Mistrzostwa Bośni i Hercegowiny w piłce nożnej (bośn. Nogometno/Fudbalsko prvenstvo Bosne i Hercegovine) – rozgrywki piłkarskie, prowadzone cyklicznie – corocznie lub co sezonowo (na przełomie dwóch lat kalendarzowych) – mające na celu wyłonienie najlepszej męskiej drużyny w Bośni i Hercegowinie.

Historia Mistrzostwa Bośni i Hercegowiny w piłce nożnej rozgrywane są od 1994 roku (Wcześniej od 1923 były rozgrywane jako nieoficjalne lub w składzie połączonej Jugosławii). Obecnie rozgrywki odbywają się w wielopoziomowych ligach: Premijer liga, I liga Federacji Bośni i Hercegowiny i I liga Republiki Serbskiej, Druga Liga FBiH i Druga liga Republiki Serbskiej oraz niższych klasach.

Piłka nożna dotarła do Bośni i Hercegowiny na początku XX wieku. Sarajewo (w 1903) i Mostar (w 1905) były pierwszymi miastami, gdzie zaczęły grać w piłkę nożną. W 1905 powstał pierwszy bośniacki klub piłkarski Zrinjski Mostar, w 1908 FK Osman Sarajewo. Następnie Banja Luka, Tuzla, Zenica i Bihać zorganizowały swoje kluby piłkarskie. Kraj był pod rządami Austro-Węgier, kiedy oficjalne zawody rozpoczęły się w 1908 roku, chociaż rozgrywki te miały niewielką skalę na każdym terenie. W momencie wybuchu I wojny światowej istniało pięć klubów w Sarajewie, cztery oparte na przynależności religijnej i etnicznej: SAŠK jako klub bośniackich Chorwatów, Slavija związany z bośniackimi Serbami, Đerzelez jako klub Bośniackich muzułmanów (znany również jako Sarajevski) i Makabi (znany również jako Barkohba) jako bośniacki klub żydowski; oraz jedyny wieloetniczny był klub robotniczy RŠD Hajduk. Oprócz klubów z Sarajewa było około 20 poza stolicą.

1 grudnia 1918 po zakończeniu I wojny światowej i po rozpadzie Austro-Węgier zamieszkane przez Słowian południowych komitaty Królestwa Chorwacji wraz z ziemiami Styrii i Krainy postanowiły zjednoczyć się z Serbią w Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, późniejszą Jugosławię.

Spowodowało wzrost liczby regionalnych lig, a wkrótce zorganizowano mistrzostwa krajowe, w których brały udział dwie drużyny z Bośni i Hercegowiny, mistrzowie pododdziału piłkarskiego Banja Luka i Sarajewo. Po założeniu jugosłowiańskiej federacji piłkarskiej – NSJ (chorw. Nogometni Savez Jugoslavije) w kwietniu 1919 roku w Zagrzebiu, w 1920 roku powstał pododdział piłkarski w Sarajewie zwany Sarajevska fudbalska sjedišta – poprzednik federacji piłkarskiej Bośni i Hercegowiny. W sezonie 1923 zorganizowano pierwsze Mistrzostwa Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Do 1927 roku rozgrywki odbywały się systemem pucharowym. W sezonie 1928 organizowane pierwsze ligowe rozgrywki. W rozgrywkach brało udział 6 zespołów, grając systemem kołowym. W sezonie 1931/32 i 1935/36 rozgrywano systemem pucharowym. Zwycięzca turnieju otrzymywał tytuł mistrza Jugosławii. Pododdział Sarajewski reprezentowały kluby: SAŠK Sarajevo (1923, 1924, 1925, 1926, 1927, 1928, 1930/31), Slavija (1929, 1930, 1932/33, 1934/35, 1935/36, 1936/37, 1937/38, 1938/39, 1939/40), Krajišnik Banja Luka (1935/36).

3 października 1929 zmieniono nazwę państwa na „Królestwo Jugosławii”, również Związek Piłkarski w maju 1930 został przeniesiony do Belgradu i przyjął serbską nazwę FSJ (Fudbalski savez Jugoslavije). W 1939 po utworzeniu autonomicznej Banowiny Chorwacji, do której przyłączone tereny Bośni i Hercegowiny prowadzone osobno rozgrywki mistrzostw Banowiny Chorwacji w sezonach 1939/1940 i 1940/1941 oraz mistrzostw Serbii w sezonie 1940/1941. SAŠK występował w chorwackiej lidze, a Slavija w serbskiej.

W czasie II wojny światowej w roku 1941 faszystowskie ugrupowanie ustaszy na czele z Ante Paveliciem przejęło władzę, ogłosiło niepodległość i powstało Niepodległe Państwo Chorwackie (NDH). Terytorium Chorwacji sprzymierzonej wówczas z Niemcami obejmowało Chorwację właściwą (choć nie całą, część terytorium przyłączono do Włoch) oraz tereny dzisiejszej Bośni i Hercegowiny. W latach 1941–1944 prowadzone mistrzostwa NDH.

W 1945 po utworzeniu Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii Bośnia i Hercegowina została włączona do jej składu i kontynuowano rozgrywki o mistrzostwo Jugosławii w najwyższej lidze, zwanej Prva savezna liga. W 1946 roku rozgrywano kwalifikacje w Bośni i Hercegowinie oraz innych republikach dla uczestnictwa w przyszłych mistrzostwach Jugosławii. Najlepszymi klubami Bośni i Hercegowiny w tym czasie były: FK Sarajevo (mistrz 1966/67, 1984/85), FK Željezničar (mistrz 1971/72), FK Velež Mostar, FK Sloboda Tuzla, NK Čelik Zenica i FK Borac Banja Luka, które grały w pierwszej lidze Jugosławii, II lidze oraz w rozgrywkach Pucharu Jugosławii.

Po upadku SFR Jugosławii w 1991 roku proklamowano niepodległość Bośni i Hercegowiny; w 1992 powstał Nogometni/Fudbalski Savez Bosne i Hercegovine, w skrócie N/FSBiH, potem rozpoczęła się wojna z Jugosławią (de facto z Serbią, wspomaganą przez oddziały czarnogórskie).

Po raz pierwszy Prva nogometna liga Bosne i Hercegovine zorganizowana w sezonie 1994/1995. Sezony 1992/1993 i 1993/1994 nie odbyły się z powodu wojny w Bośni. W tym czasie FK Borac Banja Luka występował w 1. lidze jugosłowiańskiej. W sezonie 1993/1994 kluby Chorwatów bośniackich utworzyły własną ligę, którą wygrał zespół NK Široki Brijeg, jednak jej wyniki uznane zostały za nieoficjalne. Od 1994 istniały 3 ligi: Bośniaków, Chorwatów bośniackich i Serbów bośniackich, jednak mistrzem kraju aż do 1999 zostawał najlepszy zespół pierwszej z wymienionych. W sezonie 1999/2000 mistrzem Bośni i Hercegowiny zostawał zwycięzca play-offów rozgrywanych wśród najlepszych drużyn z lig bośniackiej i Chorwatów bośniackich. W następnym sezonie obie te ligi połączyły się i zwycięzca tych rozgrywek zdobywał mistrzostwo kraju.

W sezonie 2000/01 zainaugurowano rozgrywki zawodowej Premijer ligi Bośni i HercegowinyBosnia-Herzegovina – List of Champions – RSSSF.. W sezonie 2002/2003 do tej ligi dołączyły się także kluby Serbów bośniackich i dopiero od tego momentu istnieje jedna liga skupiające najlepsze kluby wszystkich głównych nacji w Bośni i Hercegowinie.

Mistrzowie i pozostali medaliści Nieoficjalne

1923–1940Mistrzostwa Jugosławii (do 1929 Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców)

W latach 1945–1991 zespoły z Bośni i Hercegowiny występowały w I lidze jugosłowiańskiej. 1945–1991Mistrzostwa SFR Jugosławii oraz w Republička nogometna liga Bosne i Hercegovine jako część II ligi jugosłowiańskiej jako część II ligi jugosłowiańskiej (1946/47, 1952), III (1948/49, 1951, 1973–1988) lub IV (1950, 1988–1991).

Oficjalne

Statystyka Klasyfikacja według klubów W dotychczasowej historii oficjalnych Mistrzostw Bośni i Hercegowiny na podium oficjalnie stawało w sumie 15 drużyn. Liderem klasyfikacji jest Zrinjski Mostar, który zdobył 8 tytułów mistrzowskich.

Stan po sezonie 2023/24.

Lp. Klub Miejsca na podium Zwycięskie sezony 16px 16px 16px 1. Zrinjski Mostar 8 3 3 2004/05, 2008/09, 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2021/22, 2022/23 2. Željezničar Sarajewo 6 8 2 1997/98, 2000/01, 2001/02, 2009/10, 2011/12, 2012/13 3. FK Sarajevo 5 6 6 1998/99, 2006/07, 2014/15, 2018/19, 2019/204. Borac Banja Luka 3 1 4 2010/11, 2020/21, 2023/245. NK Čelik Zenica 3 0 1 1994/95, 1995/96, 1996/976. NK Široki Brijeg 2 5 3 2003/04, 2005/067. Brotnjo Čitluk 1 1 1 1999/00 8. Leotar Trebinje 1 0 0 2002/03 Modriča Maxima 1 0 0 2007/08 10. Bosna Visoko 0 1 2 Sloboda Tuzla 0 1 212. Slavija Sarajewo 0 1 1 13. Budućnost Banovići 0 1 0 Radnički Lukavac 0 1 0 Tuzla City 0 1 016. Velež Mostar 0 0 217. Rudar Kakanj 0 0 1

Klasyfikacja według miast Siedziby klubów: stan po sezonie 2023/24. Miasto Liczba tytułów Kluby Sarajewo 11 FK Željezničar (6), FK Sarajevo (5) Mostar 8 Zrinjski Mostar (8) Banja Luka 3 FK Borac Banja Luka (3) Široki Brijeg 2 NK Široki Brijeg (2) Trebinje 1 FK Leotar Trebinje (1) Modriča FK Modriča Maxima (1)

Uczestnicy Są 56 zespoły, które wzięli udział w 25 sezonach Mistrzostw Bośni i Hercegowiny, które były prowadzone od 2000/01 aż do sezonu 2024/25 łącznie (w pierwszych dwóch sezonach w 2 osobnych ligach). Tylko Čelik Zenica, FK Sarajevo, NK Široki Brijeg, FK Željezničar i Zrinjski Mostar były zawsze obecne w każdej edycji.

Pogrubione zespoły biorące udział w sezonie 2024/25. 25 razy: FK Sarajevo, NK Široki Brijeg, FK Željezničar, HŠK Zrinjski Mostar 22 razy: FK Sloboda Tuzla 21 razy: FK Borac Banja Luka 20 razy: NK Čelik Zenica 19 razy: FK Velež Mostar 16 razy: FK Leotar Trebinje 15 razy: FK Radnik Bijeljina 14 razy: FK Slavija Sarajewo 13 razy: NK Posušje, NK Travnik 11 razy: FK Olimpic Sarajewo 9 razy: FK Modriča Maxima, HNK Orašje 8 razy: FK Rudar Prijedor 7 razy: NK Jedinstvo Bihać, NK Zvijezda Gradačac 6 razy: NK GOŠK Gabela, FK Mladost Doboj Kakanj, NK Žepče, FK Tuzla City 5 razy: FK Budućnost Banovići, FK Rudar Ugljevik, NK Vitez 4 razy: NK Brotnjo Čitluk, FK Glasinac Sokolac, FK Kozara Gradiška, FK Krupa Krupa na Vrbasu 3 razy: FK Drina Zvornik, FK Igman Konjic, FK Laktaši, FK Mladost Gacko, Sloga Meridian, FK Zvijezda 09 2 razy: FK Boksit Milići, NK Bosna Visoko, FK BSK Banja Luka, NK Iskra Bugojno, FK Ljubić Prnjavor, FK Mladost Velika Obarska, FK Polet Srpski Brod, FK Sloboda Novi Grad, NK Troglav Livno 1 raz: HNK Čapljina, NK Đerzelez Zenica, OFK Gradina Srebrenik, HNK Grude, NK Kiseljak, FK Krajina Cazin, FK Lijevče Nova Topola, HNK Ljubuški, NK Metalleghe-BSI Jajce, FK Omladinac Banja Luka, FK Rudar Kakanj.

Zobacz też Tabela wszech czasów mistrzostw Bośni i Hercegowiny w piłce nożnej Premijer liga Bosne i Hercegovine Puchar Bośni i Hercegowiny

Przypisy

Bibliografia

Archiwum wyników meczów i tabel w bazie RSSSF

Kategoria:Pierwszy poziom rozgrywek piłkarskich w Bośni i Hercegowinie