Puccinia punctiformis (F. Strauss) Röhl. – gatunek grzybów z rodziny rdzowatych (Pucciniaceae). Grzyb mikroskopijny pasożytujący na ostrożniu polnym (Cirsium arvense). Jest rozprzestrzeniony w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie, Azji, Australii i Nowej Zelandii.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Puccinia, Pucciniaceae, Pucciniales, Incertae sedis, Pucciniomycetes, Pucciniomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1811 r. Friedrich von Strauss nadając mu nazwę Uredo punctiformis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Johann Christoph Röhling w 1813 r.
Synonimy:
Morfologia i cykl życiowy Jest pasożytem jednodomowym, tzn, że jego cykl życiowy odbywa się na jednym żywicielu. Jest rdzą pełnocyklową, wytwarzającą spermogonia ecja, uredinia i telia.
Strzępki rozwijają się między komórkami żywiciela, do wnętrza komórek wpuszczając ssawki pobierające substancje pokarmowe. Na dolnej stronie porażonych liści tworzą się bardzo liczne pomarańczowo-żółte spermogonia wydzielające charakterystyczny zapach miodu. Pomiędzy nimi występują jasnobrązowe ecja. Również na dolnej stronie liści tworzą się wymieszane z sobą, rozproszone, grudkowate. ciemnobrązowe uredinia i telia o rozmiarach 0,09 × 0,2–0,3 mm. Urediniospory o kształcie od kulistego do jajowatego, rozmiarach 23–28 × 26–30 μm, jasnobrązowe do kasztanowobrązowych, jednolicie brodawkowane. Mają zazwyczaj 3, rzadko 4 pory rostkowe, przeważnie na równiku. ścianę o grubości 2–2,5 μm i krótką bezbarwną szypułkę. Teliospory elipsoidalne lub owalne, o zaokrąglonych końcach, drobno brodawkowane, dwukomórkowe, nieco zwężone na przegrodzie, jasnożółte do kasztanowobrązowych. Mają rozmiar 20–28 × 26–38 μm. Ściana o grubości 1,6–3 μm, na wierzchołku 2–5 μm. Pora rostkowa w górnej komórce znajduje się w okolicy wierzchołkowej lub podwierzchołkowej, w dolnej komórce w okolicy równikowej. Trzonki hialinowe, przeważnie ukośne, o rozmiarach 5–9 × 4–16 μm.
Puccinia punctiformis produkuje atraktanty, takie jak fenyloacetaldehyd , 2-fenyloetanol i benzaldehyd. Substancje te naśladują zapach kwiatów, przyciągając owady roznoszące zarodniki.
Zastosowanie Ostrożeń polny jest uporczywym chwastem, zwłaszcza na pastwiskach. Puccinia punctiformis był stosowany w Ameryce Północnej i Nowej Zelandii do biologicznego zwalczania tego gatunku, często bowiem atakuje ostrożnia systemicznie, powodując jego obumarcie jeszcze przed kwitnieniem. Sukces był jednak umiarkowany, zbyt mała ilość ostrożni uległa porażeniu.
Przypisy A. M. Demers, D. K. Berner, P. A. Backman: Enhancing incidence of „Puccinia punctiformis“, through mowing, to improve management of Canada thistle („Cirsium arvense“). In: Biological Control. 39 2006, S. 481–488
Robert A. Raguso and Barbara A. Roy (1998) Floral scent production by Puccinia rust fungi that mimic flowers. Molecular Ecology 7, 1127-1136
Kategoria:Rdzowate Kategoria:Mykobiota Polski