Fundacja Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris – polska fundacja założona w 2013, prowadząca działalność legislacyjną i interwencje procesowe. Z siedzibą w Warszawie, utworzona przez Fundację Instytut Edukacji Społecznej i Religijnej im. ks. Piotra Skargi. Stawia sobie za cel „badania nad kulturą prawną i duchowym dziedzictwem, w którym jest zakorzeniona kultura polska oraz propagowanie ich w życiu publicznym i systemie prawnym”. Powiązana z brazylijską organizacją Tradycja, Rodzina i Własność (TFP).
Klasyfikowana jest jako konserwatywna organizacja prawnicza o profilu pro-life i część globalnej chrześcijańskiej prawicy. W 2018 zadeklarowała budżet w wysokości ponad 1,03 mln euro, w całości z darowizn.
Działalność Ordo Iuris prowadzi interwencje procesowe, opracowuje projekty ustaw i wydaje analizy prawne. Określana jest jako organizacja realizująca program pro-life, nieafiliowana oficjalnie przy Kościele katolickim.
Najbardziej znaną inicjatywą Ordo Iuris było opracowanie i promowanie projektu ustawy „Stop Aborcji” w 2016, przewidującej całkowity zakaz aborcji w Polsce. Miała ona wprowadzić bezwzględny zakaz przerywania ciąży i odpowiedzialność karną dla każdego, włącznie z matką, kto jest zaangażowany w czynności związane z aborcją. 6 października 2016 roku Sejm większością głosów odrzucił projekt przewidujący całkowity zakaz aborcji w Polsce. Za odrzuceniem głosowało 352 posłów, przeciw 5, a 18 wstrzymało się od głosu. W trakcie dyskusji przed głosowaniem Joanna Banasiuk z Ordo Iuris zgłosiła autopoprawkę, której celem było wykreślenie tzw. karalności matek. Autopoprawka ze względów formalnych nie została przyjęta. Wcześniejsze prace Sejmu nad treścią projektu, zaostrzającego prawo były powodem ogólnopolskich demonstracji przeciwników projektu i powstaniem Ogólnopolskiego Strajku Kobiethttps://kobieta.wp.pl/jednego-dnia-kobiety-sparalizowaly-caly-kraj-teraz-powtorzy-sie-to-w-polsce-6041161842828417a.
Kolejną inicjatywą był pakiet „Za życiem”. W Sejmie RP VII kadencji współpracował z klubem partii Prawo i Sprawiedliwość w kontekście prac nad projektami ustaw Platformy Obywatelskiej dotyczącymi zapłodnienia in vitro, uzgodnienia tożsamości płciowej oraz mowy nienawiści.
W 2016 roku Elżbieta Bojanowska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej u minister Elżbiety Rafalskiej powołała do życia zespół dziewięciu ekspertów, mający za zadanie opracowanie koncepcji zmian ustaw w obszarze przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Szefem gremium oraz jego członkiem został Jerzy Kwaśniewski, ówczesny prezes fundacji. 31 grudnia 2018 roku projekt zmian jaki zaproponowali eksperci, został opublikowany na stronach Rządowego Centrum Legislacji. Projekt wywołał wiele kontrowersji, których efektem była dymisja Elżbiety Bojanowskiej. Wśród kontrowersyjnych zapisów znalazł się między innymi ten, który zakładał, iż sprawcą przemocy w rodzinie nie jest osoba, która dopuściła się jej jednorazowo. Według portalu OKO.press Ordo Iuris sprzeciwiało się także prawu do uzgodnienia płci i uczestniczyło w kampanii przeciwko osobom LGBT.
Projekty i sprzeciw społeczny Ordo Iuris przygotowało Samorządową Kartę Praw Rodzin z zapisami, które wg wielu osób wprost lub pośrednio stygmatyzują i wykluczają osoby LGBT oraz ich rodziny. Samorządy, które ją przyjęły, szybko jednak zaczęły tracić dofinansowanie z Unii z uwagi na wykluczanie osób LGBT, sprawa znalazła się także „pod lupą” Komisji Europejskiej. Organizacje samorządowe, które przyjęły ten dokument lub podobne deklaracje są nazywane przez niektóre środowiska „strefami wolnymi od ideologii LGBT”.
Wobec Barta Staszewskiego, który ukuł taką nazwę i był pozwany za to przez OI, zapadł w kwietniu 2024 wyrok, w którym oddalono od niego zarzuty. Staszewski pisał o tym na swoim koncie na X: Tym samym we wszystkich politycznie motywowanych procesach, w związku z mają akcją nagłaśniającą strefy wolne od LGBT zostałem uznany za niewinnego! Dzisiaj zapadł ostatni wyrok ws. gminy Zakrzówek, która pozwala mnie o naruszenie jej dóbr osobistych.
Podobne zarzuty OI kierowało wobec grupy aktywistów, zwanej Atlas Nienawiści, która oznaczała na mapie kolejne samorządy przyjmujące kartę. „Ich zdaniem wprowadzane przepisy – w mniej lub bardziej otwarty sposób – dyskryminują osoby nieheteroseksualne. Jak twierdzi prezes Ordo Iuris Jerzy Kwaśniewski, zarzuty są krzywdzące i nieprawdziwe, ponieważ karta broni konstytucyjnych praw rodzin”, jak donosiła prasa w Sąd przyznał w sprawie dotyczącej Przasnysza w kwietniu 2023 (Przasnysz kartę przyjął w czerwcu 2019, Rada Miejska odrzuciła ją w listopadzie 2021), że Atlas Nienawiści, który uznawał takie strefy za „dyskryminujące i wykluczające” miał prawo „do publicznej krytyki” i „że autorzy Atlasu Nienawiści nie muszą przepraszać władz powiatu przasnyskiego za to, że po podjęciu uchwały anty-LGBT znalazł się on w Atlasie. Wyrok jest prawomocny”. Sędzia „zwróciła również uwagę, że uchwała została podjęta w czasie, gdy liczna grupa samorządów podejmowała uchwały anty-LGBT, które wprost odnosiły się do społeczności LGBT – ukrytej pod pojęciem ideologii”. Podobnie Atlas Nienawiści wygrał w sprawie dotyczącej powiatu opoczyńskiego w grudniu 2022 roku. 6 lutego 2024 zapadł ostatni wyrok w sprawie gminy Mordy – „warszawski Wojewódzki Sąd Administracyjny unieważnił homofobiczną uchwałę przyjętą w marcu 2019 roku przez mazowiecką gminę Mordy. W ten sposób z obiegu prawnego w Polsce zniknął ostatni dokument przeciwko ideologii LGBT”.
Karta spotkała się z krytyką również dlatego, że utrudnia pracę organizacji działających przeciw przemocy w rodzinie oraz samotnych rodziców.
Ordo Iuris bierze też udział w ograniczeniu zajęć w szkołach mających na celu przeciwdziałanie dyskryminacji, nauce o antykoncepcji i przeciwdziałaniu chorób przenoszonych drogą płciową. Krytycy takich działań sugerują, że to naraża dzieci na przedwczesne ciąże, powołując się na badania wskazujące, że edukacja seksualna pomaga zmniejszyć liczbę ciąż wśród nastolatek, zachorowania na infekcje przenoszone drogą płciową, homofobię i liczbę przestępstw na tle seksualnym. Ordo Iuris wydaje publikacje zawierające informacje na temat edukacji seksualnej powołując się na niepotwierdzone dane.
W 2020 Fundacja zajęła się ochroną dóbr osobistych Ewy Budzyńskiej, gdyż studenci oskarżyli ją m.in. o zachowania homofobiczne („Dawała do zrozumienia, że osoby homoseksualne to coś gorszego”) oraz: „studenci poskarżyli się na profesorkę, bo mówiła, że antykoncepcja to aborcja”.
Kierownictwo i działacze
mały|Jerzy Kwaśniewski, prezest Ordo Iuris, na konferencji CPAC w Budapeszcie. Obok Alvino-Mario Fantini i Eugene Kontorovich Pierwszym prezesem Ordo Iuris był Aleksander Stępkowski od czerwca 2013 do listopada 2015 i potem ponownie w latach 2016–2017. W listopadzie 2017 prezesem został adwokat Jerzy Kwaśniewski. Do grona działaczy i współpracowników należą m.in. Filip Ciepły, Kaja Godek, Paweł Jabłoński, Krzysztof Wiak. mały|Tymoteusz Zych, wiceprezes Ordo Iuris, podczas wystąpienia w Budapeszcie 29 października skład Zarządu Ordo Iuris zmienił się i poszerzył się o nowych członków: Funkcję Wiceprezesa ds. Członkowskich objęła Monika Leszczyńska, od 2015 roku związana z Instytutem Ordo Iuris; członkiem Zarządu została również adw. Magdalena Majkowska, od 2016 roku współpracująca z Centrum Interwencji Procesowej Ordo Iuris; do Zarządu przystąpił również adw. Rafał Dorosiński, współpracujący z Instytutem Ordo Iuris od 2014 roku oraz Łukasz Bernaciński, dyrektor Centrum Analiz Ordo Iuris oraz doktorant na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa. Były wice prezes fundacji Tymoteusz Zych jesienią 2021 odszedł z zarządu Ordo Iuris z powodu skandalu obyczajowego.
Członkowie zarządu Ordo Iuris zasiadają również w zarządzie Fundacji Centrum Życia i Rodziny, organizacji pro life, jednego z głównych organizatorów Marszy dla Życia i Rodziny w Polsce.
Działalność międzynarodowa i spory sądowe Stowarzyszenie im. ks. Piotra Skargi oraz TFP
Fundacja powiązana jest z brazylijską organizacją pozarządową świeckich katolików Tradycja, Rodzina i Własność (TFP). Konferencja Episkopatu Brazylii wydała w 1985 dokument, w którym biskupi Brazylii przestrzegali przed współpracą z TFP, wskazując że organizacja ta nie jest związana z brazylijskim Kościołem. Ordo Iuris zostało założone przez Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej im. ks. Piotra Skargi, które z kolei zostało założone przez jednego z globalnych liderów TFP Caio Xavier Da Silveira. Stowarzyszenie im. ks. Piotra Skargi oraz TFP oskarżane są o związki z Rosją.
Oskarżenia o związki z Rosją W Fundacja Ordo Iuris, wraz z sześcioma innymi organizacjami z Polski (w tym Stowarzyszenie im. ks. Piotra Skargi), podpisała się pod listą poparcia dla rosyjskiej ustawy o zakazie propagandy homoseksualizmu. Na łamach oko.press sygnalizowano, że projekt minister Elżbiety Rafalskiej z 2018 roku dotyczący przemocy domowej był inspirowany ustawami kremlowskimi. Ordo Iuris, poprzez swoich założycieli, współpracuje ze , finansowanym przez rosyjskiego oligarchę i byłego prezesa Kolei Rosyjskich oraz „ortodoksyjnego” oligarchę Konstantina Małofiejewa.
Ordo Iuris należy również do Agendy Europe (założona w 2013 roku), międzynarodowej sieci konserwatywnych fundamentalistów chrześcijańskich, dążącej m.in. do zakazu antykoncepcji i zwalczającej edukację seksualną. Klementyna Suchanow w swojej książce „To jest wojna. Kobiety, fundamentaliści i nowe średniowiecze” (Agora, 2020) opisuje szczegółowo powiązania międzynarodowej sieci, do której należy Ordo Iuris z organizacjami zinfiltrowanymi przez Kreml. Tej infiltracji dokonali ludzie pracujący w tzw. „grupie Małofiejewa”, czyli Aleksiej Komow i Paweł Parfientiew, a także i Igor Biełoborodow z Russian Institute for Startegic Studies, głównie przez WCF () oraz przez Agenda Europe. Suchanow stworzyła także zestaw wszystkich dowodów wskazujących na związki OI z Kremlem. Instytut Ordo Iuris zaprzecza jakimkolwiek związkom z Rosją i wytoczył Klementynie Suchanow powództwo o ochronę dóbr osobistych za stwierdzenia zawarte w jej książce. Proces ruszył w lutym 2025 r. Donosiło o powiązaniach OI z Agendą Europe także Europejskie Forum Parlamentarne ds. Ludności i Rozwoju w Brukseli w swoim raporcie o Agendzie Europe.
OI uczestniczyło jako obserwator w wyborach na Węgrzech w kwietniu 2022. Rzecznik Viktora Orbana podawał w wątpliwość raport OBWE dotyczący wyborów, ale OI w swoim raporcie stwierdziło, że „wybory na Węgrzech [były] zgodne ze standardami europejskimi”.
Prezes OI, Jerzy Kwaśniewski, spotykał się podczas wizyty w USA w lutym 2024 roku z politykami i organizacjami bliskimi Trumpa, m.in. Marjorie Taylor Greene, republikańską kongresmenką sprzeciwiającą się przyznaniu pomocy USA dla Ukrainy. Doszło także do spotkania z Barrym Loudermilkiem i Pete’em Sessionsem, Groverem Norquistem i ludźmi z Heritage Foundation, która promuje , czyli plan przejęcia władzy na wypadek wygranej Trumpa w 2024 rokuhttps://www.politico.com/news/2024/02/20/donald-trump-allies-christian-nationalism-00142086.
Sprawa przeciwko Marcie Lempart Marta Lempart z Ogólnopolskiego Strajku Kobiet zwróciła uwagę na to, że projekt ustawy Stop pedofilii (zakazujący edukacji seksualnej w szkołach) autorstwa Ordo Iuris może utrudniać zapobieganiu przemocy seksualnej, gdyż, jak pisało Polskie Towarzystwo Seksuologiczne, „edukacja seksualna jest podstawowym działaniem zmniejszającym prawdopodobieństwo stania się zarówno ofiarą, jak i sprawcą przemocy seksualnej”. Na Twitterze użyła sformułowania „opłacanymi przez Kreml fundamentalistami z Ordo Iuris”, które wywołało oburzenie tej organizacji.