Stefan Oswaldowicz Botner (, ur. 28 listopada 1890 w Stawiszynie, zm. 14 września 1937 w Moskwie) – wyższy oficer (w stopniu brigintiendantaStopień brigintiendant (ros. бригинтендант) to w ówczesnym aparacie administracyjnym Armii Czerwonej odpowiednik stopnia kombriga, czyli jednogwiazdkowego generała (generała brygady).) Armii Czerwonej polskiego pochodzenia, redaktor czasopisma „Wojennaja Mysl”.
Pochodzenie Urodzony w StawiszynieW rosyjskich opracowaniach jako miejsce urodzenia Stefana Botnera podaje się miejscowość Ставишна, co jest tłumaczone na język polski jako „Stawiszna” albo (błędnie) „Staniszna”, z zaznaczeniem, iż chodzi o miejscowość w guberni kaliskiej lub w Kaliskiem. Jednakże na terenie ziem polskich Królestwa Kongresowego, jak i obecnie, nie było i nie ma żadnej miejscowości o takiej nazwie, a życiorys S. Botnera wskazuje, że w rzeczywistości chodzi o miejscowość Stawiszyn w powiecie kaliskim. w guberni kaliskiej ówczesnego Królestwa Kongresowego. Pochodził z polskiej rodziny. Jego rodzicami byli Oswald Botner (ur. 1844), przedstawiciel kaliskiej społeczności ewangelickiej, nauczyciel jednej z kaliskich szkół, który w początkach XX wieku został sędzią gminnym i prezesem ochotniczej straży pożarnej w Stawiszynie, i Adela z domu Rüdigier.
Bratem Stefana był Teodor Botner (1888–1942), pedagog, działacz społeczny, absolwent Gimnazjum Klasycznego w Kaliszu, w latach 1922–1931 nauczyciel matematyki i fizyki w tej szkole, a następnie, do 1939 dyrektor gimnazjum w Pabianicach (obecnie I LO im. Jędrzeja Śniadeckiego), podczas wojny mieszkał w Krakowie.
Pozostali bracia to Edward, adwokat (ur. 1887, zm. w Auschwitz) i Juliusz, lekarz, który mieszkał w Rosji.
Przed I wojną światową Stefan Botner ukończył Gimnazjum Klasyczne w Kaliszu (obecnie I LO im. Adama Asnyka w Kaliszu), następnie podjął studia filologiczne na uniwersytecie w Warszawie, które po wybuchu I wojny światowej ukończył w 1915 na Uniwersytecie Moskiewskim.
Służba wojskowa w carskiej armii W 1916 został powołany do rosyjskiej armii, ukończył szkołę chorążych w Orianienbaumie, nie biorąc udziału w walkach. Służbę w carskiej armii zakończył w stopniu chorążego lub podporucznika 200 zapasowego pułku piechoty, potem został zdemobilizowany.
Służba w Armii Czerwonej Po rewolucji październikowej, w maju 1918 wstąpił dobrowolnie do Armii Czerwonej, w pierwszych latach służby zajmował stanowiska m.in. dowódcy batalionu 395 pułku 44 Dywizji Strzeleckiej, walcząc z białymi podczas rosyjskiej wojny domowej. Po wojnie był m.in. dowódcą 390 pułku. Od 1922 do 1924 (1925?) był słuchaczem czerwonoarmijnej Akademii Wojskowej, po jej ukończeniu piastował kierownicze stanowiska w aparacie administracyjnym Sztabu Armii Czerwonej. Botner został też członkiem partii bolszewickiej.
Gospłan i „Wojennaja Mysl” W 1928 został przeniesiony do rezerwy wojskowej, następnie powołany na stanowisko szefa sektora ochrony Gospłanu (Państwowego Komitetu Planowania ZSRR). W lutym 1936, nadal będąc formalnie pracownikiem Gospłanu, ponownie został powołany do Armii Czerwonej, otrzymując w kwietniu tego roku najwyższy w swej wojskowej karierze stopień brigintiendanta, by już rok później zostać odwołanym z Gospłanu za „polityczną ślepotę i odmowę oczyszczenia sektora obronnego z wrogiego elementu”.
Po zwolnieniu został przeniesiony do redakcji czasopisma „”Niektóre źródła mylnie podają, iż Botner był redaktorem naczelnym..
Aresztowanie i śmierć Stefan Botner nie utrzymał się długo na stanowisku redaktora wojskowego czasopisma, bowiem w 1937 sowiecka policja polityczna NKWD, na rozkaz Józefa Stalina, rozpoczęła tzw. operację polską, podczas której aresztowano prawie wszystkich wyższych oficerów Armii Czerwonej narodowości polskiej.
W czasie „wielkiej czystki” 16 czerwca 1937 został aresztowany przez NKWD. Wspólnie z innymi oficerami polskiego pochodzenia: Romualdem Muklewiczem (do 1936 zastępca ludowego komisarza przemysłu ciężkiego), komkorem Romanem Łągwą, komdiwem Władysławem Kochańskim oraz Stefanem Żbikowskim, został uznany za najaktywniejszego członka organizacji spiskowej, grupującej rzekomo byłych członków Polskiej Organizacji Wojskowej. Na mocy wyroku Kolegium Wojskowego Sądu Najwyższego ZSRR z 14 września 1937 został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano tego samego dnia. Ciało skremowano w krematorium na Cmentarzu Dońskim w Moskwie, prochy pochowano anonimowo.
W okresie tzw. odwilży po śmierci Stalina został pośmiertnie zrehabilitowany 20 października 1956 postanowieniem Kolegium Wojskowego SN ZSRR.
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Akademii Wojskowej im. M. Frunzego Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Asnyka w Kaliszu Kategoria:Absolwenci Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M.W. Łomonosowa Kategoria:Czerwoni (wojna domowa w Rosji) Kategoria:Ludzie związani z Kaliszem Kategoria:Polacy i obywatele polscy w Armii Czerwonej (1918–1946) Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy komuniści straceni w ramach czystek stalinowskich Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1937 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Dońskim w Moskwie Kategoria:Ludzie urodzeni w Stawiszynie