Podział administracyjny Polski w latach 1944–1975 – podział administracyjny Polski i jego zmiany w okresie od zakończenia okupacji niemieckiej na przełomie lat 1944/1945 do 31 maja 1975.
1944–1950
Powojenne granice Polski zostały ustalone na konferencjach wielkiej trójki w Teheranie (1943), Jałcie i Poczdamie (1945). Na żądanie przywódcy ZSRR Józefa Stalina wschodnią granicę Polski wytyczono wzdłuż linii Curzona. W zamian Polska otrzymała obszar Niemiec na wschód od Odry i Nysy Łużyckiej (z wyjątkiem części Prus Wschodnich przekazanej ZSRR), określany mianem Ziem OdzyskanychKonferencja poczdamska jedynie przekazała ten obszar pod zarząd państwa polskiego, odkładając ostateczne ustalenie zachodniej granicy Polski do konferencji pokojowej.Termin „Ziemie Odzyskane” po raz pierwszy został użyty już w 1938 w odniesieniu do Zaolzia (por. dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 października 1938 r. o zjednoczeniu Odzyskanych Ziem Śląska Cieszyńskiego z Rzecząpospolitą Polską – )..
Powołany 22 lipca 1944 Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego dekretem z dnia 21 sierpnia tegoż roku zniósł wprowadzoną przez okupanta strukturę administracyjną, przywracając przedwojenny podział administracyjny Polski..
Jesienią 1944 z województwa łódzkiego wydzielono miasto Łódź jako województwo miejskie.. W marcu 1945 Ziemie Odzyskane podzielono wstępnie na 4 okręgi administracyjne: Śląsk Opolski, Dolny Śląsk, Pomorze Zachodnie i okręg mazurski. W tym samym czasie z obszaru Wolnego Miasta Gdańska i 6 powiatów przedwojennego województwa pomorskiego utworzono województwo gdańskie.. W maju 1945 zniesiono autonomię województwa śląskiego.. W sierpniu 1945 z pozostałej w Polsce części województwa lwowskiego i 4 powiatów województwa krakowskiego utworzono województwo rzeszowskie.. Z dniem 28 czerwca 1946 obszar Ziem Odzyskanych włączono do zasadniczego podziału terytorialnego państwa, tworząc województwa szczecińskie, olsztyńskie i wrocławskie oraz włączając część powiatów do województw białostockiego, gdańskiego, poznańskiego i śląskiego.. Polska dzieliła się odtąd na 14 województw i 2 miasta wydzielone (Warszawa i Łódź). + Podział administracyjny według stanu na 1 kwietnia 1947 Województwo Powierzchnia (km²) Liczba ludności 14 II 1946 Powiaty Miasta Gminyogółemna km²ogółemw tym miejskiebiałostockie22 552917 5634112130128gdańskie10 725732 1506813224111kieleckie18 0531 717 3039513227213krakowskie15 9182 133 38913416143189lubelskie27 7421 889 6506816127237łódzkie20 2341 772 4208814038232Łódź miasto212496 9292344001nd.olsztyńskie19 319351 8281818130142pomorskie20 0291 406 4937022452185poznańskie39 2442 422 11362422131340rzeszowskie18 2011 535 4008417039155szczecińskie30 252892 5673025174230śląskie15 3692 823 35118429657295Warszawa miasto141478 7553396661nd.warszawskie28 9992 114 4157321047273wrocławskie24 7401 941 1497835282276Polska311 73023 929 757W tym 304 282 osoby nieuwzględnione w podziale na województwa.77299297033006
1950–1956
Kolejna reforma administracyjna nastąpiła z dniem 6 lipca 1950. Utworzono wówczas województwa koszalińskie, opolskie i zielonogórskie, podnosząc liczbę jednostek stopnia wojewódzkiego do 19. Jednocześnie przemianowano województwo pomorskie na bydgoskie, a śląskie na katowickie..
W 1951 po raz ostatni uległy zmianie granice Polski. Polska odstąpiła ZSRR rejon w widłach Bugu i Sołokiji ze złożami węgla kamiennego, otrzymując w zamian rejon Ustrzyk Dolnych.
Jesienią 1954 (29 września) przeprowadzono reformę podstawowego szczebla administracji, zastępując gminy gromadami i wprowadzając pośrednią między miastami a wsią kategorię osiedli... + Województwa (1956) Województwo Powierzchnia (km²) Liczba ludności 31 XII 1956ogółem (tys.)na km²białostockie23 168105946bydgoskie20 765161178gdańskie10 9171126103katowickie94843096326kieleckie19 382178692koszalińskie17 91464836krakowskie15 5502417155lubelskie24 869174470łódzkie17 176158692Łódź miasto2126823216olsztyńskie20 98683940opolskie950989694poznańskie26 964229885rzeszowskie18 685156584szczecińskie12 73768354Warszawa miasto42710232395warszawskie29 421227877wrocławskie19 0462028107zielonogórskie14 51870549Polska311 73028 07090
1957–1975
mały|upright=1.4|Podział administracyjny w 1968 roku 1 stycznia 1957 miasta Kraków, Poznań i Wrocław wydzielono z województw, tym samym liczba jednostek administracyjnych najwyższego szczebla wzrosła do 22..
+ Województwa (1970) Województwo Powierzchnia (km²) Liczba ludności według NSP 8 XII 1970ogółemna km²białostockie23 1531 175 76051bydgoskie20 8921 913 18492gdańskie11 0361 467 755133katowickie95503 697 515387kieleckie19 5121 890 50997koszalińskie18 104795 39244krakowskie15 3552 182 271142Kraków (miasto)230588 0332556lubelskie24 8761 925 53777łódzkie17 0971 669 73598Łódź (miasto)214762 4543558olsztyńskie21 064979 20446opolskie95541 058 435111Poznań (miasto)220471 3672147poznańskie26 8492 191 50182rzeszowskie18 6371 757 46094szczecińskie12 754898 34570Warszawa (miasto)4461 314 8922949warszawskie29 4102 517 94086Wrocław (miasto)229525 6122299wrocławskie18 9191 975 603104zielonogórskie14 576883 76661Polska312 67732 642 270104
Z początkiem 1973 zniesiono gromady i osiedla oraz przywrócono gminy..
1 czerwca 1975 weszła w życie reforma podziału administracyjnego – utworzono 49 województw, a powiaty zostały zniesione..
Zobacz też powiaty w Polsce w latach 1944–1975
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Administracja Polski Ludowej Kategoria:Historyczne podziały administracyjne Polski