Rökkur (ang. Rift) – islandzki film fabularny z 2017 roku, którego reżyserem, scenarzystą i producentem jest Erlingur Thoroddsen. Opowiada historię dwóch mężczyzn (Björn Stefánsson i Sigurður Þór Óskarsson), byłych partnerów, którzy spotykają się w domku letniskowym na odludziu. Na wsi, gdzie przebywają, dochodzi do tajemniczych, niekiedy mrożących krew w żyłach zdarzeń. Światowa premiera projektu odbyła się 4 lutego 2017 podczas 40. Festiwalu Filmowego w Göteborgu"Rökkur (2017) − Release Info". imdb.com. [dostęp 2018-01-20]."Rökkur (2017) − Trivia". imdb.com. [dostęp 2018-01-20]..
Rökkur został pozytywnie oceniony przez krytyków"RIFT (2017)". rottentomatoes.com. [dostęp 2018-01-20].. Podczas gali L.A. Outfest Thoroddsen wyróżniony został nagrodą przyznaną za najlepszą wizję artystyczną. Organizatorzy festiwalu uznali, że film, opowiadając o traumatycznych przeżyciach z przeszłości, „buduje hitchcockowski suspens” i opiewa piękno islandzkiej przyrody [dostęp 2018-01-19].. Film uzyskał nominacje do kilku innych nagród oraz był przedmiotem analizy akademickiej autorstwa Mirandy WilkieGriseri, Carlo (2018-01-02). "CINEUPHORIA 2018 − Nomination per molti film italiani". cinemaitaliano.info. [dostęp 2018-01-23].Wilkie, Miranda (2018-02-19). "Rift | Project Myopia". projectmyopia.com. [dostęp 2018-02-25]..
Fabuła Gunnar i Einar byli parą, ale ich związek rozpadł się kilka miesięcy temu. Pewnej nocy Gunnar odbiera telefon od swojego byłego partnera, który przebywa w domku letniskowym w małej wiosce Rökkur. Einar czuje, że nie ktoś go obserwuje i brzmi, jakby groziło mu niebezpieczeństwo. Zaniepokojony Gunnar odwiedza go na odludziu; postanawiają spędzić razem kilka dni. Wkrótce zaczyna dochodzić do tajemniczych, niekiedy mrożących krew w żyłach zdarzeń.
Obsada Björn Stefánsson − Gunnar Sigurður Þór Óskarsson − Einar Guðmundur Ólafsson − Grétar Aðalbjörg Árnadóttir − Gyða Anna Eva Steindórsdóttir − Sjáandi (Seer) Böðvar Óttar Steindórsson − Leemoy
Tło i etap produkcji Pierwszy szkic scenariusza ukończony został w grudniu 2015 rokuYamasaki, Parker (2017-03-16). "Morbid Curiosity: Erlingur Thoroddsen". pkyamasaki.com. [dostęp 2018-02-07].. Erlingur Thoroddsen chciał nakręcić niskobudżetowy horror, którego głównym tematem byłoby rozstanie kochankówCroyle, Dave (2017). "Rift, Gay Essential Talks To Erlingur Thoroddsen". gay-themed-films.com. [dostęp 2018-02-02].Wilson, David (2017-08-22). "EXCLUSIVE INTERVIEW: CHILD EATER CREATOR ERLINGUR ÓTTAR THORODDSEN TALKS HIS NEW FEATURE RIFT (RÖKKUR)". rue-morgue.com. [dostęp 2018-02-02].. Wiedział, że tworzy horror o tematyce LGBT oraz jeden z pierwszych tego typu projektów rodem z Islandii. Uznał, że umieszczając bohaterów w wyizolowanym, opuszczonym miejscu, znacząco wpłynie na historię − w ten sposób miała ona „nabrać własnego życia”. Napisanie scenariusza, który skupia się zaledwie na dwóch bohaterach, przebywających w znacznej mierze w tej samej lokalizacji, Thoroddsen określił jako „wyzwanie”. Akcja filmu osadzona jest w domku letniskowym, położonym pośrodku niczego. Dom, w którym realizowano zdjęcia, odwiedzany był rodzinę Thoroddsena jeszcze zanim napisał on scenariusz Rökkur. Bliscy zachęcali reżysera, by zobaczył chatę na własne oczy; miał tam znaleźć inspirację do tworzenia. Obraz kręcono pod koniec zimy − w okolicach marca 2016 − w Hellissandur, nieopodal lodowca Snæfellsjökull. Islandia, zdaniem Thoroddsena, ma w sobie wiele „upiornych detali” i stanowi doskonałą przestrzeń do pracy nad horroremLappalainen, Anni (2016-12-02). "To the world and back to the woods – Icelandic feel, American horror and personal visions". umami.fi. [dostęp 2018-02-07].. Z reżyserem współpracowali tylko dwaj operatorzy kamery: mistrz oświetlenia Adam Uyemura oraz John Wakayama Carey, figurujący jako autor zdjęć. Ekipa nie władała dużą ilością sprzętu, a Uyemura i Wakayama Carey najczęściej pracowali ze światłem naturalnym oraz improwizowanymi projektami oświetleniowymi. Na planie zdjęciowym panowały ciężkie warunki; temperatura była na tyle niska, że chwilami aktorzy nie mogli poruszać ustami i nie mieli pewności, czy prawidłowo wypowiadają swoje kwestie dialogowe. Zdjęcia zrealizowano w ciągu piętnastu dni, choć scenariusz liczył aż sto stron. Prace na planie, kontynuowane również w nocy, miały być natężone, ale „bezstresowe”. Ekipa współtworząca Rökkur była nieliczna, a naturalnych plenerów i przestrzeni wewnętrznych wybrano zaledwie kilka. Zniszczony, rozpadający się budynek, który wykorzystano w filmie, to w istocie rodzinny dom matki Thoroddsena. W grudniu 2016 roku film znajdował się na etapie postprodukcji.
"Pisząc scenariusz, nie wierzyłem właściwie, że film zostanie zrealizowany. Właśnie dlatego pozwoliłem sobie na podjęcie ryzyka, na stworzenie dziwacznej historii. Ciągle towarzyszyła mi myśl, że ten projekt i tak nie dojdzie do skutku.”– Thoroddsen opowiada o etapie preprodukcyjnym. Film inspirowany był starszymi projektami: Personą w reżyserii Ingmara Bergmana (1966) oraz Zupełnie innym weekendem (Weekend, 2011). W dramacie Bergmana uwagę Thoroddsena przykuły długie monologi oraz sceny fantazji i sennych marzeń. Wpływy obu tych produkcji miały być dostrzegalne w Rökkur. Według krytyczki filmowej Mirandy Wilkie, z Personą łączy się Rökkur za sprawą wysoce stylowego kontekstu wizualnego i scenariusza kładącego nacisk na „egzystencjalnym terrorze”, a Zupełnie inny weekend przypomina dzięki naturalnemu przedstawieniu gejowskiego związku. Wilkie porównała projekt do innego art-house'owego horroru, Pod skórą (Under the Skin, 2013) w reżyserii Jonathan Glazera, uznając, że obie pozycje wyróżnia nietypowy dla własnego gatunku „prestiż”. Aranżując sekwencje grozy, Thoroddsen tchnięty był dziełami Briana De Palmy − swojego idola. Reżyser przyznał, że film czerpie też z klasycznych thrillerów − najistotniejsze są w nim suspens i budowanie napięcia − przez co mógłby zostać określony jako „hitchcockowski”. Choć Rökkur nie jest filmem autobiograficznym, jego scenariusz nawiązuje do wydarzeń z życia Thoroddsena i najbliższych mu osób. Tuż przed rozpoczęciem prac nad skryptem artysta rozstał się ze swoim partnerem. Ważnym punktem odniesienia dla historii są abstrakcyjne uczucia i wewnętrzna dezorganizacja, towarzyszące rozstaniu. Reżyser ustalił, że istotniejsze od logiki będą w Rökkur emocje, a „horror będzie toczył się w głowach bohaterów”. Film zmontowano w taki sposób, by widzowie mogli „wynieść własne konkluzje po obejrzeniu poszczególnych scen”.
Według Wilkie, za pośrednictwem filmu Thoroddsen bada „mroczną stronę życia gejów” − doświadczenia takie, jak przedwczesna inicjacja seksualna, internetowa mistyfikacja czy wreszcie gwałt. Rökkur ma opowiadać o traumie, a reżyser sugeruje, że przemoc fizyczna często wywołuje zaburzenia psychiczne i emocjonalne. Film, który opowiada o horrorze związanym z finalizacją związku uczuciowego, ma charakter metaforyczny: jego tytuł stanowi nazwę miejsca akcji, ale w języku islandzkim oznacza zarazem zmierzch. Jak zaznacza Wilkie, relacja bohaterów jest półmroczna, bywa jednocześnie świetlista i beznadziejnie ciemna. Obraz cechuje się indywidualnym stylem i wizją artystyczną, co wiąże go z kinem autorskim przełomu lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Istotny jest związek Rökkur z tragi-horrorem Nie oglądaj się teraz (Don't Look Now, 1973) w reżyserii Nicolasa Roega. W obu produkcjach czerwień wykorzystana została w przestrzeni kadrowej, by wywołać uczucie zagrożenia.
Ścieżka dźwiękowa Muzykę do filmu skomponował Einar Sv. Tryggvason"'Rökkur' / 'Rift' (2017) − Original Score, Einar Sv. Tryggvason". soundcloud.com. 2017. [dostęp 2018-01-23].. Ścieżkę dźwiękową napisano w trakcie zaledwie dwóch miesięcy, pod koniec 2016 roku. W styczniu 2017 soundtrack został zrealizowany; sesje nagraniowe miały miejsce w Studio Sýrland w Reykjavíku. W trakcie nagrań korzystano między innymi z fortepianu, gitary, klarnetu, instrumentów perkusyjnych i elektronicznych. Album z muzyką filmową wydano 21 października 2017, na tydzień przed islandzką premierą kinową.
Współtwórcy Wiolonczela: Sigurður Halldórsson Altówka: Eyjólfur Bjarni Alfreðsson Skrzypce: Geirþrúður Ása Guðjónsdóttir, Una Sveinbjarnardóttir Gitara: Björn Thoroddsen Klarnet: Grímur Helgason Fortepian: Einar Sv. Tryggvason Instrumenty elektroniczne: Einar Sv. Tryggvason Inżynier dźwięku: Sveinn Kjartansson
Lista utworów 1. „Rökkur (Rift)” − 1:57 2. „Ó, Göngur” − 3:36 3. „Leemoy” − 2:05 4. „Húsið (The House)” − 3:09 5. „Undir Norðurljósunum (Under the Northern Lights)” − 4:32 6. „Út Í Myrkrið (Into the Darkness)” − 1:49 7. „Mannavillt (Mistaken Identity)” − 1:01 8. „Sveltistampur” − 1:33 9. „Ekki Stoppa (Don’t Stop)” − 2:20 (czas trwania: 22:02)
Wydanie filmu Film prezentowany był na festiwalach w Europie, Azji i obu Amerykach. Jego oficjalna premiera odbyła się 4 lutego 2017 roku podczas 40. Festiwalu Filmowego w Göteborgu; Rökkur był obrazem zamykającym ceremonię. Cztery miesiące później, w czerwcu, projekt pokazano w trakcie Oslo Pix w Norwegii oraz Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Monachium, a w lipcu wyświetlono go widzom kalifornijskiego Outfestu oraz Festiwalu Kina Fantastycznego w Bucheon. W czerwcu w sieci zadebiutował teaser filmu; poinformowano też, że jego dystrybutorem w Ameryce Północnej będzie Breaking Glass PicturesMoore, Debi (2017-06-22). "Exclusive Teaser Reveal for Icelandic LGBT Horror Film Rift". dreadcentral.com. [dostęp 2018-02-02].. 7 września 2017 film zaprezentowany został na lizbońskim festiwalu kina grozy, „MOTELX”. W drugiej połowie września emisji obrazu podjęli się organizatorzy kolejnych festiwali: teksańskiego Fantastic Fest, sztokholmskiego Cinema Queer, Międzynarodowego Festiwalu Filmów Niezależnych w Kalifornii oraz festiwalu „Cinema Diverse”, zorganizowanego w Palm Springs.
W październiku Rökkur pokazywany był widzom brytyjskim i amerykańskim, między innymi na festiwalach w Londynie (4 października), Nowym Orleanie (14 października) i Cambridge (20 października). Seans na festiwalu Iris Prize w Cardiff − który odbył się 11 października − zwieńczony został rozmową reżysera z obecnymi na sali widzami"Programme − Iris Prize". irisprize.org. 2017. [dostęp 2018-02-25]."RIFT (RÖKKUR)". irisprize.org. 2017. [dostęp 2018-02-25].. 27 października w Islandii miała miejsce premiera kinowa filmu. Po emisji na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Leeds, projekt został wydany w systemie VOD na terenie Stanów Zjednoczonych (21 listopada). W grudniu 2017 roku Rökkur wyświetlono podczas dwóch festiwali kina LGBT w Serbii. W USA, Niemczech i Szwecji film wydany został pod anglojęzycznym tytułem Rift. W Australii obraz zaprezentowano podczas Mardi Gras Film Festival 17 lutego 2018. queerscreen.org.au. [dostęp 2018-02-07]. oraz na festiwalu kina queerowego w Melbourne, miesiąc później, 17 marca. 14 marca 2018 obraz emitowano podczas przeglądu kina skandynawskiego New Nordic Cinema w USA"THE RIFT /RÖKKUR NEW NORDIC CINEMA − WED—3-14-2018". scandinaviahouse.org. 2018. [dostęp 2018-02-27]..
Odbiór