Złota Muszla (hiszp. Concha de Oro; bask. Urrezko Maskorra) – główna nagroda przyznawana przez jury Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w San Sebastián dla najlepszego filmu w konkursie głównym.
Nazwa nagrody funkcjonuje od 1957. W latach 1953–1954 nosiła przejściowo miano Wielkiej Nagrody (hiszp. Gran Premio), a w latach 1955–1956 Srebrnej Muszli.
Statystyki Najwięcej filmów wyróżnionych Złotą Muszlą pochodziło z Hiszpanii (17) oraz ze Stanów Zjednoczonych (13). Na przestrzeni lat nagrodzono osiem filmów wyreżyserowanych przez kobiety – wyróżnione reżyserki to Diane Kurys, Yeşim Ustaoğlu, Mariana Rondón, Dea Kulumbegaszwili, Alina Grigore, Laura Mora Ortega, Jaione Camborda i Alauda Ruiz de Azúa.
Jak dotychczas pięciu reżyserów uhonorowano Złotą Muszlą dwukrotnie. Do elitarnego grona podwójnych zwycięzców należą: Amerykanin Francis Ford Coppola – nagrody za filmy Deszczowi ludzie (1969) i Rumble Fish (1984) Hiszpan Manuel Gutiérrez Aragón – za filmy Demony w ogrodzie (1982) i Połowa nieba (1986) Hiszpan Imanol Uribe – za filmy Policzone dni (1994) i Bwana (1996) Meksykanin Arturo Ripstein – za filmy Początek i koniec (1993) i Zguba mężczyzn (2000) Irańczyk Bahman Ghobadi – za filmy Gdyby żółwie mogły latać (2004) i Półksiężyc (2006) Hiszpan Isaki Lacuesta – za filmy Podwójne ślady (2011) i Między morzem a oceanem (2018).
Polscy twórcy filmowi trzykrotnie zdobywali w San Sebastián Złotą Muszlę. Byli to: Tadeusz Chmielewski za film Ewa chce spać (1958), Andrzej Wajda za Dyrygenta (1980) i Radosław Piwowarski za Yesterday (1985).
Zestawienie państw, których filmy zdobywały Złotą Muszlę, analogiczną Wielką Nagrodę (Gran Premio, 1953–1954) lub Srebrną Muszlę (1955–1956), przedstawia się następująco (stan na kwiecień 2026): Państwo Złota Muszla 17 13 7 6 4 3 3 3 2 2 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Laureaci Złotej Muszli Następujące filmy zdobyły główną nagrodę w konkursie głównym festiwalu: Rok Film Reżyseria Kraj pochodzenia 1953 Wojna boża (La guerra de Dios) Rafael Gil * 1954 Przeklęta góra (Sierra maldita) Antonio del Amo 1955 Dni miłości (Giorni d’amore) Giuseppe De Santis * 1956 Czerwony sygnał (Il ferroviere) Pietro Germi 1957 Babcia Sabella (La nonna Sabella) Dino Risi 1958 Ewa chce spać Tadeusz Chmielewski * 1959 Historia zakonnicy (The Nun's Story) Fred Zinnemann * 1960 Romeo, Julia i ciemność (Romeo, Julie a tma) Jiří Weiss * 1961 Dwa oblicza zemsty (One-Eyed Jacks) Marlon Brando 1962 Wyspa Artura (L’isola di Arturo) Damiano Damiani 1963 Człowiek mafii (Mafioso) Alberto Lattuada 1964 Ameryka, Ameryka (America, America) Elia Kazan 1965 Złota reneta (Zlatá reneta) Otakar Vávra Miraż (Mirage) Edward Dmytryk 1966 Byłam tutaj szczęśliwa (I Was Happy Here) Desmond Davis * 1967 Dwoje na drodze (Two for the Road) Stanley Donen 1968 Kres długiego dnia (The Long Day’s Dying) Peter Collinson 1969 Deszczowi ludzie (The Rain People) Francis Ford Coppola 1970 Śmiertelne lato (Ondata di calore) Nelo Risi 1971 Kolano Klary (Le genou de Claire) Éric Rohmer * 1972 Kryształowy dom (The Glass House) Tom Gries 1973 Duch roju (El espíritu de la colmena) Víctor Erice 1974 Badlands Terrence Malick 1975 Kłusownicy (Furtivos) José Luis Borau 1976 Tabor wędruje do nieba (Табор уходит в небо / Tabor uchodit w niebo) Emil Loteanu * 1977 Niedokończony utwór na pianolę (Неоконченная пьеса для механического пианино /Nieokonczennaja pjesa dlia miechaniczeskogo pianino) Nikita Michałkow 1978 Alambrista! Robert M. Young 1979 Jesienny maraton (Осенний марафон / Ossienij marafon) Gieorgij Danelija 1980 Dyrygent Andrzej Wajda 1981 Historia zwykłego szaleństwa (Storie di ordinaria follia) Marco Ferreri 1982 Demony w ogrodzie (Demonios en el jardín) Manuel Gutiérrez Aragón 1983 Od pierwszego wejrzenia (Coup de foudre) Diane Kurys 1984 Rumble Fish Francis Ford Coppola 1985 Yesterday Radosław Piwowarski 1986 Połowa nieba (La mitad del cielo) Manuel Gutiérrez Aragón 1987 Wesele w Galilei (عرس الجليل / Urs al-jalil) Michel Khleifi * 1988 Na czarnym wzgórzu (On the Black Hill) Andrew Grieve 1989 Homer i Eddie (Homer and Eddie) Andriej Konczałowski Tajemny naród (La nación clandestina) Jorge Sanjinés * 1990 Listy od Alou (Las cartas de Alou) Montxo Armendáriz 1991 Skrzydła motyla (Alas de mariposa) Juanma Bajo Ulloa 1992 Własny kawałek świata (Un lugar en el mundo) Adolfo Aristarain * 1993 Początek i koniec (Principio y fin) Arturo Ripstein *Sara Dariush Mehrjui * 1994 Policzone dni (Días contados) Imanol Uribe 1995 Muzeum Margaret (Margaret’s Museum) Mort Ransen * 1996 Bwana Imanol Uribe Trojan Eddie Gillies Mackinnon * 1997 Francuska ruletka (Rien ne va plus) Claude Chabrol 1998 Wiatrem przeminęło z... (El viento se llevó lo que) Alejandro Agresti 1999 Co to za życie? (C'est quoi la vie?) François Dupeyron 2000 Zguba mężczyzn (La perdición de los hombres) Arturo Ripstein 2001 Taksówka dla trzech (Taxi para tres) Orlando Lübbert * 2002 Poniedziałki w słońcu (Los lunes al sol) Fernando León de Aranoa 2003 Strach przed strzelaniem (Schussangst) Dito Cincadze * 2004 Gdyby żółwie mogły latać (کیسەڵەکانیش دەفڕن / Lakposhtha parvaz mikonand) Bahman Ghobadi 2005 Szczęście (Štěstí) Bohdan Sláma * 2006 Półksiężyc (Niwemang) Bahman Ghobadi Mój syn i ja (Mon fils à moi) Martial Fougeron 2007 Tysiąc lat żarliwych modlitw (A Thousand Years of Good Prayers) Wayne Wang 2008 Puszka Pandory (Pandora'nın Kutusu) Yeşim Ustaoğlu * 2009 Miasto życia i śmierci (南京! 南京! / Nanjing! Nanjing!) Lu Chuan * 2010 Chuligani (Neds) Peter Mullan 2011 Podwójne ślady (Los pasos dobles) Isaki Lacuesta 2012 U niej w domu (Dans la maison) François Ozon 2013 Zła fryzura (Pelo malo) Mariana Rondón * 2014 Magical Girl Carlos Vermut 2015 Wróble (Þrestir) Rúnar Rúnarsson * 2016 Pani Bovary to nie ja (我不是潘金莲 / Wo bu shi Pan Jin Lian) Feng Xiaogang 2017 The Disaster Artist (The Disaster Artist) James Franco 2018 Między morzem a oceanem (Entre dos aguas) Isaki Lacuesta 2019 Pacificado Paxton Winters * 2020 Początek (დასაწყისი / Dasackisi) Dea Kulumbegaszwili * 2021 Błękitny księżyc (Crai nou) Alina Grigore * 2022 Królowie świata (Los reyes del mundo) Laura Mora Ortega * 2023 Róg (O corno) Jaione Camborda 2024 Popołudnia samotności (Tardes de soledad) Albert Serra 2025 Niedziele (Los domingos) Alauda Ruiz de Azúa *Pierwsza wygrana dla danej kinematografii.
Zobacz też Nagroda Donostia
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona internetowa Festiwalu w San Sebastián
Kategoria:Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Sebastián Kategoria:Nagrody dla najlepszych filmów Kategoria:Nagrody filmowe przyznawane w Hiszpanii