Abiy Ahmed Ali (, ; ur. 15 sierpnia 1976 w Beshasha) – etiopski polityk, specjalista w zakresie zarządzania, od 2 kwietnia 2018 premier Etiopii. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2019 roku.
Kariera polityczna Uzyskał tytuł magistra w zakresie zarządzania (MA in Transformational Leadership), magistra w zakresie zarządzania biznesem (Master’s in Business Administration) i doktorat filozofii (PhD w Instytucie Badań nad Pokojem i Bezpieczeństwem) nadany przez Uniwersytet w Addis Abebie.
Pod koniec lat osiemdziesiątych dołączył do Demokratycznej Organizacji Ludu Oromskiego. Służył w wojsku i awansował do stopnia podpułkownika, zanim został założycielem i dyrektorem Agencji Informacji i Bezpieczeństwa, odpowiedzialnej za cyberbezpieczeństwo w kraju.
W latach 2014–2015 pełnił funkcję ministra nauki i technologii. 22 lutego 2018 objął stanowisko przewodniczącego Demokratycznej Organizacji Ludu Oromskiego, natomiast 27 lutego 2018 stanął na czele Etiopskiego Ludowo-Rewolucyjnego Frontu Demokratycznego. Premierostwo Na początku 2018 roku krajem wstrząsnęły niepokoje społeczno-polityczne, które doprowadziły do przełożenia wyborów samorządowych w kwietniu i rezygnacji premiera Hajle Marjama Desalegne. Rządzący EPRDF mianował następnie premierem Etiopii Abiya Ahmeda 2 kwietnia 2018 roku. Szybko rozpoczął on szeroko zakrojony program reform, obejmujący uwolnienie dysydentów, demokratyzację życia publicznego i liberalizację gospodarki. Nowy premier dążył również do reformy EPRDF w scentralizowaną strukturę narodową. Do czasu reformy EPRDF pozostawała koalicją składającą się z czterech partii etniczno-regionalnych utworzonych niezależnie od siebie w regionach Oromia (Demokratyczna Organizacja Ludu Oromskiego), Amhara (), Tigraj (Tigrajski Ludowy Front Wyzwolenia) i Regionie Narodów, Narodowości i Ludów Południa (). W wyniku przeprowadzenia reformy 1 grudnia 2019 roku doszło do likwidacji Etiopskiego Ludowo-Rewolucyjnego Frontu Demokratycznego, dominującego od 1991 roku krajową scenę polityczną, i utworzenia .
W ramach reform Ahmed doprowadził do zwiększenia udziału kobiet w etiopskim życiu społecznym i politycznym. Przyczynił się także do wprowadzenia licznych reform gospodarczych, a także do legalizacji grup opozycyjnych i zniesienia cenzury mediów. Zapowiedział ponadto przeprowadzenie demokratycznych wyborów. Bierze również udział w procesie pokojowym i pojednawczym w Afryce wschodniej i północno-wschodniej, angażując się m.in. w normalizację stosunków dyplomatycznych między Erytreą a Dżibuti.
Jest pierwszym tak wysokiej rangi politykiem etiopskim spośród przedstawicieli Oromów, ponadto pochodzi z mieszanej rodziny muzułmańsko-chrześcijańskiej. Sam jest pobożnym zielonoświątkowcem.
11 października 2019 Norweski Komitet Noblowski przyznał mu Pokojową Nagrodę Nobla w uznaniu jego działań na rzecz pokoju i współpracy międzynarodowej, zwłaszcza za decydującą inicjatywę w procesie pokojowym między swoim krajem a sąsiednią Erytreą. Rok później pojawiły się krytyczne głosy, dotyczące przyznania mu nagrody Nobla, z powodu zaangażowania w konflikt między autonomiczną prowincją Tigraj na północy kraju, przy granicy z Erytreą, a władzami centralnymi Etiopii.
Przeprowadzone w listopadzie 2019 roku referendum w strefie Sidama w Regionie Narodów, Narodowości i Ludów Południa w sprawie utworzenia odrębnego regionu Sidama było postrzegane jako pierwszy prawdziwy test dla deklarowanej polityki demokratycznej otwartości premiera Abiya Ahmeda, ponieważ od czasu objęcia władzy przez niego władzy w kwietniu 2018 roku w kraju nie odbyły się żadne wybory. Opozycja była zatem bardzo wyczulona na możliwą negatywną reakcję aparatu państwa na zwycięstwo grupy, którą wcześniej władza centralna starała się zmarginalizować lub stłumić. Wobec braku represji przeciwko Sidamom po głosowaniu, przewidywano, że zaplanowane na 2020 rok mogą okazać się najbardziej wolnymi w historii kraju. Wybory ostatecznie zostały przeniesione na 2021 roku ze względu na pandemię COVID-19.
Przebieg referendum i jego skutki były uważnie śledzone przez inne mniejszości etniczne kraju. Zgodnie z tekstem artykuł 47 daje każdemu narodowi, narodowości lub ludowi kraju prawo do utworzenia własnego regionu, jeśli zainteresowane rady lokalne zwrócą się z prośbą do Rady Państwa. Rada ma następnie rok na ustalenie daty zorganizowania referendum, które musi zostać zatwierdzone bezwzględną większością głosów zainteresowanej ludności. Pragnienie posiadania własnego regionu podzielało kilkanaście z nich, które – oczekując dotąd na odpowiedź władz – przewidywano, że pójdą w ślady Sidamów. Przewidywano, że utworzenie regionu Sidama da zielone światło dla tej praktyki i doprowadzi do rozpadu Regionu Narodów, Narodowości i Ludów Południa, podczas gdy etiopski system polityczny jako całość stanąłby przed wyzwaniem zarządzania wdrażaniem artykułu 47 w życie przy jednoczesnym utrzymaniu pokoju między różnymi grupami etnicznymi. Procesy te zmusiły również Abiya Ahmeda do wdrożenia polityki regionalizacji etnicznej, mimo że było to sprzeczne z jego pragnieniem połączenia różnych partii etniczno-regionalnych w koalicji rządzącej. Premier znalazł się więc w sytuacji rozdarcia między polityką centralizmu, mającą na celu oderwanie się od kwestii etnicznych, a polityką demokratycznej otwartości – będącą przyczyną referendum etniczno-centrycznego – którą sam ustanowił po dojściu do władzy.
Etiopskie Krajowa Komisja Wyborcza opublikowała ostateczne wyniki głosowania 4 grudnia. Dały one zdecydowaną większość 98,51% głosów oddanych za regionalizacją, przy frekwencji 98,89%. Regionalizacja została ostatecznie przeprowadzona siedem miesięcy później, a głosowanie w tej sprawie odbyło się w radzie regionalnej SNNPR 18 czerwca 2020 roku. Po tym kluczowym etapie Sidama uzyskała konstytucję i własną radę regionalną, aby w pełni cieszyć się nowym, półautonomicznym statusem dziesiątego regionu Etiopii.
Po sukcesie referendum w strefie Sidama w 2019 roku doszło także do utworzenia Regionu Ludów Etiopii Południowo-Zachodniej po oraz po . Wszystkie trzy nowe regiony powstały kosztem Regionu Narodów, Narodowości i Ludów Południa, który w 2023 roku został przekształcony w region .
Równolegle do udanych procesów regionalizacji doszło do zwiększenia napięć etnicznych w pozostałych częściach kraju. Na szczególną uwagę zasługują trzy konflikty. Pierwszym jest trwająca od sierpnia 2018 roku , w której zginęło kilka tysięcy osób. 1 grudnia 2024 roku pod auspicjami federalnego zawarto porozumienie pokojowe między regionalnym rządem Oromii a dowódcą Armii Wyzwolenia Oromo. Drugim konfliktem była trwająca od listopada 2020 roku do listopada 2022 roku wojna w Tigraju, w której zginęło od 400 tysięcy do 800 tysięcy osób. Trzecim konfliktem jest niezakończona wojna w Amharze, która rozpoczęła się w kwietniu 2023 roku. W wyniku walk między amharską milicją Fano a siłami rządowymi ponad 100 tysięcy osób z regionu Amhara zostało uchodźcami.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Premierzy Etiopii Kategoria:Nobliści – nagroda pokojowa Kategoria:Urodzeni w 1976