Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Rumunii – lista miejsc w Rumunii wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972 i ratyfikowanej przez Rumunię 16 maja 1990 roku.
Obecnie (stan na 2023 rok) na liście znajduje się dziewięć wpisów: siedem dziedzictw kulturowych i dwa o charakterze przyrodniczym.
Na rumuńskiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Rumunia zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajduje się 16 obiektów (stan na 2023 rok).
Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO
Poniższa tabela przedstawia rumuńskie wpisy na liście światowego dziedzictwa UNESCO:
Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem; Położenie – miasto, okręg; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P); Rok wpisu – roku wpisu na listę; Opis – krótki opis wpisu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref.ObiektZdjęciePołożenieTypRokOpis 588 Delta DunajuDanube Delta 150px RoOkręg Tulcza P (vii)(x) 1991 Delta Dunaju położona w Rumunii i na Ukrainie, największa i najlepiej zachowana delta w Europie. Rejon ten zamieszkuje ponad 300 gatunków ptaków oraz 45 gatunków ryb słodkowodnych. 596 Wioski z kościołami obronnymi w TransylwaniiVillages with Fortified Churches in Transylvania 150px Okręg SybinOkręg AlbaOkręg HarghitaOkręg BraszówOkręg Marusza K (iv) 19931999 Siedem wiosek, założonych przez Sasów siedmiogrodzkich, o specyficznym systemie zagospodarowania terenu, modelu osadniczym oraz organizacji rodzinnych gospodarstw rolnych, niezmienionych od późnego średniowiecza. Nad wioskami górują kościoły obronne, odzwierciedlające style architektoniczne z okresu pomiędzy XIII i XVI w. 597 Monastyr w HorezuMonastery of Horezu 150px RoOkręg Vâlcea K (ii) 1993 Monastyr w Horezu na Wołoszczyźnie, założony w 1690 roku przez księcia Konstantyna Brincoveanu. Arcydzieło tzw. stylu brynkowiańskiego, znanego z architektonicznej czystości i równowagi, bogactwa elementów rzeźbiarskich oraz dekoracyjnych malowideł. 598 Cerkwie w MołdawiiChurches of Moldavia 150px Okręg Suczawa K (i)(iv) 19932000 Osiem cerkwi w północnej Mołdawii o ścianach zewnętrznych bogato zdobionych freskami z XV i XVI w., uważanymi za arcydzieła sztuki bizantyjskiej. 902 Stare miasto SighișoaryHistoric Centre of Sighișoara 150px RoOkręg Marusza K (iii)(v) 1999 Stare miasto Sighișoary, założonej przez Sasów siedmiogrodzkich, jest jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych miasteczek warownych. 904 Zespół drewnianych cerkwi z MaramuresWooden Churches of Maramureș 150px Okręg Marmarosz K (iv) 1999 Osiem cerkwi drewnianych położonych w regionie Marmarosz z charakterystycznymi, strzelistymi dzwonnicami oraz z pojedynczymi lub podwójnymi dachami pokrytymi gontem. 906 Fortece dackie w górach OrăștieDacian Fortresses of the Orastie Mountains 150px Okręg HunedoaraOkręg Alba K (ii)(iii)(iv) 1999 Pozostałości sześciu fortec Daków z okresu od I w. p.n.e. do I w. n.e., stanowiących oryginalne połączenie techniki i koncepcji architektury wojskowej i sakralnej. 1133 Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów EuropyAncient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe 150px P (ix) 2007, 2011, 2017 Zespół względnie nienaruszonych europejskich lasów bukowych. Od końca ostatniej epoki lodowcowej buk europejski zaczął się rozprzestrzeniać na terenie Alp, Karpat, Dinaryd oraz Pirenejów. Udana ekspansja na całym kontynencie europejskim jest z szeroką tolerancją na różne warunki klimatyczne. Wpis transgraniczny z Albanią, Austrią, Belgią, Bośnią i Hercegowiną, Bułgarią, Chorwacją, Czechami, Francją, Hiszpanią, Macedonią Północną, Niemcami, Polską, Słowacją, Słowenią, Szwajcarią, Ukrainą oraz Włochami. 1552 Krajobraz górniczy Roșia MontanăRoșia Montană Mining Landscape 150px RoOkręg Alba K (ii)(iii)(iv)2021 Początki górnictwa w Roșia Montană sięgają II w., kiedy to w czterech górach (Cetate, Cârnic, Orlea i Letea) utworzono system korytarzy górniczych o długości ponad 7 km – największy znany tego typu system w świecie rzymskim – systematycznie rozbudowywany w kolejnych wiekach do 1948 roku. Współcześnie łączna długość korytarzy to ponad 80 km. Wraz z rozwojem kopalni, na powierzchni rozwinął się ośrodek przemysłowy. Obiekt znajduje się na liście dziedzictwa zagrożonego.
Obiekty na rumuńskiej liście informacyjnej UNESCO
Poniższa tabela przedstawia obiekty na rumuńskiej liście informacyjnej UNESCO:
Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie nazwa obiektu wraz z jej angielskim (francuskim) oryginałem na rumuńskiej Liście Informacyjnej; Położenie – miasto, okręg; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według zgłoszenia: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P); Rok wpisu – roku wpisu na Listę Informacyjną; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref.ObiektZdjęciePołożenieTypRokOpis 544 Monaster NeamțLe Monastère de Neamt 150px RoOkręg Neamț K (i)(ii)(iv) 1991 Klasztor z początku XIV wieku, jeden z pierwszych w młodym państwie mołdawskim. Jeden z najważniejszych ośrodków kultury państwa mołdawskiego. 545 Cerkwie bizantyjskie i neobizantyjskie w Curtea de ArgeșEglises byzantines et post-byzantines de Curtea de Arges 150px RoOkręg Ardżesz K (i)(ii)(iv) 1991 Curtea de Argeș, dawna stolica Wołoszczyzny, z zachowanymi średniowiecznymi cerkwiami: cerkwią pod wezwaniem św. Mikołaja z XIV w. oraz cerkwią Zaśnięcia Matki Bożej. 548 Zespół rzeźb w Târgu JiuL'ensemble monumental de Tirgu Jiu RoOkręg Ardżesz K (i)(ii) 1991 Zespół rzeźb rumuńskiego artysty Constantina Brâncușiego z 1937 roku – „Droga Bohaterów” – upamiętniający bohaterów I wojny światowej. 549 Kompleks skalny BasarabiL'ensemble rupestre de Basarabi 150px RoOkręg Konstanca K 1991 Zespół klasztorny w skałach kredowych z X–XII w. z cerkwią, galeriami, komorowani grobowymi, których ściany zdobią motywy symboliczne (m.in. przedstawieniami labiryntu, drzewa życia, gołębi, rycerzy) i inskrypcjami w wielu językach. 551 Monaster Trzech Świętych Hierarchów w JassachL'église des Trois Hiérarques de Iassy 150px RoJassyOkręg Jassy K (i)(iv) 1991 Monaster został wybudowany w 1639 roku. Jego styl architektoniczny zawiera elementy bizantyjskie. Budynek wyróżnia się bogatymi dekoracjami, które zdobią fasady. 552 Wieże culă w OlteniiLes «coules» de Petite Valachie 150px RoOkręg Vâlcea K (iv)(v) 1991 Piętrowe wieże culă lokalnej szlachty, stawiane w punktach strategicznych dla celów obronnych. 553 Cerkiew w DensușL'église de Densus 150px RoOkręg Hunedoara K (i)(iv) 1991 Prawosławna świątynia w Densuș, zbudowana nie później niż w XIII w., przy budowie której wykorzystano spolia, m.in. rzymskie ołtarze, kolumny i elementy rzeźbiarskie. 555 Stare miasto w Alba IuliaLe noyau historique de la ville d'Alba Julia 150px RoOkręg Alba K (iv)(v)(vi) 1991 Zespół zabudowań miejskich z różnych okresów historycznych, wzniesionych w miejscu dawnego rzymskiego obozu Apulum, gdzie w średniowieczu założono miasto Alba Iulia, umocnione siedmioma bastionami w XVIII wieku. 557 Masyw RetezatMassif du Retezat 150px RoOkręg Hunedoara P 1991 Masyw górski zajmujący powierzchnię 500 km². Jest to jeden z najwyższych masywów w Rumunii. Jego nazwa pochodzi od szczytu Vârful RetezatOficjalna strona UNESCO nie posiada opisu obiektu.. 558 Góry RodniańskiePietrosul Rodnei (sommet de montagne) 150px RoOkręg MarmaroszOkręg Bistrița-Năsăud P 1991 Pasmo górskie w północnej Rumunii mierzący 50 km długości oraz 30–40 km szerokości. Najwyższym szczytem jest Pietrosul Rodnei. Charakterystycznym elementem krajobrazu są liczne jeziorka znajdujące się w kotłach polodowcowych. 559 Stanowisko paleontologiczne SânpetruSinpetru (site paléontologique) 150px RoOkręg Hunedoara P 1991 Formacja geologiczna pochodząca z okresu wczesnego Mastrychtu. Znaleziono tutaj skamieniałości dinozaurów. 560 Las w SlătioaraCodrul secular Slatiora (forêt séculaire) RoOkręg Suczawa P 1991 Las położony w północnej części Rumunii, przy granicy z Węgrami. Stanowi on część lasów bukowych Karpat. 1929 Historyczne centrum Sybinu z zespołem placówThe Historic Centre of Sibiu and its Ensemble of Squares 150px RoOkręg Sybin K (ii)(iii)(iv)(v) 2004 Sybin od XII w. było administracyjnym, religijnym i kulturowym ośrodkiem Sasów siedmiogrodzkich w Transylwanii, od 1366 roku nazywane było Hermannstadt. W 1543 roku stało się centrum reformacji. W górnej części miasta znajdują się trzy zazębiające się place – Huet, Kleiner Ring i Grosser Ring, w dolnej wiele mniejszych, połączonych wąskimi uliczkami, schodami i przejściami. W centrum zachowała się zabudowa w stylu gotyckim, renesansowym i barokowym, m.in. kościół Najświętszej Marii Panny (ok. 1350), pałac Brukenthala (1778–1788). 5683 Historyczne miejscowości Hollókő i Rimetea wraz z otoczeniemThe old villages of Hollókő and Rimetea and their surroundings 150px RoOkręg Alba K (v)2012 Rimetea rozwinęło się na przełomie XVII oraz XVIII wieku. Miasto jest w dużej części zamieszkane przez węgrów. 6446 Granice Cesarstwa Rzymskiego – Limes Dunajski (Rumunia)Frontiers of the Roman Empire - The Danube Limes (Romania) 150px RoOkręg Mehedinți, Okręg Caraș-Severin, Okręg Aluta, Okręg Konstanca, Okręg Gałacz oraz Okręg Tulcza K (ii)(iii)(iv)2020 Wpis obejmuje rzymskie umocnienia graniczne wzdłuż Dunaju. Znajdują się one na terytorium Bułgarii, Chorwacji, Rumunii oraz Serbii. 6447 Granice Cesarstwa Rzymskiego – Dacja (Rumunia)Frontiers of the Roman Empire - Dacia 150px RoKraina historyczna Dacja K (ii)(iii)(iv)2020 Wpis na listę informacyjną obejmuje rzymskich umocnień położonych w krainie historycznej – Dacji. Na terenie Rumunii odnaleziono ok. 620 fortów.
Uwagi
Przypisy
Rumunia