thumb Manlia Skantylla, Manlia Scantilla (II w. n.e.) – cesarzowa rzymska, żona Didiusza Julianusa.
Nazwisko jej (nomen gentile) wskazuje, że pochodziła z tuskulańskiej patrycjuszowskiej rodziny Manliuszów (gens Manlia); wodza Didiusza Juliana poślubiła przed objęciem przez niego władzy cesarskiej. Nie jest pewne, czy była jego pierwszą żonąAleksander Krawczuk, dz. cyt., s. 137.; ich córką była znana z urody Didia KlaraMaciej Kokoszko uważa ją nieuzasadnienie za drugą żonę Didiusza (Słownik cesarzy rzymskich, dz. cyt., s. 99)..
Bite w jej imieniu monety ukazują wizerunek kobiety w zaawansowanym wieku. W ujęciu rzymskich autorów jej rola w osiągnięciu przez małżonka najwyższej godności przedstawiana jest dwojako. Według Herodiana miała wraz z córką zachęcać go do ubiegania się o godność cesarskąHistoria cesarstwa rzymskiego II 6,7.. Natomiast Eliusz Spartianus podaje, że obydwie traktowały sukces Juliana i przyznanie im tytułów „z obawą i niechętnie, jak gdyby przeczuwały zagrażające niebezpieczeństwo”Historia Augusta, Didiusz Julianus 3,4..
Dekretem senatu ogłoszona augustąPoświadczają to przede wszystkim monety z inskrypcją MANL/IA•SCANTILLA•AVG(usta) (B.R. Kankelfitz: Römische Münzen von Pompeius bis Romulus, dz. cyt.). Por. Słownik cesarzy rzymskich, dz. cyt., s. 100., była nią niespełna trzy miesiące, do czerwca 193, gdy po śmierci małżonka tytuł został jej odebranyAlexander Demandt (Prywatne życie cesarzy rzymskich. Gdynia: Uraeus, 1997, s. 29) podaje fałszywą wiadomość o pozbawieniu jej tytułu z powodu rozpusty.. Septymiusz wydał jej ciało Didiusza dla dokonania godnego pochówku w rodzinnym grobowcuHistoria Augusta, Didiusz Julianus 8,10.. Prawdopodobnie niedługo potem sama zmarła w zapomnieniu; nieznany jest także los jej córki.
Oprócz wizerunków na monetachRzadki denar Manlii Skantylli typu IVNO REGINA (193 n.e.) przypadkowo odnaleziony został w 2016 r. w podolsztyńskiej wsi Patryki jako wyjątkowe i najdalej na północ wysunięte jego znalezisko na ziemiach polskich. Przekazany do zbiorów Muzeum Warmii i Mazur (), upamiętniony też został okolicznościowym muralem na miejscowym budynku (). jedyną znaną rzeźbą portretową jest marmurowe popiersie z II w. znajdujące się w zbiorach Muzeów Kapitolińskich (Palazzo Nuovo)Nr inw. MC457, z dawnej kolekcji Albani (https://ancientrome.ru/art/artwork/sculp/rom/imp/didius-iulianus/manlia-scantilla/man001.jpg).. Łączone jest z nią także wyobrażenie tzw. Wenus z Tayrac, mające rysy portretowe cesarzowej.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzowych Rzymu. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 1998, s. 137-138 Björn R. Kankelfitz: Römische Münzen von Pompeius bis Romulus. Augsburg: Battenberg, 1996, s. 196 Słownik cesarzy rzymskich (red. nauk. J. Prostko-Prostyński). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2001
Kategoria:Cesarzowe rzymskie Kategoria:Urodzeni w II wieku