Głogów

Głogów (, Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. ()., ) – miasto w zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, położone na Dolnym Śląsku, siedziba powiatu głogowskiego oraz gminy wiejskiej Głogów. Leży na obszarze Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego, nad rzeką Odrą.

Położenie Głogowa Miasto Głogów leży geograficznie na Pradolinie Głogowskiej przy rzece Odrze, w nizinie o nazwie Obniżenie Milicko-Głogowskie. Głogów należy do przemysłowego obszaru Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego. Jest miastem o statusie gminy miejskiej, która się mieści w powiecie głogowskim w północno-zachodniej części województwa dolnośląskiego.

Jego położenia ekonomiczne ma charakter hutniczo-górniczy ze względu na bliskie położenie z hutą i z okolicznymi kopalniami miedziowymi. Duże znaczenie ekonomiczne dla Głogowa ma pozycja przemysłowa i usługowa, ponieważ są to nieodłączne cechy stabilnego rozwoju tego miasta.

Powierzchnia miasta wynosi 35,12 km². Graniczy z okolicznymi gminami, są to: Głogów (gmina wiejska), Jerzmanowa, Kotla, Żukowice.

Przez miasto Głogów przebiegają kluczowe drogi:

Droga krajowa nr 12 – łączy Głogów z Lesznem i Kaliszem, wspierając ruch lokalny i tranzytowy; Droga wojewódzka nr 292 – prowadzi z Nowej Soli do Głogowa, zapewniając ważne połączenie regionalne; Droga wojewódzka nr 319 – łączy Głogów z miejscowościami takimi jak Stare Strącze, wspierając komunikację lokalną.

Dodatkowo, planowana jest budowa obwodnicy Głogowa w ciągu DK12, która ma na celu wyeliminowanie ruchu tranzytowego z centrum miasta. Obwodnica Głogowa będzie stanowić ważną część komunikacji drogowej pomiędzy istniejącymi drogami ekspresowymi S3 oraz S5. thumb|Starówka Głogowa widziana z poligonu Górkowo thumb|Głogów jako Głogowa na granicy Wielkopolski i Śląska na historycznej mapie sporządzonej w 1888 roku według danych zaczerpniętych z Kodeksu dyplomatycznego.

Walory naturalne Walory przyrodnicze miasta stanowią: szata roślinna i zwierzęca, gleby, wody i urozmaicony krajobraz. System zieleni tworzą parki (wokół Starego Miasta i kanału Sępolno), zieleń łęgowa nad Odrą i w Ostrowie Tumskim, niewielkie kompleksy lasów, ogrody działkowe oraz w ostatnich latach system zieleni izolacyjnej wokół hut miedzi. W obrębie miasta znajduje się szesnaście pomników przyrodyUchwała nr XLIV/380/2006 Rady Miejskiej w Głogowie z dnia 24 października 2006. Tereny nadodrzańskie stanowią biologicznie czynne kompleksy i są ostoją ptactwa wodnego. Podstawowe kompleksy roślin występują w następujących głównych grupach (W.Szafer): roślinność dna doliny Odry, którą tworzą zarośla wierzbowe. Wyższe terasy doliny Odry zajmują przeważnie łąki i lasy (głównie liściaste), roślinność Wzgórz Dalkowskich, w pobliżu których przebiegają granice naturalnych zasięgów drzew (świerk górski, jodła, olsza szara). Wzgórza porastają lasy świerkowe i bukowe, na południe i południowy zachód od pasa Wzgórz Dalkowskich rozciąga się jednostajnie płaska kraina torfowisk.

Jakość środowiska wpływa znacząco na samopoczucie i zdrowie jego mieszkańców. Ogólnie w ostatnich latach ulega poprawie. Inwestycje proekologiczne w Hucie Miedzi („Modernizacja Wydziału Ołowiu”, „Instalacja odsiarczania elektrociepłowni HM „Głogów”) oraz coraz częstsze wykorzystywanie do celów grzewczych i technologicznych paliw ekologicznych ograniczyły emisję zanieczyszczeń do atmosfery.

mały|centruj|675px|Odra w Głogowie

Demografia Wykres liczby ludności miasta Głogów na przestrzeni ostatnich 85 lat.

Największą populację Głogowa odnotowano w 1996 r. – według danych GUS 74 390 mieszkańców. Od 1996 roku liczba mieszkańców Głogowa spadła o 11 504 osoby, spowodowana głównie ujemnym saldem migracji. thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców Głogowa w 2014 roku

Kolejny rok z rzędu liczba mieszkańców Głogowa utrzymuje się poniżej 70 000 osób. Kobiet jest o 2302 więcej niż mężczyzn. Czasowo na terenie miasta zameldowane są 1122 osoby. W porównaniu z 2007 liczba mieszkańców zmalała o 506 osób (w 2007 r. było ich 69 978).

W 2008 urodziło się 790 dzieci, o 53 dzieci więcej rok wcześniej (w 2007 r. było ich 737). W tym samym okresie zmarło 510 osób. Przyrost naturalny wynosi więc 280 osób, a spadek liczby mieszkańców jest wynikiem migracji, głównie ludzi młodych, poza Głogów. Ma to związek z pozostawaniem wykształconych młodych ludzi w dużych miastach, siedzibach uczelni oraz z budowaniem domów na terenie ościennych gmin, głównie: Gmina Głogów, Gmina Jerzmanowa, Gmina Radwanice, Gmina Grębocice.

Informacja o ludności Głogowa na dzień 31.12.2010 r.

Liczba mieszkańców Głogowa zameldowanych na pobyt stały – 68 811, w tym 56 cudzoziemców zameldowanych na pobyt stały. W porównaniu z rokiem 2009 liczba mieszkańców zmalała o 341 osób (w 2009 r. – 69 152 osoby). Liczba osób z podziałem na płeć: kobiet – 35 702, mężczyzn – 33 109 (kobiet jest o 2593 więcej niż mężczyzn). Na pobyt czasowy na terenie Głogowa zameldowanych jest 1477 osób.

W roku 2010 urodziło się 779 dzieci (w roku 2009 – 787 dzieci), tj. o 8 dzieci mniej niż w roku 2009, w tym: chłopcy – 369, dziewczynki – 410

Zmarło 500 osób (w roku 2009 – 486 osób, tj. więcej o 14 osób). Przyrost naturalny wynosi więc 279 osób.

Spadek liczby mieszkańców jest wynikiem migracji głównie ludzi młodych, poza Głogów. Ma to związek z pozostawaniem wykształconych młodych ludzi po ukończeniu studiów, w dużych miastach, jak również z wyprowadzeniem się poza Głogów, w związku z budową domów na terenie ościennych gmin, głównie: Głogów, Jerzmanowa, Radwanice, Grębocice, Serby.

Jako populacja mieszkańcy Głogowa wyraźnie się starzeją: liczba mieszkańców w wieku 18 lat i więcej wynosi 56 677 osób, w tym: kobiet 29 746, mężczyzn 26 931, liczba mieszkańców do 18 roku życia wynosi – 12 134 osoby, liczba osób najstarszych w wieku 70 lat i więcej – 4580 w tym kobiet 2905, mężczyzn 1675, liczba mieszkańców w wieku 90 lat i więcej 104 osoby, w tym kobiet 87, mężczyzn 17.

Najwięcej żyjących mieszkańców jest w grupie urodzonych: w 1955 roku – 1391 osób, w tym 609 mężczyzn i 782 kobiet, w 1951 roku – 1374 osoby, w tym 640 mężczyzn i 734 kobiet, w 1953 roku – 1364 osoby, w tym 621 mężczyzn i 743 kobiet, w 1952 roku – 1350 osób, w tym 637 mężczyzn i 713 kobiet, w 1977 roku – 1344 osoby, w tym 695 mężczyzn i 649 kobiet, w 1981 roku – 1298 osoby, w tym 643 mężczyzn i 655 kobiet, w 1978 roku – 1297 osób, w tym 685 mężczyzn i 612 kobiet, w 1980 roku – 1285 osób, w tym 673 mężczyzn i 612 kobiet.

Od 2006 roku liczba urodzeń przedstawia się następująco: 2001 r. – 605 dzieci, 2002 r. – 598 dzieci, 2003 r. – 577 dzieci, 2004 r. – 628 dzieci, 2005 r. – 676 dzieci, 2006 r. – 743 dzieci, 2007 r. – 737 dzieci, 2008 r. – 790 dzieci, 2009 r. – 787 dzieci, 2010 r. – 779 dzieci, 2014 r. – 667 dzieci.

Najwięcej mieszkańców mieszka na ulicach: Kosmonautów Polskich – 3877, Armii Krajowej – 2743, Orbitalnej – 2569, Obrońców Pokoju – 2538, alei Wolności – 2441, Gwiaździstej – 2313. Istnieją również ulice, gdzie mieszka tylko kilka osób, np. Brzozowa, Bukowa, Dobra, Geodezyjna, Kossaka, Bolesława Wysokiego, Konopnickiej, Krawiecka, Księdza Novarese, Nadbrzeżna, Narciarska, Piaskowa, Topolowa, Wierzbowa. mały|centruj|700px|Panorama Głogowa z wieży zamkowej – marzec 2007 mały|centruj|700px|Panorama Głogowa z wieży zamkowej – wrzesień 2009

Toponimika nazwy miasta mały|Głogów wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w BerliniePruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.. mały|Historyczny widok Głogowa staloryt, 1850 r. Nazwa miasta pochodzi od słowa glogh, które oznacza cierń lub kolec. Początkowo głogiem nazywano wszystkie krzewy kłujące, aby z czasem zawęzić tę nazwę do jednej rośliny głogu. Odnosi się ona do właściwości terenów, na których miejscowość została założona i ma związek z roślinnością charakterystyczną dla tego obszaru – teren porośnięty głogiem. Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia nazwę miasta zanotowaną w dokumencie z 1213 roku Glogow.

Nazwę miasta w zlatynizowanej formie cum urbem Glogua oraz urbs Glogus notuje Kronika Thietmara w roku 1010„Thietmari meseburgensis episcopi chronicon”, Fridericus Kurze, Hannoverae, Impensis Bibliopolii Hahniani, 1889, s. 58.. W 1120 roku wzmiankowany był duce Woyslao GlogoviensiDominik Nowakowski „Siedziby książęce i rycerskie księstwa głogowskiego w średniowieczu”, PAN O/Wrocław, Wrocław 2008, s. 330.. Później występują także inne warianty tej nazwy: Glogov (1155), castra Glogova (1157) oraz Glogou w roku 1208 w falsyfikacie dokumentu z XIV w.Etymologia nazwy miasta na stronach Głogowa. W średniowieczu występowała również nazwa w formie żeńskiej Głogowa.Na przestrzeni dziejów występowały następujące niemieckie formy nazwy miasta od XI do XX w. – Glogau oraz Gross-Glogau (XV–XIX w.). W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińskie nazwy: Glogovia, Glogovia Maior.

W spisanych po łacinie dokumentach średniowiecznych z 1242Georg Korn, „Breslauer Urkundenbuch”, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, s. 10. oraz 1318 roku miasto wymienione jest pod nazwą GlogouiaGeorg Korn, „Breslauer Urkundenbuch”, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, s. 96.. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Glogovia notuje spisana po łacinie w latach 1269–1273 Księga henrykowska.

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej formie Glogovia wymienia spisany ok. 1300 roku średniowieczny łaciński utwór opisujący żywot świętej Jadwigi Vita Sanctae Hedwigis„Monumenta Poloniae Historica”, Tom IV, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1884, „Vita Sanctae Hedwigis”, s. 549.. Około 1300–1305 r. w łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. „Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego”) miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Glogovia. Źródło to wymienia również wsie, które obecnie zostały wchłonięte przez miasto i stanowią jego części bądź dzielnice jak Wróblin Głogowski pod nazwą Wroblino, Obora, Brzostów zanotowany pod nazwą Brustow oraz Krzepów zapisany w formie CrzepowoLiber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.H. Markgraf, J.W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889..

W pruskim urzędowym dokumencie z 1750 roku wydanym języku polskim w Berlinie przez Fryderyka Wielkiego miasto wymienione jest pośród innych śląskich miejscowości jako Glogow. Nazwę Głogow w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił górnośląski pisarz Józef LompaJózef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 11..

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec wieku XIX podaje wiele wariantów nazw miejscowości: niemiecką Glogau oraz polskie – Głogów, Głogówek na SzląskuGłogów – Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom II, s. 604., a także Głogów Dolny lub Wielki oraz w formie żeńskiej Głogowa Dolna lub Wielka, a po niemiecku Gross-Glogau i Ober-Glogau oraz Klein-GlogauGłogowa Dolna – Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom II, s. 605..

Historia