Kościół św. Jakuba Apostoła – rzymskokatolicki kościół parafialny w miejscowości Małujowice, w województwie opolskim. Świątynia należy do parafii św. Jakuba Apostoła w Małujowicach w dekanacie Brzeg południe, w archidiecezji wrocławskiej.
10 stycznia 1964 oraz 9 grudnia 2009 roku do rejestru zabytków województwa opolskiego zostało wpisane: kościół par. pw. św. Jakuba Apostoła, 1 poł. XIV, XV, 1691, XVIII, nr rej.: 695/64 z 10.01.1964 i z 9.12.2009 d. cmentarz przy kościele, nr rej.: j.w. ogrodzenie z bramkami, XV, 1745, nr rej.: j.w.
22 listopada 2022 kościół pw. św. Jakuba Apostoła w został uznany za pomnik historiiRozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 listopada 2024 r. w sprawie uznania za pomnik historii „Małujowice – kościół parafialny pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła” ().
lewo|240px|Portal Historia i architektura
mały|240px|lewo|Drewniany strop kościoła w Małujowicach; składa się z 640 kolorowo malowanych przy użyciu skórzanych szablonów desek, każda zdobiona innym wzorem Murowany kościół parafialny w Małujowicach został zbudowany w stylu gotyckim około 1250 roku z inicjatywy księcia Henryka III Białego. Po jego śmierci w 1266 r. kontynuację budowy prowadził Henryk IV Probus. Na początku XV wieku dobudowano wieżę, przedsionek oraz rozpoczęto pokrywanie ścian wnętrza kościoła polichromią o tematyce religijnej. W 1. połowie XIV wieku został przebudowany i rozbudowany. Zmianom tym patronował wówczas Samborius, właściciel miejscowości. W latach 60. XIV wieku powstały wczesnogotyckie polichromie o tematyce staro- i nowotestamentowej. W czasie wojen husyckich kościół został częściowo zniszczony. Po zakończeniu wojen odbudowany, a prace malarskie wnętrza świątyni zostały zakończone w 1480 roku. Na początku XVI wieku został zbudowany nowy strop, który pokrywa 600 desek pomalowanych w barwne ornamenty roślinne (tzw. labry) i zwierzęce. W latach 1309–1534 kościołem opiekowały się siostry dominikanki z Wrocławia. W 1526 roku kościół został przejęty przez ewangelików, w których rękach był do czasu zakończenia II wojny światowej.
W 1817 roku wszystkie polichromie zostały pokryte tynkiem, dopiero w latach 60. XIX wieku odkryto je i poddano prymitywnej konserwacji, polegającej m.in. na domalowaniu brakujących i słabo zachowanych elementów. W 1945 roku kościół został przekazany katolikom, a w 1964 roku odkryto pod tynkiem, na strychu budowli, najstarsze fragmenty polichromii.
Zabytki we wnętrzu alt=Małujowice kościół|mały|lewo|240px|Belka tęczowa w kościele w Małujowicach wraz ze sceną ukrzyżowania oraz malowidła ścienne. Kościół ma jeden z najbogatszych w Polsce cykli gotyckich malowideł ściennych. Wszystkie ściany wewnętrzne kościoła, tj. nawa, prezbiterium i ściana tęczy opatrzone są malowidłami. Tworzą one największy w Polsce, bo liczący blisko tysiąc metrów kwadratowych zespół malowideł z czasów późnego średniowiecza. Są wśród nich unikatowe i rzadkie w symbolice sakralnej przedstawienia maryjne (w prezbiterium), wyjątkowa scena ukrzyżowania Chrystusa przez cnoty (zinwentaryzowano jedynie 12 podobnych przedstawień w świecie!), największy w Polsce średniowieczny cykl ilustracji biblijnych (razem 96 obrazów) tworzący zespół tzw. Biblii Pauperum (czyli "Biblii Ubogich" – w zamierzchłych czasach niepiśmiennym osobom przekazywano słowo boże za pomocą obrazów), a także niezwykłej urody, największy rozmiarowo (258 metrów kwadratowych) w Polsce strop, wykonany z 640 pomalowanych desek z drewna jodłowego. Na łuku tęczy przedstawiona jest oryginalna wizja Sądu OstatecznegoTadeusz Jurek: Kolejny obiekt z powiatu brzeskiego trafia na elitarną listę pomników historii [w:] "Na szlaku" nr e-195 (391), styczeń 2023, s. 25-26 – sceny, która zdobi również watykańską Kaplicę Sykstyńską. Dzięki temu kościół zyskał przydomek „śląskiej Sykstyny”. W latach 2010–2012 ekipy specjalistów z Międzyuczelnianego Instytutu Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych z Warszawy i Krakowa oczyściły malowidła z XIX wiecznych naleciałości i dokonały ich konserwacji.
Cennym zabytkiem jest rzeźbiony, gotycki portal z tympanonem przedstawiającym koronację Matki Bożej, św. Elżbietę oraz pokłon Trzech Króli narodzonemu dzieciątku Jezus. Tympanon obramowany jest cyklem rzeźb Panien Mądrych i Głupich oraz rzeźbionymi rozetami i elementami roślinnymi. Całość terenu wokół kościoła okala mur kamienny pochodzący z XV wieku.
Swego rodzaju wartość dodatkową w kościele stanowią efekty wielowiekowych napraw i restauracji, które same w sobie stały się cennym świadectwem ewolucji zasad i technik konserwacji obiektów zabytkowych. Dzięki temu świątynia stała się nie tylko pomnikiem średniowiecznej sztuki sakralnej, ale także wyjątkowym przykładem ewolucji metod konserwatorskich i nowoczesnej ochrony malarstwa ściennego.
Świątynia jest obecnie najważniejszym punktem Brzeskiego Szlaku Średniowiecznych Polichromii. Z racji swego "jakubowego" wezwania kościół leży też na prowadzącym z Brzegu do Oławy, opolsko-dolnośląskim fragmencie odcinka pątniczego szlaku św. Jakuba. Został uznany za jeden z 7 Nowych Cudów Polski w plebiscycie National Geographic Traveler.
Przypisy
Linki zewnętrzne Kościół św. Jakuba Kościół św. Jakuba Apostoła w Małujowicach Wnętrze kościoła w Małujowicach
Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Jakuba Większego Apostoła Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie brzeskim (województwo opolskie) Kategoria:Obiekty sakralne w gminie Skarbimierz Kościół św. Jakuba Apostoła Kategoria:Kościoły w archidiecezji wrocławskiej