thumb|Postać Wastupuruszy wpisana w mandalę o 64 polach z głową postaci skierowaną na północny wschód. Wastupuruszamandala – diagram o religijnym i rytualnym znaczeniu w hinduizmie, szczególnie istotny w odniesieniu do hinduistycznej architektury sakralnejKramrish Stella, The Hindu Temple, t. 1, r. Nature and name of the Vastupurusa, s. 80.. Zawiera wyodrębnione bóstwa patronujące odpowiednim fragmentom składowym mandali istoty nazwanej imieniem Wastupurusza. W tradycyjnych tekstach (wastuśastrach), zalecany jako pomoc dla określenia ulokowania planowanego do utworzenia, określonego typu budowli. Obszar centralny nosi nazwę brahmasthana (trl. brahmasthāna). Kwadratowe pola składowe mandali noszą nazwy padaKramrish Stella, The Hindu Temple, t. 1, r. The two main types of the Vastu Diagram: A. The mandala of 64 squares, s. 46..
Mandalę Wastupuruszy tradycyjne teksty dzielą na różną liczbę elementów składowych. Reprezentatywnymi są dwie kwadratowe formyKramrish Stella, The Hindu Temple, t. 1, s. 58.: manduka o 64 polach (boki po 8 pół). Według tego planu, głowa postaci Wastupuruszy skierowana jest na wschódKramrish Stella, The Hindu Temple, t. 1, r. Nature and name of the Vastupurusa, s. 79.. Stosowany przy projektowaniu świątyń i bramińskich miejsc kultu paramasajika o 81 polach (boki po 9 pól). Według tego schematu, głowa Puruszy skierowana jest ku północnemu wschodowi. Stosowana do projektowania siedlisk ludzkich, budynków innych niż świątynie oraz miejsc kultu warny kszatrijów. Przykłady zastosowań: pałace radżów, świątynie boga wojowników IndryKramrish Stella, The Hindu Temple, t. 1, s. 50.. Centralne pady diagramu wastupuruszy przynależą do boga Brahmy i odpowiadają obszarowi od klatki piersiowej do brzucha postaci Wastupuruszy. Określane są tak jak nazwa miasta Brahmy, BrahmapuraKramrish Stella, The Hindu Temple, t. 1, s. 88..
Przypisy
Kategoria:Hinduistyczne znaki i formy graficzne Kategoria:Ikonografia indyjska