Wielkogon (Leopoldamys) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowo-wschodniej Azji.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 178–290 mm, długość ogona 220–415 mm, długość ucha 20–45 mm, długość tylnej stopy 25–58 mm; masa ciała 204–500 g.
Systematyka Rodzaj (w randze podrodzaju w obrębie Rattus) zdefiniował w 1947 roku brytyjski teriolog John Ellerman w artykule zatytułowanym Notatki na temat niektórych azjatyckich gryzoni z Muzeum Brytyjskiego, opublikowanym w czasopiśmie „Proceedings of the Zoological Society of London”. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) wielkogon indochiński (L. sabanus).
Etymologia Leopoldamys: Ellerman nie wyjaśnił znaczenia nazwy rodzajowej. Beolens i współpracownicy uważają że jedną z osób, o których Ellerman z pewnością słyszał i z którymi być może korespondował, był Aldo Leopold (1887–1948), amerykański specjalista w dziedzinie biologii środowiskowej który pracował w U.S. Forest Service w latach 1909–1933 i przeprowadził rozległe inspekcje i badania dotyczące dzikiej przyrody Ameryki Północnej; mus, μυος muos ‘mysz’.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNLeopoldamys herberti(Kloss, 1916)gatunek monotypowyBangladesz, północno-wschodnie Indie, południowo-środkowa Chińska Republika Ludowa, południowo-wschodnia Mjanma, Tajlandia, Laos, Wietnam oraz północna i zachodnia KambodżaDC: 23–28 cmDO: 25–33 cmMC: 203–276 gLeopoldamys milleti(H.C. Robinson & Kloss, 1922)wielkogon wietnamskigatunek monotypowyendemit Wietnamu: wyżyna Đà LạtDC: 21–28 cmDO: 29–36 cmMC: brak danychLeopoldamys ciliatus(Bonhote, 1900)wielkogon sundajskigatunek monotypowypółwyspowa Malezja i zachodnia Sumatra (Indonezja); zakres wysokości: powyżej 1000 m n.p.m.DC: 21–25 cmDO: 30–39 cmMC: 204–425 gLeopoldamys neilli(J.T. Marshall, 1976)wielkogon tajskigatunek monotypowypółnocna i zachodnio-środkowa Tajlandia, środkowy Laos oraz północny i zachodnio-środkowy Wietnam; zakres wysokości: 100–800 m n.p.m.DC: 20–23 cmDO: 24–30 cmMC: około 220 gLeopoldamys edwardsi(O. Thomas, 1882)wielkogon chińskigatunek monotypowypółnocno-wschodnie Indie, północna Mjanma, środkowa i południowa Chińska Republika Ludowa oraz północny Wietnam (włącznie z wyspą Cát Bà; zakres wysokości: 0–1400 m n.p.m.DC: 21–29 cmDO: 26–31 cmMC: 230–480 gLeopoldamys hainanensis (Xu Longhui & Yu Simian, 1985)gatunek monotypowyendemit Chińskiej Republiki Ludowej: wyspa HajnanDC: 18,5–25 cmDO: 23–29 cmMC: 175–385 gcentruj|150pxLeopoldamys sabanus(O. Thomas, 1887)wielkogon indochiński2 podgatunkipołudniowa Mjanma, Półwysep Malajski, Wielkie Wyspy Sundajskie i kilka małych przybrzeżnych wysp; zakres wysokości: 300–3100 m n.p.m.DC: 20–27 cmDO: 27–41 cmMC: 250–500 gLeopoldamys siporanus(O. Thomas, 1895)wielkogon mentawajskigatunek monotypowyendemit Indonezji: Wyspy Mentawai (Siberut, Sipura, Północna i Południowa Pagai)DC: 17,8–29 cmDO: 22–23 cmMC: brak danychLeopoldamys diwangkaraiMaryanto & Sinaga, 2008wielkogon borneańskigatunek monotypowyendemit Indonezji: znany tylko z trzech miejsc w środkowym Borneo (Kalimantan) i zachodniej Jawy; zakres wysokości: 400–1400 m n.p.m.DC: 19,7–22 cmDO: 29–32 cmMC: brak danych Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek narażony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe: Leopoldamys edwardsioides (Chińska Republika Ludowa; plejstocen) Leopoldamys minutus (Tajlandia; pliocen–plejstocen)
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Kategoria:Myszy