Błażej Roga (ur. 12 stycznia 1895 w Bystrowicach, zm. 3 września 1977 w Katowicach) – polski chemik, profesor i doktor honoris causa Politechniki Wrocławskiej, członek PAN.
Prowadził badania z dziedziny technologii chemicznej węgla kamiennego i brunatnego oraz badania nad własnościami i klasyfikacją węgla. Opracował, między innymi, metodę oznaczania spiekalności węgla, tzw. Liczba Rogi (Roga Index), która stała się podstawą międzynarodowego standardu ISO 335:1974. Organizator budowy i odbudowy przemysłu koksochemicznego w powojennej Polsce.
Życiorys Urodził się w Bystrowicach na Podkarpaciu w chłopskiej rodzinie Szymona i Katarzyny z Bodziochów. Uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Jarosławiu, które ukończył z odznaczeniem w 1914 r. Studia inżynierskie z chemii odbył na Politechnice Lwowskiej (1921–1926). W 1931 r. uzyskał doktorat z chemii fizycznej na Politechnice Warszawskiej. Pracę doktorską pod tytułem „Z badań fizykochemicznych nad różnymi typami węgli koksujących” napisał pod kierunkiem prof. Wojciecha Świętosławskiego. W młodości czynnie uczestniczył w strukturach lokalnej młodzieżowej organizacji patriotycznej Drużyny Bartoszowe w Bystrowicach. Od 1910 był ich członkiem, a od 1913 naczelnikiem.
Po wybuchu I wojny światowej drużyny zostały przekształcone w Legion Wschodni, do którego Roga prowadził werbunek. W czasie wojny, w latach 1915–1917 służył w armii austriackiej na froncie wschodnim i dostał się do niewoli rosyjskiej. Po wojnie w 1921 podjął studia na wydziale chemicznym Politechniki Lwowskiej. Po ich ukończeniu w 1926–1927 pracował jako starszy asystent w Katedrze Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Politechniki Lwowskiej, w latach 1927–1934 był zatrudniony w Chemicznym Instytucie Badawczym w Warszawie. W 1931 uzyskał doktorat uzyskał na Politechnice Warszawskiej na podstawie pracy pt. Z badań fizykochemicznych nad różnymi typami węgli koksujących. W ramach polonizacji przemysłu śląskiego w 1932 został delegowany na kierownika koksowni „Walenty” w Rudzie Śląskiej. W latach 1935–1939 był dyrektorem Gazowni Miejskiej w Warszawie. W 1939 został ponownie przeniesiony na Śląsk na stanowisko naczelnego dyrektora Związku Koksowni w Katowicach.
W czasie II wojny światowej ukrywał się, pracując przy eksploatacji torfowisk w warszawskim przedsiębiorstwie „Torf”. Uczestniczył też w działalności konspiracyjnej opracowując receptury chemiczne ładunków wybuchowych z dostępnych materiałów. Współpracował wówczas z grupą prof. Józefa Zawadzkiego. Uczestniczył w powstaniu warszawskim.
Po wojnie brał udział w organizacji przemysłu koksochemicznego. Został powołany na stanowisko naczelnego dyrektora Zjednoczenia Przemysłu Koksochemicznego w Zabrzu, które sprawował do 1949. Brał udział w zakładaniu i prowadzeniu licznych zakładów przemysłowych oraz instytucji branżowych. Następnie wrócił do czynnej pracy naukowej, m.in. nad badaniem klasyfikacji i struktury oraz technologią chemiczną węgla kamiennego i brunatnego. Prowadził badania fizykochemiczne w kraju i za granicą, m.in. w Belgii, Francji, Anglii, Holandii i Niemczech. Prowadził też badania dotyczące klasyfikacji węgli w różnych rejonach Chin. Był autorem licznych artykułów naukowych, monografii i podręczników akademickich oraz przekładu. W latach 1947–1965 pracował na Politechnice Wrocławskiej, której w 1947 został profesorem nadzwyczajnym. Został odznaczony licznymi nagrodami i odznaczeniami.
Był mężem Zofii Porczyńskiej, lekarza stomatologa, z którą miał córki: Marię Skąpską (witrażystkę) i Annę (polonistkę i redaktorkę telewizyjnych programów edukacyjnych).
Zmarł w 1977 r., pochowany na cmentarzu przy ul. Henryka Sienkiewicza w Katowicach. mały|Grób prof. Błażeja Rogi na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Katowicach Kalendarium 1926–27 starszy asystent Katedry Chemii Ogólnej i Analitycznej Politechniki Lwowskiej 1927–31 adiunkt Dz. Węglowego Chemicznego Instytutu Badawczego w Warszawie 1932–35 Dyrektor koksowni „Walenty” w Rudzie Śląskiej powołany tu w ramach polonizacji przemysłu śląskiego 1935–39 Dyrektor Gazowni Miasta Stołecznego Warszawy 1939 Dyrektor naczelny Związku Koksowni w Katowicach Podczas II wojny Światowej pracował w przedsiębiorstwie „Torf” pod Warszawą 1945–49 Jako Naczelny Dyrektor Centralnego Zarządu Zjednoczenia Przemysłu Koksochemicznego w Zabrzu brał udział w odbudowywaniu przemysłu koksochemicznego w skład którego wchodziły koksownie, przedsiębiorstwa elektrodowe, przemysł sadzy i aktywnego węgla: Fabryka Elektrod Węglowych „Plania”, Fabryka Węgla Aktywnego „Carbon” w Raciborzu, Zakłady Koksownicze w Zabrzu i Wałbrzychu 1938–39 Prezes Związku Inżynierów Chemików RP od 1948 Przewodniczący Komisji Szkoleniowej NOT 1946–47 Prezes Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego w Polsce, później członek honorowy Stowarzyszenia 1947–65 Organizator i kierownik Katedry Technologii Chemicznej Węgla Politechniki Wrocławskiej Profesor nadzwyczajny (1948) i zwyczajny (1956) Politechniki Wrocławskiej 1949–50 Kierownik Zakładu Chemicznej Przeróbki Węgla, kierownik Zakładu Chemii Węgla Głównego Instytutu Górnictwa w Katowicach 1956–66 Przewodniczący Grupy Roboczej Utylizacji Węgla Europejskiej Komisji Węglowej W Genewie 1956–66 Przewodniczący Podkomisji Normalizacji Metod Badania Węgla Brunatnego W ISO w Londynie Brał udział w organizacji Międzynarodowych Konferencji Nauki o Węglu – International Conferences on Coal Sciences 1960 Członek korespondent PAN 1961–65 Kierownik Pracowni Przerobu Chemicznego Węgla Zakładu Syntezy Organicznej PAN (od 1964 Instytutu Chemii Organicznej PAN) 1963–65 Przewodniczący Komitetu Nauk Chemicznych PAN 1965 Przejście na emeryturę 1971 Członek rzeczywisty PAN
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy (1954) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1959) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (25 czerwca 1946) „za zasługi przy zabezpieczeniu, odbudowie i organizacji przemysłu”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (5 maja 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 5 maja 1955 r. nr 0/735 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Medal „Za wybitne zasługi dla Rozwoju Politechniki Wrocławskiej” (1970)
Nagrody i wyróżnienia Nagroda Państwowa II stopnia za prace z koksochemii (1951) Doktorat honoris causa Politechniki Wrocławskiej (1970)
Przypisy Biogramy Uczonych Polskich. Część III: Nauki Ścisłe, s. 313–16. Ossolineum 1986. Opr. A. Śródka, P. Szczawiński. Roga B., Z badań fizyko-chemicznych nad różnemi typami węgli koksujących, 1931 Laskowski T., Roga B., 1949 – Klasyfikacje naturalnych paliw stałych., Biuletyn Instytutu Paliw Naturalnych No 60, Katowice.
Polski Słownik Biograficzny. Tom XXXI. Zeszyt 130. Opr. S. Jasieńko.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Członkowie Drużyn Bartoszowych Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Wrocławskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Katowicach Kategoria:Polscy przedstawiciele technologii i inżynierii chemicznej Kategoria:Pracownicy Instytutu Chemii Organicznej PAN Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Wrocławskiej Kategoria:Zmarli w 1977