Irena Kaniewska (ur. 30 września 1914 w Krakowie, zm. 2 października 1963 w Warszawie) – inżynier, polska konstruktor szybowcowa, pilot, członek Zarządu Głównego Aeroklubu PRLAndrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa), Polskie szybowce 1945–2011. Problemy rozwoju, Wydawnictwo SCG, Bielsko-Biała 2012, , s. 24–25..
Życiorys Urodziła się w rodzinie Wilhelma Bronisława Kahla (1884–1953), prawnika, działacza Narodowej DemokracjiIrena Kahl M.J. Minakowski, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2024-07-30]., i Zofii z Wątróbskich. W 1933 roku zdała maturę w Gimnazjum im. J. Kowalczyka w Warszawie i rozpoczęła studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej.
Od 1940 roku kontynuowała studia wyższe na tajnych kursach prowadzonych przez profesorów Politechniki Warszawskiej, dyplom inżyniera uzyskała 28 września 1941 r. W tym samym roku wyszła za mąż za Feliksa Kaniewskiego. Od 1942 roku zatrudniona była jako robotnica w rozlewni wódek. Brała udział w powstaniu warszawskim, po jego upadku została wywieziona do obozu pracy przymusowej w Berlinie. W styczniu 1945 r. w obozie koncentracyjnym Buchenwald zginął jej mąż.
W maju 1945 r. wróciła do Polski. W czerwcu 1945 r. rozpoczęła pracę w Państwowym Monopolu Spirytusowym w Żyrardowie, następnie od sierpnia 1946 r. była zatrudniona jako inżynier projektant urządzeń fabrycznych w dyrekcji Państwowego Monopolu Spirytusowego w Warszawie. Od 1 października 1946 r. została zatrudniona w Bielsku w Instytucie Szybownictwa na stanowisku konstruktora lotniczego. Odbyła szkolenie lotnicze w Cywilnej Szkole Pilotów i Mechaników.
W 1952 roku otrzymała Nagrodę Państwową III stopnia (zespołową) za opracowanie konstrukcji szybowców „Mucha”, „Jastrząb”, „Nietoperz”, „Sęp”, „Kaczka” i „Jaskółka”.
W 1954 roku w została kierownikiem Sekcji Prototypów SZD. Pracowała także społecznie: była członkiem Rady Zakładowej oraz przewodniczyła komisji współzawodnictwa, w latach 1953–1954 przewodniczyła sekcji SIMP w Bielsku-Białej, a ponadto była wiceprzewodniczącą koła Naczelnej Organizacji Technicznej obejmującego swoją działalnością miasto i ówczesny powiat bielsko-bialski.
Od 1 października 1954 r. została zatrudniona jako starszy asystent w Zakładzie Wytrzymałości Instytutu Lotnictwa w Warszawie. Zajmowała się samodzielnie problemami z zakresu wytrzymałości i dynamiki szybowców, prowadziła prace konstrukcyjne z zakresu celów latających oraz brała czynny i twórczy udział w opracowaniu przepisów budowy sprzętu lotniczego. W marcu 1956 roku jury konkursu na szybowiec szkolny przyznało jej III nagrodę za pracę opatrzoną godłem „Wróbel”.
1 września 1957 r. otrzymała tytuł naukowy adiunkta Instytutu Lotnictwa w Warszawie. W połowie października 1961 r. odbyło się posiedzenie Kolegium Naukowe Zakładu Wytrzymałości IL w sprawie zaopiniowania ankiet pracowników Zakładu Wytrzymałości w celu uzyskania przez nich stanowiska samodzielnego pracownika naukowo-badawczego. Przedstawiono tam dorobek naukowy mgr inż. Ireny Kaniewskiej kandydata na to stanowisko:
Program prób statycznych prototypu samolotu TS-11 Iskra. Studium Pracy Sworzni w drewnie. Dokumentacja obliczeniowa i konstrukcyjna doświadczalnego szybowca nieortodoksyjnego IS-5 Kaczka. Projekt obliczenia aerodynamicznego doświadczalnego szybowca bezogonowego SZD-13 Wampir. Projekt Polskich Norm. Przepisy budowy sprzętu lotniczego-część szybowce. Technika Lotnicza Nr 6 z 1958. OSTIV – Organisation scientifique et technique du vol à voile. Rysunki zestawieniowe szybowców 3 szt. Rysunki zestawieniowe celu latającego 3 szt.
Kolegium przewodniczył mgr inż. Tadeusz Chyliński kierownik Zakładu Wytrzymałości. W skład Kolegium wchodzili: mgr inż. Tadeusz Chyliński – przewodniczący mgr inż. Stanisław Mosica Doc. inż. Tadeusz Sołtyk mgr inż. Romuald Romicki Prof. dr inż. Kazimierz Wolski
Członkowie Kolegium Naukowego Zakładu Wytrzymałości pozytywnie zaopiniowali dorobek naukowy mgr inż. Ireny Kaniewskiej. W styczniu 1963 r. otrzymała stopień samodzielnego pracownika naukowo-badawczego.
Konstrukcje przy opracowaniu których brała udział:
IS-2 Mucha, IS-5 Kaczka Mucha bis, IS-4 Jastrząb, Mucha ter, SZD-9 Bocian, SZD-8 Jaskółka, SZD-10 Czapla, SZD-13 Wampir. Zginęła w nocnym locie (zderzenie się z innym samolotem w locie) w dniu 2 października 1963 r. w Warszawie, została pochowana 7 października 1963 r. na cmentarzu Parafii MB Pocieszenia w Żyrardowie (sektor A-1-7b).
Działalność sportowa i społeczna W 1938 r. zaczęła latać na szybowcach w Miłośnie, gdzie uzyskała kategorie A i B pilota szybowcowego. W maju 1946 roku ukończyła kurs instruktorów szybowcowych, a w okresie letnim kurs pilotów samolotowych w Cywilnej Szkole Pilotów i Mechaników w Ligocie Dolnej. W grudniu tego roku została członkiem Aeroklubu Bielskiego.
W maju 1950 r. zdobyła srebrną odznakę szybowcową. Tego samego roku w Samolotowym Zlocie Gwiaździstym zajęta 5 miejsce. W 1952 roku w Regionalnych Zawodach Szybowcowych w Katowicach zajęła 2. miejsce.
W 1956 r. uzyskała licencje pilota samolotowego II klasy. W marcu 1957 r. została członkiem Aeroklubu Warszawskiego. W rozegranym w Warszawie I Konkursie Akrobacji Szybowcowej zajęła 7. miejsce. W grudniu 1957 r. została członkiem Zarządu Głównego Aeroklubu PRL. Dwukrotnie startowała w Samolotowych Mistrzostwach Polski: w 1959 r. z nawigatorem Wiesławą Łanecką (23 miejsce), w 1960 r. z nawigatorem Lucyną Bajewską (16 miejsce).
Pasjonowała się akrobacją lotniczą - jako pierwsza kobieta w Polsce wykonała na samolocie pętlę odwróconą. Była członkiem Komisji Rewizyjnej Aeroklubu PRL, lotniczej komisji egzaminacyjnej, komisji sędziowskiej na zawodach szybowcowych i samolotowych, a także Komisji Ekspertów Lotniczych RWPG oraz rzeczoznawcą lotniczym Komisji Przepisów Sprzętu Lotniczego przy Departamencie Lotnictwa Cywilnego Ministerstwa Komunikacji.
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie, 1963) Srebrna Odznaka Szybowcowa (1950)
Przypisy
Bibliografia
oraz Tom 2 .
Linki zewnętrzne Kaniewska Irena
Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Ofiary katastrof lotniczych w Polsce Kategoria:Polscy konstruktorzy lotniczy Kategoria:Polscy piloci sportowi Kategoria:Polscy szybownicy Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Zmarli w 1963