Adam Wiśniewski-Snerg (ur. 1 stycznia 1937 w Płocku, zm. 23 sierpnia 1995 w Warszawie) – polski pisarz science fiction, samouk. Debiutem powieściopisarskim Snerga jest Robot (1973); jest to zarazem jego najwyżej ceniona powieść.

Pod koniec życia zapomniany i niedoceniany, po samobójczej śmierci odkryty na nowo jako jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy SF.

Biografia Stracił rodziców podczas II wojny światowej, wychowany przez ciotkę, nigdy nie zdał matury. Pracował m.in. jako elektryk i korepetytor z matematyki i fizyki.

Przez długi czas, pomimo nacisku mediów, starannie ukrywał swój wizerunek, nie udzielał wywiadów ani nie podawał informacji biograficznych. W swoich utworach prezentował własną, syntetyczną wizję świata, której nie uważał za daleką od rzeczywistości.

Snerg to pseudonim wymyślony przez autora ze względu na popularność zarówno nazwiska Wiśniewski, jak i imienia Adam. „Snerg” to odczytany skrót Sumy Całkowitej Energii.

Pod koniec życia Adam Wiśniewski-Snerg cierpiał na ciężką depresję, o jego ostatnich chwilach na łamach „Nowej Fantastyki” opowiadała ciotka. Zmarł śmiercią samobójczą 24 sierpnia 1995 w warszawskiej Falenicy.

Twórczość Debiutował jako na łamach „Kameny” w 1968 roku opowiadaniem „Anonim”.

Debiutem powieściopisarskim Snerga jest Robot. Jest to zarazem jego najwyżej ceniona powieść. Snerg buduje w niej świat wokół teorii nadistotTeoria nadistot.. Jest to świat, w którym niepodzielnie rządzi Mechanizm, a ludzie są mu posłuszni, nie mając przy tym świadomości własnego zniewolenia.

Książka zwyciężyła w ogłoszonym na łamach Expressu Wieczornego w maju 1976 przez Ogólnopolski Klub Miłośników Fantastyki i Science Fiction plebiscycie czytelników na najciekawszą, najlepszą i najbardziej wartościową książką SF wydaną w Polsce Ludowej (niekoniecznie polskiego autora)Literatura SF na świecie, w: Nurt, nr 8 z 1976, s. 28Literatura SF na świecie, w: Nurt, nr 2 z 1977, s. 25. Uroczyste wręczenie nagrody nastąpiło podczas I Ogólnopolskiego Konwentu Klubów i Miłośników SF w grudniu 1977Aleksandra Wierzchowska Wyobraźnia koncesjonowana. Polskie Stowarzyszenie Miłośników Fantastyki (1981-1982), w: Nie tylko Partia? Organizacje społeczne w Polsce Ludowej 1944-1989. Geneza, funkcjonowanie, znaczenie, wyd. IPN, Warszawa 2017, s. 353.

W nielicznym dorobku twórczym Snerga znajdziemy także nowele i opowiadania, m.in. Tramwajada, seria o Perrym Eksie, Anioł przemocy, Otępienie. Niektóre opowiadania publikowane były na łamach „Nowej Fantastyki”, w tym: Rozdwojenie, Dzikus, Przerwany film, Zmowa.

Za jedno ze swoich najważniejszych dzieł Snerg uważał Jednolitą teorię czasoprzestrzeni wydaną własnym nakładem (10 tysięcy egzemplarzy) w 1990 roku. Rozprawa ta nie spotkała się z uznaniem w środowisku naukowym. Jest on także autorem kilku innych teorii obejmujących rozmaite dziedziny nauki i sztuki: Teorii nadistot, Teorii bezpieczeństwa i koncepcji decentryzmu.

W powieści Według łotra mamy do czynienia z różnymi stopniami człowieczeństwa, różnymi stopniami rzeczywistości i uczestnictwa w niej. Każdy w tej książce – manekin, statysta z drugiego planu, statysta pierwszoplanowy, aktor, reżyser – „widzi” wokół siebie coś innego. A widzi tylko to, co jest w stanie objąć własną świadomością. Manekin, patrząc na manekiny, widzi jakby ludzi i traktuje ich serio, podobnie jak siebie. Trzeba być stopień wyżej, by ocenić ułomność niższego stanu. Manekin nie postrzega dekoracji jako dekoracji, statysta nie odbiera swej sytuacji jako sztucznej i zaprogramowanej. Powieść zdobyła spory rozgłos i doczekała się kilku wydań, w tym edycji zagranicznych; uważana jest też za jedną z inspiracji filmu Piotra Szulkina Ga, ga: Chwała bohaterom.

Jego książki zostały przetłumaczone na język angielskiRobot by Adam Wiśniewski-Snerg, Tomasz Mirkowicz (translator)., niemiecki, węgierski oraz czeski.

Pozycje wydane po śmierci Snerga (Oro, Trzecia cywilizacja) nie zyskały uznania w oczach czytelników i krytyków. W obu tych książkach można dostrzec kilka podobieństw, obydwie traktują o zapomnianej cywilizacji, której historię główny bohater ma możliwość poznawać i w pewnym sensie przeżywać dzięki znalezionym przypadkiem artefaktom. Ich akcja jest dość schematyczna i przewidywalna, zastrzeżenia budzi także pisarski warsztat autora i logiczna spójność utworów, które sprawiają wrażenie bardziej szkiców niż ukończonych dzieł. Niektórzy miłośnicy Snerga mają wątpliwości, czy utwory te wyszły spod jego pióra. W każdym razie sam autor nie zdecydował się ich opublikować.

Ważniejsze dzieła Robot (Wydawnictwo Literackie, Kraków 1973) Według łotra (Wydawnictwo Literackie, Kraków 1978) Nagi cel (Czytelnik, Warszawa 1980) Arka (Czytelnik, Warszawa 1989) Jednolita teoria czasoprzestrzeni (Wydawnictwo Pusty Obłok, Warszawa 1990)

Dzieła wydane pośmiertnie Oro (Wydawnictwo Amber, Warszawa 1997) Trzecia cywilizacja (Wydawnictwo C&T, Toruń 1998) Anioł przemocy i inne opowiadania (Wydawnictwo INFO-ART, Gliwice 2001)

Upamiętnienie Snerg był pierwowzorem Sneera – głównego bohatera powieści Janusza A. Zajdla Limes inferior. Janusz A. Zajdel nadał swojemu bohaterowi nazwisko Adi Cherryson (demonstracyjne tłumaczenie nazwiska Snerga na angielski) i uczynił go „lifterem” – człowiekiem utrzymującym się z potajemnego zdawania za inne osoby egzaminu na wyższe poziomy inteligencji, podczas gdy on sam nominalnie jest osobą o stosunkowo niskim współczynniku IQ. Jest to aluzja do życiorysu Snerga: pisarz nie zdał matury na skutek konfliktu z nauczycielką języka polskiego, a następnie utrzymywał się przez pewien czas z udzielania korepetycji studentom fizyki, i to tym z późniejszych lat studiów.

Snerg użyczył także imienia bohaterowi debiutanckiego opowiadania Marka Huberatha Wrócieeś Sneogg, wiedziaam...

Jego nazwisko pojawiło się w mediach w związku z rzekomym plagiatem, jakiego mieli się dopuścić bracia (później siostry) Wachowscy, twórcy filmu Matrix, którego rzeczywistość podobna jest do tej przedstawionej w opowiadaniu Snerga Anioł przemocy.

Adam Wiśniewski-Snerg jest patronem Gminnej Biblioteki Publicznej w MilejewieStrona biblioteki..

Przypisy

Linki zewnętrzne

Teoria Nadistot Jednolita Teoria Czasoprzestrzeni Strona poświęcona pisarzowi

Kategoria:Ludzie urodzeni w Płocku Kategoria:Pierwowzory postaci literackich Kategoria:Polscy autorzy fantastyki naukowej Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy samobójcy Kategoria:Urodzeni w 1937 Kategoria:Zmarli w 1995