Artur Pałyga (ur. 14 listopada 1971 w Hrubieszowie), zamieszkały w Bielsku-Białej – polski dramaturg, scenarzysta, pisarz, poeta, dziennikarz i pedagog.
Życiorys Absolwent polonistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim i wychowania muzycznego w Studium Nauczycielskim w Bielsku-Białej. Jest autorem kilkudziesięciu sztuk wystawianych w Polsce i na świecie. W latach 2010–2012 konsultant programowy w Teatrze Polskim w Bielsku-Białej następnie w latach 2012–2014 zatrudniony na stanowisku dramaturga w Teatrze Polskim im. Hieronima Konieczki w Bydgoszczy. Od 2014 dramaturg w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach.
Od 1989 r. pracował jako dziennikarz w prasie lokalnej. Dziennikarz, autor licznych reportaży, publikowanych m.in. w „Rzeczypospolitej”, „Tygodniku Powszechnym”, „Gazecie Wyborczej”, „Odrze” i w wielu gazetach lokalnych. Jeden z reportaży o sex-czatach z „Dużego Formatu” znalazł się w antologii 20 lat nowej Polski w reportażach według Mariusza Szczygła (Wołowiec 2010). Dorabiał, jako pomocnik zbrojarza, sprzątacz wagonów oraz instruktor gry na gitarze. Przez kilka lat był aktorem w bielskiej grupie teatralnej „Heliotrop”. Pisał, redagował i rozrzucał w mieście zin kulturalny „Lunapark”. Występował jako artysta performer, między innymi z Dariuszem Fodczukiem w grupie „Włochy”. W młodości grał i śpiewał w zespole punkrockowym „Kompania K”. Nie ukończył studiów doktoranckich, ponieważ zajął się pisaniem sztuk dla teatru. W 2005 r. napisał musical dla bielskiego klubu osiedlowego pt. „Guma balonowa”. Następnie wygrał konkurs na sztukę o Bielsku-Białej, którą w 2006 r. zadebiutował na teatralnej scenie w bielskim Teatrze Polskim. Jego sztuki dwukrotnie zdobyły grand prix festiwalu Raport w Gdyni („Żyd” w reż. Roberta Talarczyka w 2008 r., „Wszystkie rodzaje śmierci” w reż. Pawła Passiniego w 2009). „Ostatni taki ojciec” w reż. Łukasza Witt-Michałowskiego oraz „Nieskończona historia” w reż. Piotra Cieplaka zwyciężyły w Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej (2009 i 2012), a spektakl „Tato” w reż. Małgorzaty Bogajewskiej na podstawie jego sztuki otrzymał na tymże konkursie nagrodę za reżyserię w 2015 r. W 2016 r. „Nieskończona historia”, tym razem w reżyserii Małgorzaty Warsickiej zajęła drugie miejsce w Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Jego teksty reżyserowali też: Piotr Ratajczak, Joanna Lewicka, Witold Mazurkiewicz, Paweł Łysak, Jan Klata, Grażyna Kania, Wojciech Faruga, Agata Kucińska, Tomasz Wygoda, Aneta Groszyńska, Małgorzata Warsicka, Marcin Liber. W 2013 r. zdobył Gdyńską Nagrodę Dramaturgiczną za sztukę pt. „W środku słońca gromadzi się popiół”. Sztuka ta w 2014 r. miała swoją prapremierę w krakowskim Teatrze Starym w reż. Wojciecha Farugi, a następnie zrealizował ją Wrocławski Teatr Lalek w reż. Agaty Kucińskiej. Czytania jego sztuk odbywały się we Francji, w Niemczech, w Rosji, w Hiszpanii, w Czechach i na Ukrainie. W 2014 roku premiera „Żyda” odbyła się w Budapeszcie. W 2015 r. Aneta Groszyńska zrealizowała na podstawie „Żyda” spektakl telewizyjny. W 2017 r. monodram „W promieniach” o Marii Skłodowskiej-Curie miał czytanie w Teatrze Nikołaja Kolady w Jekaterynburgu, a sztuka „Tato” w reżyserii Yesim Ozsoy miała premierę w Stambule. W 2017 r. zadebiutował jako reżyser spektaklem pt. „Dada z łasiczką” w jego reżyserii, w wykonaniu studentów i absolwentów Szkoły Aktorskiej Teatru Śląskiego. W ostatnich latach regularnie prowadził zajęcia literackie dla osób niepełnosprawnych w bielskim Stowarzyszeniu Teatr Grodzki. Ponad dziesięć lat pisał felietony do pisma „Przyjaciel Pies”, a od 2017 r. do miesięcznika „Teatr”. W Teatrze Śląskim prowadzi Szkołę Pisania Sztuk. W Teatrze Powszechnym w Warszawie wspólnie z Małgorzatą Sikorską-Miszczuk – Pracownię Podejrzanych Praktyk Teatralnych. W 2008 w Bielsku-Białej założył Teatr Tekstu im. Teodora Sixta. Jego sztuki tłumaczono na niemiecki, angielski, francuski, rumuński, czeski, ukraiński, rosyjski, węgierski, kataloński, bułgarski, turecki. Jest żonaty, ma dwóch synów.
Teksty wystawione Guma balonowa – 2005, musical napisany dla Klubu Osiedlowego Widok w Bielsku-Białej. Grany w Bielskim Centrum Kultury Testament Teodora Sixta – 2006, Teatr Polski w Bielsku-Białej, reż. Robert Talarczyk, zwycięzca konkursu na sztukę o Bielsku-Białej ogłoszonego przez Teatr Polski w Bielsku-Białej. W 2007 r. zakwalifikowała się do finału Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej Nic co ludzkie – 2008, Scena Prapremier Invitro. Lublin. reż. Paweł Passini, Piotr Ratajczak i Łukasz Witt-Michałowski Żyd – 2008, Teatr Polski w Bielsku-Białej, reż. Robert Talarczyk Wodzirej. Koszalin Kulturkampf – 2008, Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego w Koszalinie, reż. Piotr Ratajczak Hamlet'44 – 2008, Muzeum Powstania Warszawskiego, Warszawa, scenariusz wspólnie z Magdą Fertacz, reż. Paweł Passini Turyści – 2009, Teatr Polski w Bydgoszczy, reż. Piotr Ratajczak Wszystkie rodzaje śmierci – 2009, Teatr Łaźnia Nowa w Nowej Hucie, Kraków, reż. Paweł Passini Ostatni taki ojciec (Ojcze nasz) – 2009, Scena Prapremier InVitro Lublin, reż. Łukasz Witt-Michałowski V (F) ICD-10. Transformacje – 2009, Teatr Polski w Bydgoszczy, reż. Paweł Łysak Tak wiele przeszliśmy tak wiele przed nami – 2009, Teatr Polski w Bielsku-Białej, reż. Piotr Ratajczak Już się ciebie nie boję, Otello! – 2010, Scena Prapremier InVitro Lublin, reż. Joanna Lewicka Idź w noc, Margot – 2010, Teatr Provisorium Lublin zrealizowany wspólnie z Kompanią Teatr, reż. Witold Mazurkiewicz Auschwitz Cat – 2011, czytanie inscenizowane, Sala Beckett, Barcelona, reż. Victor Munoz Bitwa o Nangar Khel – 2011, Teatr Polski w Bielsku-Białej, reż. Łukasz Witt-Michałowski Szwoleżerowie – 2011, Teatr Polski w Bydgoszczy, reż. Jan Klata Żyd – 2012, Teatr Rampa na Targówku, Warszawa, reż. Witold Mazurkiewicz Aporia 43/47 – 2012, (1) Dekalog: lokalna wojna światowa, Scena Prapremier InVitro Lublin, reż. Svitlana Oleshko; (2) Aporia'43, Scena Prapremier InVitro Lublin, reż. Łukasz Witt-Michałowski. Polsko-ukraiński projekt. Polska część zatytułowana „Aporia'43” to nawiązanie do wydarzeń na Wołyniu z lat 1943-45. Ukraińska część zatytułowana „Dekalog: lokalna wojna światowa” oparta została na „Dekalogu nacjonalisty ukraińskiego” Nieskończona historia – 2012, Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera, Warszawa, reż. Piotr Cieplak Nieskończona historia – 2012, Teatr Nowy w Zabrzu, reż. Ula Kijak Truskawkowa niedziela – 2012, (Katharina Gericke, Artur Pałyga), Teatr Polski w Bydgoszczy, reż. Grażyna Kania. Spektakl zrealizowany we współpracy z Landesbühne Nord w Wilhelmshaven Nangar Khel. Postscriptum – 2012, Teatr Polski w Bielsku-Białej, na: Malta Festival Poznań Historie bydgoskie – 2013, utwory: Albrecht, Kazimierz Wielki, Kobiety wyklęte, Łowca reniferów, Łuczniczka, Maszyna ping, Śmierć mózgu, czyli dupa to nie wszystko, Wieczna Bydgoszcz, Teatr Polski w Bydgoszczy, reż. Paweł Łysak Love – 2013, Teatr CST Cieszyn, reż. Bogusław Słupczyński Morrison/Śmiercisyn – 2013, Opolski Teatr Lalki i Aktora im. Alojzego Smolki, reż. Paweł Passini Nieskończona historia – 2013, AT Warszawa – Wydział Sztuki Lalkarskiej Białystok, reż. Maria Żynel Ostatni taki ojciec (Tato) – 2014, Teatr „Bagatela” im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego Kraków, reż. Małgorzata Bogajewska Ostatni taki ojciec (Ojcze nasz) – 2014, Centrum Sztuki Impart Wrocław, reż. Katarzyna Baraniecka Żyd – 2014, Kompania Teatr, Lublin, reż. Witold Mazurkiewicz Żyd – 2014, Szkéné Színház, Budapeszt, reż. Máté Szabó Szwoleżerowie – 2014, Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej w Gdyni, reż. Grzegorz Wolf W środku słońca gromadzi się popiół – 2014, Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, reż. Wojciech Faruga Niech nigdy w tym dniu słońce nie świeci – 2014, Teatr im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie, reż. Rafał Urbacki Melancholia. Violetta Villas – 2015, utwór: I nikt mnie nie poznał, Teatr Nowy w Łodzi, reż. Tomasz Wygoda Obywatel K. – 2015, Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu, Teatr Nowy Zabrze, reż. Piotr Ratajczak W środku słońca gromadzi się popiół – 2015, Wrocławski Teatr Lalek, reż. Agata Kucińska Western – 2015, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach, reż. Robert Talarczyk, Rafał Urbacki Lalka – 2015, (adaptacja), Teatr Polski w Bielsku-Białej, reż. Aneta Groszyńska Exodus 2.0 – 2016, Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku, reż. Agnieszka Korytkowska-Mazur Nieskończona historia – 2016, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu, reż. Małgorzata Warsicka Psubracia – 2016, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach, reż. Mateusz Znaniecki Y – 2016, Teatr Muzyczny „Capitol” Wrocław, reż. Paweł Passini Znak Jonasza – 2016, neTTheatre, Polskie Radio, Warszawa, Lublin, reż. Paweł Passini. Koprodukcja neTTheatre/Centrum Kultury w Lublinie z Festiwalem Gorzkie Żale/Centrum Myśli Jana Pawła II oraz Programem 2 Polskiego Radia Narysowałam więcej, niż tu widać – 2016, (teksty: Tomasz Gromadka, Katarzyna Mazur, Artur Pałyga, Przemysław Pilarski), Fundacja Strefa WolnoSłowa, Warszawa, reż. Alicja Borkowska Rewizor. Będzie wojna! – 2017, Teatr Ludowy w Krakowie Nowa Huta, reż. Małgorzata Bogajewska Dybbuk – 2017, (Artur Pałyga na motywach „Dybuka” Szymona An-skiego), Teatr Polski w Bielsku-Białej, reż. Paweł Passini Klątwy – 2017, (Stanisław Wyspiański/Artur Pałyga), Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie, reż. Marcin Liber Muzułmany – 2017, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach, reż. Piotr Ratajczak Panna Nikt Tomasz Tryzna – 2017, (adaptacja), Wrocławski Teatr Współczesny im. Edmunda Wiercińskiego, reż. Paweł Passini DADA z łasiczką – 2017, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach, scenariusz i reżyseria: Artur Pałyga Pomiłość – 2023, Teatr Nieoetykietkowani, reż. Małgorzata Baryła Romea i Julię... udajemy – 2025, Teatr Nieoetykietkowani, reż Małgorzata Baryła, chreo. Oliwer Cieślak i Agata Zniewierowska
Sztuki opublikowane Ojcze nasz, w: „Dialog”, Warszawa, R. 53, nr 12 (2008), s. 140-159, ISSN 0012-2041 Rakiety (miniatura), w: „Dialog”, Warszawa, R. 54, nr 6 (2009), s. 24-26, ISSN 0012-2041 Żyd, w: „Notatnik Teatralny” nr 56-57/2009, s. 196-243, ISSN 0867-2598 Nieskończona historia: na trzydzieści postaci, chór i orkiestrę dętą, w: „Dialog”, Warszawa, R.R. 55, nr 2 (2010), s. 5-41, ISSN 0012-2041 Artur Pałyga, Szwoleżerowie, wyd. Teatr Polski Bydgoszcz, 2011, Obywatel K., w: „Dialog”, Warszawa, R. 57, nr 9 (2012), s. 30-52, ISSN 0012-2041 W środku słońca gromadzi się popiół, w: „Dialog”, Warszawa, R. 58, nr 1 (2014), s. 19-82, ISSN 0012-2041 Morrison Śmiercisyn, w: „Ikony, pseudoherosi i zwykli śmiertelnicy : antologia najnowszego dramatu polskiego”, Agencja Dramatu i Teatru „ADiT”, Warszawa, 2015, W promieniach : zupełnie nieznane listy Marii Skłodowskiej-Curie, w: „Dialog”, Warszawa, R. 61, nr 7/8 (2016), s. 50-75, ISSN 0012-2041 Rewizor: będzie wojna!, w: „Dialog”, Warszawa, R. 62, nr 7/8 (2017), s. 30-59, ISSN 0012-2041 Wszystkie rodzaje śmierci, w: Encyklopedia Teatru Polskiego on-line Wodzirej. Koszalin kulturkampf, w: Encyklopedia Teatru Polskiego on-line
Wybrane reportaże i artykuły Artur Pałyga, Kołchoz imienia Adama Mickiewicza: Reportaże z Białorusi, wyd. Buffi, Bielsko-Biała, 2005, Artur Pałyga, Cała Polska czatuje na seks (2003), w: „20 lat nowej Polski w reportażach według Mariusza Szczygła”, wyd. Czarne, 2009, Artur Pałyga, Niewolnice z Burkina Faso, w: „Tygodnik Powszechny” nr 11/2015, s. 40-42, ISSN 0041-4808 Artur Pałyga, Znajomi i krewni Rzeźnika, w: „Rzeczpospolita” z 15.11.2001, ISSN 0208-9130 Artur Pałyga, Na żywieckim zamku zamieszka księżna, w: „Rzeczpospolita” 2001, nr 151, s. A7, ISSN 0208-9130 Artur Pałyga, Chłopaki z „Samoobrony”, w: „Tygodnik Powszechny” 2002, nr 21, s. 4, ISSN 0041-4808
Ekranizacje