Harpiogłów mniejszy, harpiogłów większy (Harpiocephalus harpia) – gatunek ssaka z podrodziny tubonosów (Murininae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1840 roku holenderski zoolog Coenraad Jacob Temminck, nadając mu nazwę Vespertilio harpia. Holotyp pochodził z południowo-wschodniej strony góry Gede, w zachodniej części Jawy, w Indonezji. Jedyny przedstawiciel rodzaju harpiogłów (Harpiocephalus), który wprowadził w 1842 roku angielski zoolog John Edward Gray.
Genetycznie Harpiocephalus wydaje się być taksonem siostrzanym w stosunku do reszty Murininae lub osadzonym w Murina i spokrewnionym z M. kontumensis lub M. leucogaster i M. shuipuensis; dokładne umiejscowienie tego taksonu jest niepewne. Forma mordax jest synonimem; czasami jest traktowana jako odrębny gatunek w oparciu o różną wielkość czaszki, ale ta różnica w rzeczywistości reprezentuje dymorfizm płciowy, przy czym nazwa mordax stosowana była w odniesieniu do większych samic. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają cztery podgatunki. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:
Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Miejsce typoweH. h. lasyurusNoctilinia lasyuraHodgson, 1847Góry Centralne, sub-Himalaje.H. h. madrassiusHarpiocephalus harpia madrassiusO. Thomas, 1923Perumal, góry Palni, południowe Indie.H. h. rufulusHarpiocephalus rufulusG.M. Allen, 1913Lào Cai, Tonkin, Wietnam.
Etymologia Harpiocephalus: rodzaj Harpyia (rurkonos); -kephalos „-głowy”, od κεφαλη kephalē „głowa”. harpia: w mitologii greckiej harpia (gr. ἁρπυια harpuia) to skrzydlaty potwór, porywający dzieci i dusze, z głową kobiety i skrzydłami drapieżnego ptaka. lasyurus: gr. λασιος lasios „włochaty, kudłaty”; ουρα oura „ogon”. madrassius: Prowincja Madras, Indie Brytyjskie. rufulus: „rudawy”, od rufus „rudy”.
Zasięg występowania Harpiogłów mniejszy występuje w południowej i południowo-wschodniej Azji, zamieszkując w zależności od podgatunku: H. harpia harpia – Malezja, półwyspowa Tajlandia, Sumatra, Jawa, Bali, Lombok i Filipiny (Luzon, Leyte, Negros, Mindanao i Palawan). H. harpia lasyurus – północno-wschodnie Indie (Sikkim, Bengal Zachodni, Asam, Meghalaya i Mizoram), Bhutan i północno-zachodnia Mjanma. H. harpia madrassius – południowe Indie (Kerala i Tamilnadu). H. harpia rufulus – południowo-środkowa i południowo-wschodnia Chińska Republika Ludowa (Junnan, Guangdong i Fujian), Wietnam (włącznie z Cát Bà), północny Laos, środkowa Mjanma i Tajlandia. Populacja występująca na Tajwanie nie została przypisana do żadnego podgatunku.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 57–75 mm, długość ogona 40–50 mm, długość ucha 15–18 mm, długość tylnej stopy 10–14 mm, długość przedramienia 44–54,9 mm; masa ciała 12–30,2 g. Samice są wyraźnie większe i cięższe od samców. Wzór zębowy: I C P M = 34. Kariotyp wynosi 2n = 44 i FN = 52 w Wietnamie, Tajwanie i Guangdong, w Chińskiej Republice Ludowej i najwyraźniej 2n = 40 w Tajlandii.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Mroczkowate Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1840 roku Kategoria:Taksony opisane przez Coenraada Jacoba Temmincka