskiego nieposłuszeństwa wobec działań władzy uznawanych za bezprawne. Działalność ruchu wspiera utworzona w 2017 roku Fundacja Wolni Obywatele RP.
Historia
Powstanie i kontrmiesięcznice smoleńskie mały|Paweł Kasprzak, współzałożyciel i jeden z liderów ruchu
Za początek działalności Obywateli RP uznaje się akcję z 5 lutego 2016 roku przed Pałacem Prezydenckim w Warszawie. Tadeusz Jakrzewski, Paweł Kasprzak, Paweł Wrabec i Tobiasz Budzyński rozwinęli transparent, na którym zarzucili prezydentowi Andrzejowi Dudzie łamanie Konstytucji. Protestowali przeciwko ułaskawieniu Mariusza Kamińskiego oraz nieprzyjęciu ślubowania od sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm VII kadencji.
Od 10 marca 2016 roku ruch organizował kontrdemonstracje wobec obchodów tzw. miesięcznic katastrofy smoleńskiej na Krakowskim Przedmieściu. Początkowo miały one formę pikiet odbywających się w sąsiedztwie uroczystości.
10 marca 2017 roku siedmioro uczestników ruchu po raz pierwszy podjęło próbę zablokowania przemarszu miesięcznicy, siadając na jezdni. Protest odbył się po wejściu w życie nowelizacji Prawa o zgromadzeniach, która przyznała pierwszeństwo zgromadzeniom cyklicznym. 10 czerwca 2017 roku w podobnej blokadzie uczestniczył Władysław Frasyniuk. Policjanci usunęli siedzących demonstrantów z trasy przemarszu, a część z nich była następnie legitymowana przez około dwie godziny.
Po wznowieniu publicznych obchodów miesięcznic ruch kontynuował kontrmanifestacje. W 2023 i 2024 roku jego uczestnicy składali pod Pomnikiem Ofiar Tragedii Smoleńskiej 2010 roku wieniec z tablicą obarczającą Lecha Kaczyńskiego odpowiedzialnością za katastrofę. Próby usuwania wieńca przez polityków Prawa i Sprawiedliwości prowadziły do incydentów i przepychanek.
Działania antyfaszystowskie 26 lutego 2017 roku w Hajnówce przedstawiciele ruchu, wspólnie z innymi kontrmanifestantami, protestowali przeciwko organizowanemu m.in. przez ONR Marszowi Żołnierzy Wyklętych. Sprzeciw dotyczył eksponowania wizerunku Romualda Rajsa „Burego”, którego oddział dopuścił się zbrodni na prawosławnej ludności cywilnej.
11 listopada 2017 roku Obywatele RP i Warszawski Strajk Kobiet zorganizowali demonstrację antyfaszystowską podczas Marszu Niepodległości w Warszawie. Trzynaście kobiet, które stanęły na trasie marszu z transparentem „Faszyzm stop”, zostało zaatakowanych przez jego uczestników. W 2019 roku sąd prawomocnie uniewinnił protestujące od zarzutu blokowania marszu.
13 stycznia 2018 roku, podczas pielgrzymki kibiców na Jasną Górę, kilkanaście osób związanych z Obywatelami RP i Demokratyczną RP rozwinęło transparenty przeciwko rasizmowi i mowie nienawiści. Doszło do szarpaniny, gróźb i podpalenia transparentów przez część uczestników pielgrzymki.
11 listopada 2022 roku ruch ponownie zorganizował w Warszawie protest przeciwko nacjonalistycznym treściom obecnym podczas Marszu Niepodległości. Około szesnastu jego uczestników zostało otoczonych przez policję kordonem, w którym pozostawali przez około sześć godzin.
Obrona niezależności sądownictwa W 2018 roku Obywatele RP, wspólnie z inicjatywami Wolne Sądy i Front Europejski, zainicjowali akcję „Europo, nie odpuszczaj”. Jej uczestnicy apelowali do Komisji Europejskiej o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej skargi dotyczącej zmian w ustawie o Sądzie Najwyższym. Akcja obejmowała demonstracje, petycje i listy poparcia.
21 kwietnia 2021 roku grupa Obywateli RP zablokowała wjazd do siedziby Sądu Najwyższego, protestując przeciwko posiedzeniu Izby Dyscyplinarnej w sprawie przymusowego doprowadzenia sędziego Igora Tulei do prokuratury. Policja usunęła uczestników blokady, część z nich przewieziono radiowozami.
W wyroku z 6 kwietnia 2023 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził naruszenie art. 10 Europejskiej konwencji praw człowieka wobec Dagmary i Pawła Drozdów, uczestników Obywateli RP. Po pokojowym proteście na terenie Sejmu w 2017 roku Kancelaria Sejmu objęła ich rocznym zakazem wstępu bez zapewnienia możliwości skutecznego odwołania. Trybunał uznał, że zastosowana ingerencja w wolność wypowiedzi nie była konieczna w demokratycznym społeczeństwie.
Fundacja Wolni Obywatele RP i postępowanie MSWiA Fundacja Wolni Obywatele RP została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego 25 maja 2017 roku pod numerem KRS 0000679752. Jej prezesem został Paweł Kasprzak. Fundacja wspiera organizacyjnie działania nieformalnego ruchu.
W lipcu 2017 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwało fundację do zaprzestania domniemanego naruszania prawa i statutu, a następnie wystąpiło do sądu o zawieszenie jej zarządu oraz ustanowienie zarządcy przymusowego. 8 listopada 2018 roku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy oddalił wniosek. Według sądu ministerstwo nie wskazało konkretnych działań zarządu fundacji, które stanowiłyby istotne naruszenie prawa; sąd podzielił również stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące konstytucyjnej ochrony wolności zrzeszania się i wypowiedzi.
Pozostała działalność W grudniu 2020 roku Obywatele RP znaleźli się wśród sygnatariuszy listu otwartego „Stop represjom politycznym wobec protestujących”, wystosowanego w obronie trzech organizatorek protestów przeciwko zaostrzeniu prawa aborcyjnego w Oleśnicy. Wobec organizatorek skierowano zawiadomienie o możliwości sprowadzenia zagrożenia epidemiologicznego dla życia lub zdrowia wielu osób.
Organizacja i metody działania Ruch działa bez formalnej struktury członkowskiej. Jego podstawową metodą są pokojowe demonstracje, pikiety, blokady i inne formy obywatelskiego nieposłuszeństwa. Paweł Kasprzak jest współzałożycielem i jednym z nieformalnych liderów ruchu, a zarazem prezesem Fundacji Wolni Obywatele RP.
Do osób angażujących się w działania ruchu należeli m.in. ukrainistka Kinga Kamińska, chemiczka Magdalena Pecul-Kudelska i dziennikarz Piotr Pytlakowski.
ObyPomoc Ruch prowadzi inicjatywę ObyPomoc, która udziela wsparcia prawnego osobom zatrzymanym, legitymowanym lub przesłuchiwanym w związku z uczestnictwem w demonstracjach. Na podstawie zgłaszanych spraw publikuje raporty dotyczące postępowań wobec protestujących.
Według raportu obejmującego okres od 11 kwietnia do 31 grudnia 2017 roku do ObyPomocy zgłosiło się 395 osób. Jak informowało OKO.press, 210 osób otrzymało wyroki za wykroczenia, a osiem oskarżono w czterech sprawach karnych. Do czasu publikacji informacji prawomocnie zakończono jedną sprawę, w której uniewinniono dwóch uczestników ruchu.
Nagrody i wyróżnienia W 2017 roku Obywatele RP, wspólnie z byłym pierwszym prezesem Sądu Najwyższego Adamem Strzemboszem, otrzymali Nagrodę im. prof. Zbigniewa Hołdy, przyznawaną za działalność na rzecz praw człowieka.
Zobacz też Komitet Obrony Demokracji Protesty w obronie sądów w Polsce Komitet Obrony Sprawiedliwości
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Obywateli RP
Kategoria:Ruchy społeczne w Polsce Kategoria:Polskie organizacje antyfaszystowskie Kategoria:Organizacje pozarządowe w Warszawie Kategoria:Organizacje społeczne III Rzeczypospolitej