thumb|240px|Thaddeus Radzilowski na audiencji u papieża Jana Pawła II w Watykanie Thaddeus Casimir Radzilowski, pol. Tadeusz Kazimierz Radziłowski (ur. 4 lutego 1938 w Detroit, zm. 20 lipca 2018 w West Bloomfield, Michigan) – amerykański historyk polskiego pochodzenia specjalizujący się w tematyce dziejów Polski, Europy Środkowej i Wschodniej oraz migracji ludności, profesor akademicki, poliglota, autor licznych publikacji naukowych, badacz i działacz polonijny, założyciel i pierwszy prezydent polsko-amerykańskiego Piast Institute, .
Życiorys Pochodzenie Syn Hieronima i Genowefy Ochałek-Radziłowskiej. Wnuk Jana i Ewy Fugiel-Ochałek oraz Stanisława Radziłowskiego. Jego przodkowie wyemigrowali z Polski do USA pod koniec XIX wieku. Rodzina od strony matki pochodziła z okolic Jasła (ówczesna Galicja), a dokładniej z miejscowości Bączal Dolny, gdzie w 1892 roku przyszła na świat jego babka Ewa. Tam też w miejscowej parafii została ochrzczona.
Edukacja i kariera zawodowa Będąc nastolatkiem jako ministrant posługiwał przy parafii św. Floriana w Hamtramck. W 1959 roku uzyskał licencjat, a następnie tytuł magistra na Wayne State University w Detroit. W latach 1961–1963 pełnił służbę wojskową w United States Army na misji w Wietnamie i w amerykańskiej bazie na wyspie Okinawa. Studia doktoranckie z zakresu historii ukończył na Uniwersytecie Michigan i w 1971 obronił doktorat. Przez wiele lat jako asystent, a następnie profesor wykładał na amerykańskich i zagranicznych uniwersytetach, w tym: w Heidelberg College, Madonna University i Southwest Minnesota State University (SMSU), gdzie pełnił funkcję dziekana Wydziału Historii, dyrektora Regionalnego Centrum Historycznego i wicedziekana ds. Naukowych i Studenckich, Uniwersytecie Ekonomicznym w Wiedniu, a także na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Członek wielu fundacji i instytucji polonijnych, w tym m.in.: Fundacji Kościuszkowskiej, Muzeum Polskiego w Ameryce, Związku Narodowego Polski, Kongresu Polonii Amerykańskiej, Polskiego Instytutu Naukowego oraz Zjednoczenia Polskiego Rzymsko-Katolickiego. Doradca w amerykańskich agencjach rządowych, w tym: United States Census Bureau, U.S. Commission on Civil Rights i National Endowment for the Humanities. Od 1997 r. profesor emerytowany Uniwersytetu w Minnesocie. W latach 1995–2003 był rektorem Saint Mary’s College Of Ave Maria University w Orchard Lake. W 1985 roku piastował stanowisko prezesa stowarzyszenia naukowego Polish American Historical Association. Ponadto był wykładowcą w randze profesora wizytującego University of Michigan-Dearborn.
W 2003 roku założył Piast Institute – największą organizację pozarządową w Stanach Zjednoczonych, która zajmuje się sprawami Polonii i Amerykanów polskiego pochodzenia. Był członkiem korespondentem PAN, a także konsultantem i doradcą w kilku amerykańskich produkcjach telewizyjnych i radiowych: Out of Solidarity: Three Polish Families in America (1986) i Dealers among Dealers (1995). Biegle posługiwał się językami: angielskim, polskim, francuskim i rosyjskim.
Śmierć i pogrzeb Zmarł 20 lipca 2018 o godzinie 9:15 czasu miejscowego w szpitalu w West Bloomfield w Hrabstwie Oakland (stan Michigan). Jego pogrzeb odbył się w 25 lipca. Pochowany został na cmentarzu Holy Sepulchre w Southfield.
Reakcje po śmierci Śmierć Thaddeusa Radzilowskiego została zauważona przez amerykańskie i polskie media lokalne, ogólnokrajowe oraz społecznościowe, a także struktury państwowe, w tym Ambasadę RP w Stanach Zjednoczonych oraz polskiego ambasadora prof. Piotra Wilczka m.in. na Twitterze. Ponadto miasto Hamtramck, w którym siedzibę ma Piast Institute (Instytut Piastowski) w geście żałoby postanowiło opuścić flagi do połowy masztu.
Życie prywatne W 1964 roku zawarł związek małżeński z Katarzyną z domu Pilską. Miał trzech synów: Johna (profesora i historyka), Paula (profesora nadzwyczajnego Madonna University) i Stefana. Był silnie związany z rodzinnymi stronami swoich przodków. Tereny te odwiedził kilkukrotnie podczas swoich pobytów w Polsce, w tym także w czasie wykładów z zakresu migracji i przemieszczania się ludności na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Publikacje State and Revolution in Russian and Soviet Historiography, 1978 Out of Solidarity: The Polish Families in America, 1987 The Meaning of Russian History, 1994 wiele artykułów tematycznych z zakresu historii i co najmniej 3 skrypty radiowe
Nagrody i odznaczenia Laureat statuetki „Wybitny Polak” w kategorii Nauka Godła Teraz Polska edycji amerykańskiej, 2016, Lech Walesa Media Award, 2013, Laureat nagrody specjalnej Distinguished Faculty Award at Southwest State University, Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. (rok nadania: 1999).
Przypisy
Kategoria:Amerykańscy historycy Kategoria:Amerykanie pochodzenia polskiego Kategoria:Absolwenci uczelni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Działacze polonijni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Naukowcy polskiego pochodzenia Kategoria:Naukowcy polonijni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Detroit Kategoria:Ludzie związani z Bączalem Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Zmarli w 2018