Berta Katscher (pseudonimy: Berta Kellner, Ludwig Ungar, Albert Kellner, Ludwig Kölle, Ludmilla Kölle, Bela Keleti; ur. 12 czerwca 1860 w Trenczynie, zm. 16 września 1903 w Budapeszcie) – węgierska pisarka, tłumaczka i dziennikarka urodzona na Słowacji.
Życiorys Berta Katscher urodziła się w Trenczynie na Słowacji, w zamożnej żydowskiej rodzinie Josepha Katschera i Therese Blumgrund. Dorastała z ciotką, która zabrała ją m.in. do Turcji i na Węgry. 17 maja 1881 w synagodze w Timișoara poślubiła swojego kuzyna Leopolda Katschera, dziennikarza, pisarza i działacza społecznego. Siostra Berthy, Rosalie, była drugą żoną ojca Leopolda, Ignacego Katschera. Para mieszkała w Londynie, Berlinie i Wiedniu. W 1897 osiedlili się w Budapeszcie, gdzie mieszkali aż do śmierci Berty. Liczna korespondencja małżonków w dużej mierze napisana jest po angielsku.
Berta rozpoczęła karierę literacką, głównie dzięki wsparciu i zachęcie męża. Początkowo pisała bajki i książki dla dzieci, później pisała romantyczne i humorystyczne historie, które publikowała w czasopismach, tłumaczyła literaturę angielską na język niemiecki m.in. Edwarda Johna Hardy'ego, Roberta Louisa Stevensona, Harriet Buckley i Ignatiusa Donnelly. Twórczość w zakresie fikcji osadzona była we współczesnych autorce czasach, głównie w Austrii i wykazuje duży wpływ angielskiej literatury. W dziennikarstwie często poruszała tematy związane z prawami kobiet, pokojem na świecie, reformami społecznym i gospodarczymi a także prawami zwierząt. Pisała artykuły do wielu periodyków, m.in. do Frankfurter Zeitung, Wiener Mode, Die Heimat, Münchener Allgemeine Zeitung, Kölnisch Zeitung, Prochaska's Monatsbände. Jej pierwszym dziełem w formie książkowej było Die Kunst ein Mensch zu Sein, napisane w 1887 razem z Edwardem Johnem Hardym. W latach 1887–1889 publikowała wraz z Paulem Victorem Wichmannem serię Die Novellette, a od 1889 sama. W 1897 w Berlinie wydano jej powieść Soldatenkinder, jedną z niewielu publikacji pacyfistycznych w tamtych czasach. W ostatnich latach XIX w. temat wojska i wojny był obecny niemal we wszystkich dziedzinach literatury dziecięcej i młodzieżowej w Cesarstwie Niemieckim. Zwycięstwo nad Francją w wojnie frnancusko-priskiej w latach 1870-71 wzmocniło poczucie narodowe i doprowadziło do fali wojennych opowieści, w których gloryfikowano cnoty żołnierskie. Chociaż tytuł powieści wskazuje, że to kolejna patriotyczna historia, w rzeczywistości opowiada o niszczycielskich skutkach wojen.
Kolekcja Nowojorskiej Biblioteki Publicznej W Nowojorskiej Bibliotece Publicznej znajduje się obszerny zbiór, który składa się z korespondencji, pism, akt sądowych, albumów, druków i dokumentów osobistych odzwierciedlających karierę literacką i aktywność społeczną Berty Katscher i jej męża Leopolda Katschera. Większość zbioru dokumentuje działalność wydawniczą Leopolda jako autora, redaktora i tłumacza, w mniejszym literacką karierę Berty. Zawiera ogólną, zawodową i rodzinną korespondencję odzwierciedlającą szeroki kontakt z wybitnymi europejskimi postaciami literackimi i kulturalnymi, zwłaszcza pod koniec XIX wieku. Znajdują się tam też manuskrypty książek i artykułów oraz albumy z opublikowanymi artykułami i reklamami wydawcy. Obecne są również akta Leopolda Katchera dotyczące spraw sądowych, wiele z nich dotyczy ochrony praw autorskich, dokumenty dotyczące pokoju między narodami, reform społecznych, feministycznych i kulturalnych społeczeństw oraz dokumenty osobiste, takie jak polisy ubezpieczeniowe i referencje zawodowe. Wśród wybitnych korespondentów są aktywiści, którzy współpracowali z małżeństwem przy tworzeniu stowarzyszeń pokojowych w całej Europie m.in. Bertha von Suttner, pierwsza kobieta, która otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla i miała duży wpływ na decyzję Alfreda Nobla o przyznaniu nagrody, jej mąż Arthur Gundaccar von Suttner oraz Rosika Schwimmer, znana działaczka feministyczna i pacyfistka, siostrzenica Berty i Leopolda.
Kolekcja w dużej mierze napisana jest w języku niemieckim, znajdują się też dokumenty języku węgierskim i angielskim, a także w języku francuskim, włoskim, jidysz i hebrajskim. W dokumentach znajdują się też różne warianty pisowni nazwiska Katscher: Kacser, Kácser, Kácer i Kácsa.
Twórczość Książki Die Kunst ein Mensch zu Sein (1888) Aus jungen Ehen (1889) Weihnachtsgeschichten (1890) Aus Bädern und Sommerfrischen (1890) Hermann Vámbérys Leben und Reiseabenteuer (1892) Vamberys Leben und Abenteuer (1892) Die beiden Toten (1892) Soldatenkinder (1897) Die Studentin (1900) Fremdartige Geschichten (1902) Die Stychows (1903) Das grosse Los (posthumous, 1912). Tłumaczenia Die Bettelmaid oder: Capri, J. Fitzgerald Molloy Dartmoor, Maurice H. Hervey Schiffbruch, R. L. Stevenson, L. Osbourne Caesar's Säule, Ignatius Donnelly (1892) Das Liebes und Eheleben berühmter Männer, Edward John Hardy (1899) Gräfin Lessczynska, Harriet Buckley (1900) Der Deserteur, Robert Williams Buchanan (1902)
Bibliografia Publikacje Berty Katscher (niem.)
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1860 Kategoria:Zmarli w 1903 Kategoria:Ludzie związani z Trenczynem Kategoria:Węgierscy pisarze Kategoria:Węgierscy tłumacze Kategoria:Węgierscy dziennikarze