Hans Memling, Memlinc (ur. ok. 1435 w Seligenstadt, zm. 11 sierpnia 1494 w Brugii) – malarz niderlandzki niemieckiego pochodzenia, jeden z najważniejszych przedstawicieli wczesnego odrodzenia w Europie.
Życiorys Prawdopodobnie uczył się u Stephana Lochnera w Kolonii i u Rogiera van der Weydena w Brukseli. Od 1465 pracował w Brugii. W 1467 został obywatelem tego miasta. W 1480 należał do najbogatszych mieszkańców tego miasta, prowadził pracownię, w której zatrudniał wielu uczniów i pomocników.
Pod koniec XVIII w. powstała legenda dotycząca jego osoby. Głosiła ona, iż Memling był żołnierzem armii Karola Śmiałego. Znaleziono go rannego na progu szpitala św. Jana (Sint-Janshospitaal) w Brugii. Aby odwdzięczyć się za otrzymaną opiekę artysta postanowił pozostać na usługach tej charytatywnej instytucji. Dzięki legendzie malarz zyskał dużą popularność wśród niemieckich romantyków na początku XIX w. Zaczęto mu wtedy przypisywać większość anonimowych dzieł szkoły niderlandzkiej.
Obrazy Memlinga nacechowane są liryzmem, spokojem, czystym i harmonijnym kolorytem oraz miękkim modelunkiem, manierą wysmuklania ciał i wielością szczegółów. Przy zachowaniu zdobyczy warsztatowych Jana van Eycka, jego malarstwo skłania się ku manieryczności i wytworności, kojarzącej się z „międzynarodowym gotykiem”. Dramatyzmem wyróżnia się ołtarz Sąd Ostateczny (1467-1471), wczesne dzieło artysty (obecnie w Muzeum Narodowym w Gdańsku). Jednym z ostatnich jego dzieł jest Relikwiarz św. Urszuli (1489) – drewniana skrzynka ozdobiona scenami z życia świętej i innymi miniaturami. Memling korzystał z doświadczeń mistrzów: van der Weydena, D. Boutsa, H. van der Goesa.
Malarz lubił sięgać do typu ikonograficznego zwanego Sacra Conversazione (święta rozmowa), który zrealizował m.in. w tryptyku Mistyczne zaślubiny św. Katarzyny. Stworzył także szereg innych ołtarzy: Trzech Króli (1479), Opłakiwania (1480), Św. Krzysztofa (1484), Męki Pańskiej (1491).
Do najlepszych dzieł o tematyce religijnej należą także wizerunki Madonny z Dzieciątkiem. Jego Madonny cechuje nastrój poetyckiej czułości i wdzięku oraz miłości macierzyńskiej (Zwiastowanie, Adoracja Madonny). W późniejszych latach poetyckość i wdzięk Madonn przekształciła się w konwencję pozbawioną życia. Malarz powtarzał podobne do siebie kompozycje, sadowiąc Madonnę osiowo na tronie z brokatowym zapleczem, ustawionym w renesansowej komnacie z puttami trzymającymi girlandy kwiatów i owoców (w latach 80. przeniknęły na Północ włoskie wzory).
Jednym z najsłynniejszych jego portretów jest wizerunek Martina van Nieuwenhove, stanowiący część dyptyku.
Dzieła malarza Dzieła o tematyce religijnej Tytuł obrazuRok powstaniaTechnika i wymiaryMiejsce przechowywaniaIlustracjaPolíptyk d'Hulin de Loo1463olej na desce60 × 74 cmNational Gallery of Art, Waszyngton,100px 100px|Adoracja 100px|Prezentacja 100px|Ucieczka do Egiptu Ołtarz Sądu Ostatecznego 1467 - 1471Informacje o obrazie ze strony Muzeum Narodowego www.muzeum.narodowe.gda.pl . 242 × 360 cm Muzeum Narodowe w Gdańsku 63px 65px 149px 65px 62px Narodziny Chrystusa 1470 olej na desce29 × 21,5 cmWallraf-Richartz-Museum & Fondation Corboud, Kolonia 90pxTryptyk adoracji Marii 1470 olej na desce95 × 271 cm Prado, Madryt260pxTryptyk Jana Crabbego 1467-1470 olej na desce78 x 63 (panel środkowy) x 83,3 x 26,7 (skrzydła) Museo Civico260px Dyptyk św. Jana Chrzciciela i św. Weroniki ok. 1470/75Informacje o obrazie ze strony National Gellery of Art www.nga.gov olej na desce31,2 × 24,4 cm National Gallery of Art w Waszyngtonie 220pxMęka Chrystusa ok. 1470 - 1471 olej na desce56,7 × 92,2 cm Galleria Sabauda Turyn120pxMatka Boska ze Św. Antonim Pustelnikiem i modlącym się fundatorem1472olej na desce93 × 55 cmNational Gallery of Canada Ottawa120px Ołtarz mistycznych zaślubin św. Katarzyny 1475/79 Muzeum Memlinga w Brugii 270pxMatka Boska z Chrystusem 1475Informacje o obrazie ze strony National Gallery of Victoria www.ngv.vic.gov.au olej na desce27,4 × 19,9 cm National Gallery of Victoria, Melbourne 120pxMęczeństwo św. Sebastiana ok. 1475Informacje o obrazie ze strony Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique www.opac-fabritius.be. 67,4 × 67,7 cm Królewskie Muzea Sztuk Pięknych, Bruksela 120pxDyptyk z Granady1475olej na desce,51,5 × 36,5 cm i 51,2 × 36,1 cmCapilla Real de Granada220px Tryptyk rodziny Donne ok. 1478Informacje o obrazie ze strony National Gallerywww.nationalgallery.org.uk. olej na desce,70,7 × 70,5 cm National Gallery w Londynie 270pxTryptyk Floreins ok. 1479 46,3 × 57,4 cm (panel centralny), 48,3 × 25 cm (lewy i prawy panel), Muzeum Memlinga 270pxDyptyk Celliera1470 – 1480olej na desce25,2 × 15,1 cm (lewy panel), 25,8 × 16 cm (prawy panel)Luwr220px Zwiastowanie 1480–89Informacje o obrazie ze strony Metropolitan Museum of Art www.metmuseum.org olej na desce (przeniesiony na płótno)76,5 × 54,6 cm Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork 120px Tryptyk Adriaana Reinsa 1480 44 × 46 – 14 cm Muzeum Memlinga w Brugii 270px Tryptyk Pagagnottiego 1480-1482 75,5 × 60 (kwatera środkowa), 57 × 17 (kwatery boczne) Muzeum Memlinga w Brugii 200px Siedem radości Marii 1480 olej na desce81 × 189 cm Stara Pinakoteka, Monachium 120pxDyptyk Madonny Różanej z św. Jerzymok. 1490olej na desce43,3 × 31 cmStara Pinakoteka, Monachium220px Muzykujące Anioły1480olej na drzewie165 × 230 cmKrólewskie Muzeum Sztuk Pięknych, Antwerpia120pxTryptyk Ucieczka z Egiptu1480olej na desce50 × 29 cmSammlung Baronesse Goldschmidt-Rothschild Paryż270pxMadonna z Dzieciątkiem i z jabłkiem1480-1490olej na płótnie44 × 32 cmMuseu Nacional de Arte Antiga Lizbona120px Tryptyk Moreelów 1484 141 × 174 cm (część środkowa), 141 × 87 cm (skrzydła) Groeningemuseum w Brugii 270pxTryptyk Marii z Dzieciątkiem148569 × 47 cm (panel środkowy), 63,5 × 18,5 cm (skrzydła)Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu270pxTryptyk z Chicago1485 olej na desceArt Institute of Chicago80px 80px 80px Dyptyk Maartena van Nieuwenhove 1487 52 x 41,5 cm Muzeum Memlinga w Brugii 220px Tryptyk Benedetta Portinariego1487Gemäldegalerie, Uffizi270pxMadonna Jacoba Floreinsa1485 -1490olej na desceLuwr90pxBetszeba wychodząca z kąpieli ok. 1485Informacje o obrazie ze strony Staatsgalerie www.staatsgalerie.de. tempera i olej na desce Staatsgalerie, Stuttgart 90px Relikwiarz świętej Urszuli 1489 Muzeum Memlinga w Brugii 90px Ołtarz Męki Pańskiej 1491 205 × 170 75 cm St-Annen-Museum w Lubece 90px
Portrety Tytuł obrazuRok powstaniaTechnika i wymiaryMiejsce przechowywaniaIlustracjaPortret mężczyzny z monetą olej na desce29 × 21 cm Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych, Antwerpia 90px Portrety Tommasa Portinari i Marii Baroncelli ok. 1470 Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork 90px, 90pxChrystus błogosławiący1478olej na panelu dębowym36,5 × 26,7 cmNorton Simon Museum90px Portret małżonków:Barbary Vlaenderbergh i Willema Moreel ok. 1482 39 × 29 cm Królewskie Muzea Sztuk Pięknych, Bruksela 90px, 90pxPortret mężczyzny z rodziny Lespinettepomiędzy 1485 a 1490olej na drzewie30,1 × 22,3 cmRoyal Picture Gallery Mauritshuis90px Portret mężczyzny z listem ok. 1480-1490 olej na desce35 × 26 cm Galeria Uffizi, Florencja 90px
Inne Madonna krzewu różanego – ok. 1490, olej na desce 43,3 × 31 cm, Stara Pinakoteka Madonna tronująca z Dzieciątkiem - 1480-1490, olej na desce 66 × 46,5 cm, Gemäldegalerie Berlin Próżność ziemska i wiecznego zbawienia – tryptyk ok. 1485, Musee des beaux-Arts Strasburg; Alegoria prawdziwej miłości – dyptyk, 1485-1490, Metropolitan Museum Nowy Jork (lewa tablica), Museum Boymans van Beuningen Rotterdam Tryptyk Ziemska marność i boskie zbawienie 1485
Przypisy
Bibliografia Robert Genaille, Słownik malarstwa holenderskiego i flamandzkiego, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1975. Sztuka świata, t. 5, Warszawa: Arkady, 1992, s. 322.
Kategoria:Niderlandzcy malarze renesansowi Kategoria:Osoby pochodzenia niemieckiego Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Zmarli w 1494 Kategoria:Artyści związani z Antwerpią Kategoria:Artyści związani z Brugią