Jerzy Trzeciak (ur. 20 maja 1928 w Wilnie, zm. 24 czerwca 1991 w Katowicach) – polski konstruktor lotniczy, szybownik.
Życiorys Był synem nauczycieli Bolesława i Janiny Trzeciak. Uczęszczał do szkoły podstawowej w Wilnie.
Podczas okupacji uczył się w ramach tajnego nauczania.
Po wojnie wyjechał z rodziną do Torunia, gdzie przeszedł podstawowe szkolenie szybowcowe. Po zdaniu matury w 1947 r. rozpoczął studia na Studium Lotniczym Wydziału Elektromechanicznego Politechniki Wrocławskiej, przekształconym w 1949 r. w Wydział Lotniczy. Studia ukończył 12 grudnia 1951 r. uzyskując dyplom mgr inż.
W latach 1951–1953 był asystentem i starszym asystentem Katedry Budowy Silników Lotniczych na Wydziale Lotniczym, aż do rozwiązania tego Wydziału. W latach 1953–1955 był starszym asystentem, a następnie adiunktem w Katedrze Silników Tłokowych Wydziału Mechanicznego Politechniki Wrocławskiej.
1 lipca 1955 r. podjął pracę w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej jako starszy konstruktor i obliczeniowiec. Uczestniczył w zaprojektowaniu szybowców SZD-17 Jaskółka L, z profilem laminarnym i usterzeniem motylkowym, SZD-18 Czajka i SZD-19 Zefir 1Andrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa), Polskie szybowce 1945–2011. Problemy rozwoju, Wydawnictwo SCG, Bielsko-Biała 2012, , s. 188.. W 1957 r. przeszedł przeszkolenie szybowcowe w Aeroklubie Bielsko-Bialskim.
W 1956 r. przystąpił w SZD do prac nad projektem silnika turbosprężarkowego, przeznaczonego do napędu szybowców. Koncepcja została oparta na wykorzystaniu zespołu turbosprężarki z silnika tłokowego zdemontowanej z wraków samolotów Boeing B-17 Flying Fortress, Lockheed P-38 Lightning i Consolidated B-24 Liberator, zestrzelonych nad terenem Śląska w czasie II wojny światowej. Kilka turbosprężarek sprowadzono do SZD, dodano dyfuzor wlotowy do sprężarki, dzbanową komorę spalania, dyszę wylotową oraz odpowiednie instalacje: paliwową, elektryczną i rozruchową. Wykonano również hamownię dla prób naziemnych. Większość zbudowanych elementów zmontowano składając silnik w całość, ale do uruchomienia i próby nie doszło.
W latach 1957–1959 nadzorował produkcję seryjną szybowców SZD-9 bis Bocian 1D oraz wykonawstwo w WSK Mielec elementów metalowych do szybowców SZD-12 Mucha 100 i SZD-9 bis Bocian przeznaczonych dla Chin. W latach 1962–1963 opracował przy współudziale inż. Tadeusza Grudzieńskiego i inż. Machnowskiego eksperymentalny projekt skrzydła do szybowca SZD-24-3 Foka 3 o konstrukcji kompozytowo-przekładkowej z zastosowaniem papierowego wypełniacza ulowego, którego to skrzydła przeprowadzono próby wytrzymałościowe.
W 1958 r. rozpoczął projektowanie szybowca akrobacyjnego SZD-21 Kobuz, nazwanego początkowo „Sokół”. Ten projekt został wdrożony do produkcji w 1964 r. jako SZD-21B Kobuz 3Andrzej Błasik, Andrzej Glass, Stanisław Madeyski (praca zbiorowa), Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1965, s.124-127.
W latach 1965–1966 był kierownikiem Sekcji Weryfikacji Obliczeń, gdzie zastosował nowe metody obliczeń flatteru przy opracowywaniu wyników prób szybowca SZD-29 Zefir 3, którego prototyp w 1966 r. rozsypał się w powietrzu z powodu flatteru.
Reprezentował Polskę na międzynarodowych konferencjach organizowanych przez OSTIV (w 1958 i 1968), konferencjach poświęconych nowym technologiom w lotnictwie (Pirna 1961, Warszawa 1966, Paryż 1969). Zajmował się homologacją polskich szybowców za granicą, brał udział w pracach FAA związanych z wypadkiem szybowca Foka na terenie USA.
W związku z przejęciem przez Inspektorat Kontroli Cywilnych Statków Powietrznych (IKCSP) od Instytutu Lotnictwa całości spraw związanych z nadzorem dokumentacji obliczeniowej i konstrukcyjnej oraz budowy prototypów w SZD, a także certyfikacji szybowców 25 lipca 1966 r. został starszym inspektorem IKCSP do spraw szybowcowych w SZD a następnie starszym specjalistą. Pod jego kontrolą powstała dokumentacja konstrukcyjna i obliczeniowa, odbywał się nadzór budowy prototypów i zakresu prób wytrzymałościowych oraz prób w locie (fabrycznych i państwowych) szybowców. Brał też udział w projektowaniu motoszybowca SZD-45 Ogar. W latach 1972–1973 nadzorował uruchomienie seryjnej produkcji szybowców SZD-30 Pirat w WSK-Świdnik. Od 1980 r. jego placówka IKCSP została przemianowana na XIX Okręg IKCSP w Bielsku-Białej i został jej kierownikiem. 21 grudnia 1987 r. Okręg XIX rozwiązano, a Jerzy Trzeciak został kierownikiem X Okręgu IKCSP na Śląsk.
Pracę zawodową zakończył 31 grudnia 1990 r. Zmarł w Katowicach 24 czerwca 1991 r. i został pochowany w kwaterze katolickiej cmentarza ewangelickiego w Bielsku-Białej.
Był członkiem Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (SIMP) i Aeroklubu Bielsko-Bialskiego.
Otrzymał odznaczenia: Srebrny Krzyż Zasługi (1973), Srebrną Odznakę „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” (1966) i wyróżnienie Błękitne Skrzydła (Redakcji Skrzydlatej Polski, 1975 r.).
Szybowce i samoloty, który projekty nadzorował Jerzy Trzeciak jako inspektor IKCSP +LpNazwaRok1SZD-30 Pirat19662SZD-9 Bocian E19663SZD-31 Zefir 419674SZD-32 Foka 519685SZD-36 Cobra 1519696SZD-39 Cobra 1719707SZD-35 Bekas19708SZD-37 Jantar 1519729SZD-37 Jantar 19197210SZD-40 Halny197211PZL-106 Kruk197312SZD-30 Pirat 75197413SZD-45 Ogar197514SZD-42 Jantar 21976
Przypisy
Linki zewnętrzne Trzeciak Jerzy
Kategoria:Absolwenci Politechniki Śląskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani w Bielsku-Białej Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Polscy konstruktorzy lotniczy Kategoria:Polscy szybownicy Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 1991