Pasteur (Q139) – francuski oceaniczny okręt podwodny z okresu międzywojennego i II wojny światowej, jedna z 31 jednostek typu Redoutable. Okręt został zwodowany 19 lipca 1928 roku w stoczni w Breście, a do służby w Marine nationale wszedł we wrześniu 1932 roku. Jednostka pełniła służbę na Atlantyku i wzięła udział w kampanii norweskiej. 18 czerwca 1940 roku „Pasteur” został samozatopiony w Breście, by uniknąć dostania się w ręce Niemców.

Projekt i budowa „Pasteur” zamówiony został na podstawie programu rozbudowy floty francuskiej z 1925 roku. Projekt (o sygnaturze M6) był ulepszeniem pierwszych powojennych francuskich oceanicznych okrętów podwodnych – typu Requin. Poprawie uległa krytykowana w poprzednim typie zbyt mała prędkość osiągana na powierzchni oraz manewrowość. Posiadał duży zasięg i silne uzbrojenie; wadą była ciasnota wnętrza, która powodowała trudności w dostępie do zapasów prowiantu i amunicji. Konstruktorem okrętu był inż. .

„Pasteur” zbudowany został w stoczni . Stępkę okrętu położono w 1925 roku, został zwodowany 19 lipca 1928 roku, a do służby w Marine nationale przyjęto go we wrześniu 1932 roku. Jednostka otrzymała numer ewidencyjny Q139.

Dane taktyczno–techniczne „Pasteur” był dużym, oceanicznym okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 92,3 metra (92 metry między pionami), szerokość 8,2 metra i zanurzenie 4,7 metra. Wyporność standardowa w położeniu nawodnym wynosiła 1384 tony (normalna 1570 ton), a w zanurzeniu 2084 tony. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa silniki wysokoprężne Schneider o łącznej mocy 6000 KM. Napęd podwodny zapewniały dwa silniki elektryczne o łącznej mocy 2000 KM. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 17 węzłów na powierzchni i 10 węzłów w zanurzeniu. Zasięg wynosił 10 000 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (lub 4000 Mm przy prędkości 17 węzłów) oraz 100 Mm przy prędkości 5 węzłów pod wodą. Zbiorniki paliwa mieściły 95 ton oleju napędowego. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 80 metrów, a czas zanurzenia 45-50 sekund. Autonomiczność okrętu wynosiła 30 dób.

Okręt wyposażony był w siedem wyrzutni torped kalibru 550 mm: cztery na dziobie i jeden potrójny zewnętrzny aparat torpedowy. Prócz tego za kioskiem znajdował się jeden podwójny dwukalibrowy (550 lub 400 mm) aparat torpedowy. Na pokładzie było miejsce na 13 torped, w tym 11 kalibru 550 mm i dwie kalibru 400 mm. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło działo pokładowe kalibru 100 mm M1925 L/45 oraz zdwojone stanowisko wielkokalibrowych karabinów maszynowych Hotchkiss kalibru 13,2 mm L/76.

Załoga okrętu składała się z 4 oficerów oraz 57 podoficerów i marynarzy.

Służba W momencie wybuchu II wojny światowej okręt pełnił służbę na Atlantyku, wchodząc w skład 2. dywizjonu 4. eskadry okrętów podwodnych okrętów podwodnych w Breście, przechodząc w pierwszym tygodniu września remont. Dowódcą jednostki był w tym okresie kpt. mar. P.E.A.E. Mertz. Od 22 września do 3 listopada 1939 roku okręt (wraz z bliźniaczymi jednostkami „Achille”, „Casabianca” i „Sfax”) patrolował rejon przylądka Ortegal w poszukiwaniu niemieckich statków handlowych zmierzających do hiszpańskich portów. W dniach 14–25 listopada „Pasteur” eskortował krążownik pomocniczy „Quercy” na trasie z Brestu do Halifaxu, a od 14 do 20 grudnia uczestniczył w eskorcie konwoju HX-12 z Halifaxu do Liverpoolu. 17 kwietnia 1940 roku wszystkie jednostki 2. dywizjonu okrętów podwodnych („Pasteur”, „Achille”, „Casabianca” i „Sfax”) udały się do Harwich, by wspomóc Brytyjczyków w kampanii norweskiej („Pasteur” został uszkodzony podczas wykonywania manewrów w porcie docelowym i nie mógł się zanurzać). 24 kwietnia niesprawny okręt opuścił Harwich i udał się do Dover, skąd 3 maja w eskorcie awiza „” wyruszył do Cherbourga (razem z uszkodzonym okrętem podwodnym „Orphée”). W czerwcu okręt znajdował się w Cherbourgu w naprawie, która miała zakończyć się do 15 sierpnia, a jego dowódcą był nadal kpt. mar. P.E.A.E. Mertz. 18 czerwca 1940 roku znajdująca się w stoczni w Breście jednostka została samozatopiona, by uniknąć zdobycia przez zajmujących port Niemców.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Francuskie okręty podwodne zatopione podczas II wojny światowej Kategoria:Okręty podwodne typu Redoutable Kategoria:Okręty zbudowane w Arsenale w Breście Kategoria:Samozatopione francuskie okręty podwodne Kategoria:Statki i okręty zatopione na Oceanie Atlantyckim