Diabelska Kręgielnia – rozbudowany system wąwozów utworzonych w utworach lessowych Wzgórz Strzelińskich zlokalizowany na wschodnich stokach Gromnika. Wąwozy Diabelskiej Kręgielni rozcinają płaty lessów na głębokość do 8 m. Najdłuższe formy dolinne osiągają tu do 750 m długości.
Położenie Diabelska Kręgielnia znajduje się na obszarze mezoregionu Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich w centralnej części Wzgórz Strzelińskich, na wschodnich stokach Gromnika, na północny wschód od miejscowości Samborowiczki. Zajmuje obszar ok. 20 ha, rozciągający się na ok. 500 m w poprzek stoku na długości do 1500 m wzdłuż stoku. Znajduje się na wysokościach od ok. 230 m n.p.m. do 320 m n.p.m. Najbliższy szczyt – Gromnik – ma wysokość 390 m n.p.m.
Charakterystyka Geologia Wąwozy Diabelskiej Kręgielni wykształcone są w płatach lessów zajmujących wierzchowinowe partie Wzgórz Strzelińskich. Pokrywy lessowe to osady eoliczne tworzące się w warunkach klimatu peryglacjalnego, który panował na tym terenie m.in. w czasie zlodowacenia północnopolskiego. Powstanie sieci wąwozów datuje się na późny plejstocen, holocen.
Geomorfologia System wąwozów Diabelskiej Kręgielni nie jest jedynym z występujących we Wzgórzach Strzelińskich: pozostałe to: Wąwozy Pogródki (okolice Romanowa), Zakrzowskie Wąwozy (rejon Zakrzowa) i wąwozy okolic Nowolesia. System ten reprezentuje rzeźbę lessową, dość unikatową w skali Sudetów i ich Przedgórza. Wąwozy rozwinęły się w osiach suchych dolin denudacyjnych. Gęstość sieci wąwozowej Wzgórz Strzelińskich oscyluje w przedziale 0,6 – 2,9 km·km−2. Obecnie sieć wąwozów Diabelskiej Kręgielni uznaje się za nieaktywną formę terenu; dalszy rozwój form jest hamowany przez obecność pokrywy roślinnej. Współczesną dynamikę procesów rzeźbotwórczych kreują tu procesy sufozji (obecne w terenie pseudokrasowe formy rzeźby: kociołki i leje sufozyjne) oraz działalność zwierząt (nory, jamy) i korzeni drzew. Część wąwozów przyjęła już formę parowu, jednak w terenie wciąż widoczne są charakterystyczne dla wąwozów pionowe urwiska zamykające wąwóz czy progi denudacyjne w dnie wąwozu. mały|Widok jednej z form linijnych Diabelskiej Kręgielni.
Geneza alt=Diabelska Kręgielnia|mały|Diabelska Kręgielnia Historia powstania Diabelskiej Kręgielni jest złożona, jednak działalność antropogeniczna odegrała tu istotną rolę. Wąwozy te można nazwać głębocznicami – wąwozami drogowymi, gdyż ich powstanie wiąże się z pogłębianiem dróg gruntowych wskutek ich intensywnego użytkowania. Najprawdopodobniej zdegradowane szlaki komunikacyjne przenoszono w sąsiednie miejsca, co doprowadziło do powstania sieci równoległych głębokich linijnych rozcięć erozyjnych. Zagłębienia te pogłębiają się w trakcie ulew i deszczów nawalnych, a także w czasie roztopów.
Turystyka Szlaki turystyczne Wzgórza Strzelińskie pokryte są bogato siecią szlaków turystycznych, żaden z nich nie prowadzi jednak bezpośrednio przez teren Diabelskiej Kręgielni. Najłatwiej dostać się do Diabelskiej Kręgielni kierując się na Gromnik: szlakiem czerwonym (Strzelin – Paczków); szlakiem zielonym (Grodków – Henryków); szlakiem żółtym (Biały Kościół – Przeworno).
Geostanowisko Diabelska Kręgielnia to geostanowisko nr 95 Geoparku Przedgórze Sudeckie. Można dostać się tu rowerem. Obiekt oznaczono jako łatwo dostępny, należy jednak zachować szczególną ostrożność podczas poruszania się w obrębie samej sieci wąwozów.
Geocaching Na terenie Diabelskiej Kręgielni, na wysokości 304 m n.p.m. znajduje się cache pt. Tu Czirn z diabłem grał w kręgle o duszę. Skrzynkę ukryto 25.03.2017 r.
Podanie ludowe thumb|200px|Herb Jana von Czirn O Diabelskiej Kręgielni krąży legenda jakoby Jan Czirna, pan zamku na Gromniku, zaprzedał duszę diabłu. Przed swą śmiercią postanowił zagrać z diabłem o duszę w kręgle. Tak powstały długie na kilkaset metrów rowy. Jan Czirna wygrał z diabłem, co doprowadziło diabła do wściekłości. Czart rozrzucił zatem kręgle po całym wzgórzu, a pozostałościami tych kręgli mają być obecne we Wzgórzach Strzelińskich skałki i głazy.
Zobacz też Schemat szlaków turystycznych Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich [dostęp 2018-01-19] Regionalna Odznaka Turystyczno-Krajoznawcza „Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie” [dostęp 2018-01-19] Geopark Przedgórze Sudeckie [dostęp 2018-01-19] Strona PTTK Strzelin [dostęp 2018-01-19]
Przypisy
Kategoria:Wąwozy w Polsce Kategoria:Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie Kategoria:Formy ukształtowania terenu Kategoria:Przedgórze Sudeckie Kategoria:Erozja Kategoria:Samborowiczki