thumb|Muzeum Byłego Obozu Zagłady w Sobiborze. Kamień przy Alei Pamięci upamiętniający jedną z rodzin przywiezionych z obozu w Drancy Deportacje Żydów francuskich do Sobiboru – wywózki Żydów francuskich do obozu zagłady w Sobiborze przeprowadzone przez okupantów niemieckich między 4 a 25 marca 1943 roku. Z obozu w Drancy pod Paryżem odprawiono wtedy cztery transporty, w których znalazło się około 4 tys. mężczyzn, kobiet i dzieci. Ocalało zaledwie jedenaścioro.
Geneza 27 marca 1942 roku z okupowanej Francji odszedł pierwszy transport do obozu zagłady. Rząd Vichy starał się w miarę możliwości chronić przed deportacjami Żydów posiadających obywatelstwo francuskie, a jednocześnie aktywnie współpracował z Niemcami przy deportacjach Żydów obcego pochodzenia. Łącznie w latach 1942–1944 wywieziono z Francji około 76 tys. Żydów. Około jedna czwarta ofiar posiadała francuskie paszporty.
Żydów francuskich zazwyczaj mordowano w obozie Auschwitz-Birkenau, będącym głównym miejscem eksterminacji Żydów europejskich. W marcu 1943 roku Niemcy skierowali jednak kilka transportów do Sobiboru – jednego z trzech ośrodków zagłady utworzonych w ramach akcji „Reinhardt”. Prawdopodobnie decyzję tę podjęto ze względu na trudności, z którymi w tym okresie borykał się obóz oświęcimski: trwającą rozbudowę komór gazowych i krematoriów, wielką epidemię tyfusu, napływ licznych transportów z Grecji i getta Theresienstadt.
Przebieg deportacji W marcu 1943 roku z obozu przejściowego w Drancy pod Paryżem odeszły do Sobiboru cztery transporty, w których znalazło się około 4 tys. Żydów. Wśród deportowanych było m.in. 1182 obywateli francuskich, 1168 żydowskich emigrantów z Polski, żydowscy emigranci z Austrii, Niemiec, Holandii, Rosji, a nawet z Turcji i Holenderskich Indii Wschodnich. Dużą grupę ofiar stanowili mieszkańcy Marsylii, których Niemcy i ich francuscy kolaboranci zatrzymali pod koniec stycznia 1943 roku w wyniku operacji „Tiger”.
+ Transporty z Francji do Sobiboru w marcu 1943 r. Nr transportu Data wyjazdu Liczba deportowanych Uwagi50.4 marca1024 osóbWśród deportowanych znalazło się 377 Żydów polskich, 268 niemieckich, 99 austriackich, 91 rosyjskich, 30 holenderskich. Pozostali byli prawdopodobnie obywatelami francuskimi. Większość deportowanych stanowili Żydzi z Marsylii, zazwyczaj nieposiadający francuskich paszportów, których zatrzymano pod koniec stycznia 1943 roku.51.6 marca999 osóbWśród deportowanych znalazło się 926 mężczyzn w wieku 16–65 lat, przywiezionych z obozów w Gurs i Nexon, a także 39 kobiet i 34 mężczyzn z obozu w Drancy. Dominowali wśród nich mieszkańcy Marsylii, zazwyczaj nieposiadający francuskich paszportów.52.23 marca1000 osóbWśród deportowanych znalazło się 640 mężczyzn i 360 kobiet. Dominowali wśród nich mieszkańcy Marsylii. Około 700 deportowanych posiadało obywatelstwo francuskie – większość pochodziła z francuskiej Algierii, pozostali zazwyczaj z Tunezji i Maroka. Był to pierwszy przypadek deportacji do obozu zagłady tak licznej grupy obywateli francuskich.53.25 marca1000 osóbWśród deportowanych znalazło się 580 Żydów francuskich, 114 polskich, 56 węgierskich, 49 rosyjskich oraz 29 niemieckich. Podobnie jak w przypadku poprzedniego transportu dominowali wśród nich mieszkańcy Marsylii pochodzący z francuskich kolonii w Afryce Północnej. W transporcie znalazła się także grupa mieszkańców Paryża zatrzymanych 11 lutego 1943 roku oraz kilkudziesięciu mieszkańców Lyonu zatrzymanych 9 lutego 1943 roku.
Wszystkie francuskie transporty przechodziły selekcję w Lublinie, a według innych źródeł – na rampie kolejowej w Sobiborze. Niewielką liczbę Żydów, zazwyczaj mężczyzn zdolnych do pracy fizycznej, wyłączano wówczas z transportów i osadzano w obozie koncentracyjnym na Majdanku lub w obozie pracy na tzw. starym lotnisku w Lublinie (Flugplatz). Z ostatniego transportu wyselekcjonowano natomiast piętnastu więźniów do pracy w obozie sobiborskim. Spośród około czterech tysięcy Żydów deportowanych z Drancy do dystryktu lubelskiego wyzwolenia doczekało zaledwie jedenastu, przy czym spośród tych, których osadzono w samym Sobiborze, przeżyło tylko dwóch – Josef Duniec i Antonius Bardach (obaj pochodzili z Polski).
Fakt kierowania do Sobiboru transportów z Francji odnotowano w raportach wywiadu Armii Krajowej.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:1943 we Francji Kategoria:Deportacje Kategoria:Zagłada Żydów we Francji Kategoria:Obóz zagłady w Sobiborze