thumb|Ulica Niepodległości – widok z wiaduktu kolejowego Podgórze (z , po 1945 roku Dietrzychów, Ogorzelec, Pogórze, Podzamcze, Pogórze, Wałbrzych-Ogorzelec, Wałbrzych Podgórze, Podgórze I, Podgórze II)Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (). – dawna wieś, obecnie leżąca w południowej części dzielnica Wałbrzycha. Podgórze położone jest w górnej części Pełcznicy, wzdłuż pasma Gór Czarnych.

Historia Z powstaniem i nazwą osady Dittersbach związana jest legenda o biednym rzemieślniku imieniem Ditter i córce włoskiego kupca, pięknej Santa Paoli.

Podgórze po raz pierwszy wzmiankowane było w 1305 roku. Tradycja wiąże powstanie wsi z grodem na Zamkowej Górze, ale odimienna nazwa wskazuje, że mogła to być wieś lokowana. W XV należała do Schaffgotschów, a później Czettritzow. Jej mieszkańcy zajmowali się rolnictwem i tkactwem chałupniczym, a także, od połowy XVII wieku, górnictwem. Na przełomie XIX i XX wieku Podgórze było najszybciej rozwijającą się wsią w gminie Wałbrzych, z ludnością przekraczającą 15 tys. mieszkańców. Duży wpływ na to miało doprowadzenie linii kolejowej do Jeleniej Góry i Kłodzka. W tym czasie zabudowa Podgórza zaczęła nabierać charakteru miejskiego.

W 1934 roku część Podgórza (według innych źródeł całość) przyłączono do Wałbrzycha. Po II wojnie światowej górną część dzielnicy nazywano Podzamczem, ale w chwili rozpoczęcia budowy osiedla o tej nazwie górną część dzielnicy zaczęto nazywać Podgórze II, a dolną Podgórze I.

Po likwidacji kopalni pod koniec XX wieku Podgórze wyraźnie podupadło i dziś stanowi jedną z bardziej zaniedbanych dzielnic Wałbrzycha. Obecnie dzielnica objęta jest gminnym programem rewitalizacji Wałbrzycha na lata 2016–2025.

W obręb Podgórza wchodzą: Osiedle Słoneczne – okolice skrzyżowania ulic Świdnickiej i 11 Listopada, zwane też Osiedlem Parkowym, Podzamcze (Ogorzelec) – okolice kolonii Nowy Dom, pod ruinami zamku Nowy Dwór, Dolina Szwajcarska, Osiedle Szczęść Boże.

Według danych z Urzędu Miejskiego w Wałbrzychu na 16 kwietnia 2014 roku dzielnicę Podgórze, Stary i Nowy Glinik zamieszkuje 8892 osób.

Przemysł Obecnie na Podgórzu znajduje się kilka zakładów przemysłowych, m.in. Fabryka Wkładów Odzieżowych „Camela”Fabryka Wkładów Odzieżowych „Camela”. i PUPH „Dompol”PUPH „Dompol”..

Dawniej w dzielnicy znajdowały się m.in.: Kopalnia Węgla Kamiennego Mieszko (dawniej Melchior, von Kulmiz), ul. Górnicza – działała w latach 1840–1992. Z kopalnianych zabudowań do czasów obecnych przetrwały tylko dwa szyby: Staszic Wschód, Zachód, przy ulicy Górniczej i Szyb Powietrzny przy ulicy Świdnickiej, Fabryka Wyrobów Szamotowych i Legnickie Zakłady Ceramiki Budowlanej (Kaflarnia), ul. Niepodległości 52-54.

Edukacja i kultura Na Podgórzu znajdują się: Publiczna Szkoła Podstawowa Nr 5 im. Aliny i Czesława Centkiewiczów, ul. Poznańska 8 Żłobek Samorządowy nr 3Żłobek Samorządowy nr 3., ul. Niepodległości 15, Przedszkole Niepubliczne „Pod Grzybkiem”, ul. Niepodległości 90, Filia nr 2 PiMBP Biblioteki pod Atlantami, ul. Niepodległości 66, Dom Dziecka i Placówka Dziennego Wsparcia (dawniej III komisariat policji), ul. Niepodległości 64.

Wcześniej istniały również: Przedszkole kolejowe, ul. Poznańska 6, Szkoła ewangelicka, później Szkoła Podstawowa nr 27, ul. Szkolna 4, Szkoła ewangelicka, później Szkoła Podstawowa nr 8, ul Świdnicka 63, Szkoła ewangelicka, później Szkoła Podstawowa nr 3 i Centrum Kształcenia Ustawicznego, ul. Niepodległości 88, Szkoła Podstawowa nr 7, później Publiczne Gimnazjum nr 3, ul. Skargi Piotra 49, Szkoła katolicka, później Technikum Mechaniczne i Zasadnicza Szkoła Metalowa, później Zespół Szkół Zawodowych Specjalnych, pl. Bohaterów Pracy 1. Dom Kultury „Mieszko”, później „Kolejarz”, ul. Niepodległości 245, Powiatowa Biblioteka Publiczna Dla Niewidomych PIMBP Biblioteka Pod Atlantami Filia nr 15, ul. Niepodległości 162, Klub Muzyczny „9 fala”, ul. Niepodległości 72. Latem 2006 roku na Podgórzu kręcone były sceny do filmu Andrzeja Jakimowskiego „Sztuczki”. W filmie pokazano m.in. ul. Niepodległości i Szkolną, wiadukt kolejowy nad ul. Niepodległości oraz stację kolejową PKP Wałbrzych Główny.

Media W dzielnicy swoją siedzibę ma Telewizja Kablowa „Podgórze”Telewizja Kablowa „Podgórze”.. Ukazywał się tu również gazeta regionalna „Nasz Region Dolnośląski”.

Sport i turystyka Obecnie w dzielnicy działają następujące kluby i obiekty sportowe: KP GwarekKP Gwarek., dawniej KP Koksochemia, ul. Jagiellońska 24, KP PodgórzeKP Podgórze., dawniej KS Semafor, ul. Nowy Dom, Strzelnica Walbrzych „Fundacja Przetrwanie”, ul. Żelazna. Wcześniej w dzielnicy istniało wiele innych obiektów sportowych: kąpielisko, ul. Nowy Dom, boisko, ul. Kaszubska, boisko, ul. Mączna, boisko, ul. Welońskiego, korty tenisowe, ul. Poleska, strzelnica, ul. Świdnicka, strzelnica Cechu Eugeniusz, Szyb Eugeniusz, skocznia narciarska/ trasa narciarska, Góra Barbarka, skocznia narciarska, ul. Świdnicka.

Podgórze jest ważnym miejscem na mapie szlaków sudeckich. Przy Dworcu PKP Wałbrzych Główny znajduje się węzeł, w którym zaczynają się cztery szlaki: – przez Borową do Przełęczy pod Borową, – przez Barbarkę i Unisław Śląski na Bukowiec, – przez Marciszów do Szklarskiej Poręby Górnej, – przez Ślężę do Sobótki.

Ponadto przez Podgórze przechodzi z wałbrzyskiej siedziby PTTK przy ul. Konopnickiej, m.in. przez Niedźwiadki, Dolinę Szwajcarską do Andrzejówki i dalej do Karpacza.

Najwyższe wzniesienia na terenie Podgórza i w jego okolicy to: Borowa (853 m n.p.m.) – w 2017 roku oddano do użytku wybudowaną na szczycie wieżę widokową, Wołowiec (776 m n.p.m.) – na zboczach znajduje się nieczynny kamieniołom, platforma widokowa i „biały krzyż”. Kozioł (774 m n.p.m.) Dłużyna (685 m n.p.m.) Barbarka (635 m n.p.m.) – przed wojną istniało na szczycie schronisko-restauracja Kolbebaudeschronisko-restauracja KolbebaudeTak przed II wojną światową wyglądało wałbrzyskie Podgórze. Zobaczcie stare zdjęcia Niedźwiadki (trzy wierzchołki 629 m, 623 m i 604 m n.p.m.) Zamkowa Góra (618 m n.p.m.) – na szczycie znajdują się ruiny Zamku Nowy Dwór. Przy ul. Poznańskiej 6 znajduje się Stacja Centralna Grupy Sudeckiej GOPR.

Religia Na Podgórzu znajdują się: parafia pw. św. Franciszka z AsyżuParafia pw. św. Franciszka z Asyżu., w której posługują księża pallotyni, ul. Poznańska 7 – dawniej przy parafii posługiwały siostry ze zgromadzenia Szensztackiego Instytutu Sióstr Maryi, cmentarz parafialny, ul. Poznańska, Sala Królestwa Świadków Jehowy, ul. Piotra Skargi 48a przy ul. Reymonta stoi również nieczynny kościół będący dawniej kościołem ewangelickim, a później prawosławną Cerkwią Wszystkich Świętych.

Transport Podgórze położone jest wzdłuż ulicy Niepodległości (odcinek Drogi Krajowej nr 35), przechodzącej na południu w ul. Wałbrzyską w kierunku Glinika Nowego i dalej do granicy z Czechami oraz na północy w ul. Mickiewicza w kierunku Śródmieścia. Na wschód odchodzi prowadząca m.in. do Kozic i dalej do Świdnicy ul. Świdnicka, będąca częścią Drogi wojewódzkiej nr 379. Przez dzielnicę przebiega również zachodnia obwodnica Wałbrzycha (odcinek Drogi Krajowej nr 35).

W górnej części dzielnicy znajduje się dworzec PKP Wałbrzych Główny, będący największą i jedną z najwyżej położonych stacji górskich w Polsce, a dawniej ważnym węzłem kolejowym, zwłaszcza w odniesieniu do transportu towarowego. Krzyżują się przy nim linie kolejowe nr 274 Wrocław Świebodzki – Zgorzelec i nr 286 Kłodzko Główne – Wałbrzych Główny. Na trasie nr 286 znajdują się: wiadukt kolejowy nad ul. Niepodległości o długości 148 m i wysokości prawie 30 mŚcieżka przez mękę i królowa bez korony. Oto wycieczka w Góry Wałbrzyskie. oraz tunele pod Małym Wołowcem.

18 lutego 1899 roku do Podgórza doprowadzono linię tramwajową z Wałbrzycha. Zlikwidowano ją w 1949 roku, zastępując tramwaje trolejbusami, a później autobusami. Obecnie Podgórze skomunikowane jest ze Śródmieściem i innymi dzielnicami Wałbrzycha liniami autobusowymi nr A, 11 i 12 oraz linią prywatnej komunikacji nr 6.

Przypisy

Bibliografia Góry Wałbrzyskie, Pogórze Wałbrzyskie, Pogórze Bolkowskie, Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 10, pod red. Marka Staffy, Wyd. I-BIS, Wrocław 2005, s. 361–367, . Baśniowy Wałbrzych, praca zbiorowa, Danuta Orska, Lilianna Wiercińska-Gronuś, Tomasz Pluta, Monika Bisek, Barbara Malinowska, Wyd. Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana, Wałbrzych 2009, . Łapka A., Monografia kościoła i parafii św. Franciszka z Asyżu w Wałbrzychu-Podgórzu 1887–2015, Wyd. Parafia pw. św. Franciszka z Asyżu, Wałbrzych 2016.

Kategoria:Dzielnice i osiedla Wałbrzycha