Prudnickie Zakłady Obuwia „Primus” sp. z o.o. – przedsiębiorstwo, które zajmowało się produkcją obuwia w latach 1945–2004. Był to drugi co do wielkości pracodawca w Prudniku. W latach świetności zakładów pracowało w nich ponad 1700 osób.

Historia Obuwnictwo w Prudniku przed II wojną światową Pierwsze zmechanizowane zakłady produkujące buty w Prudniku zostały założone w latach 1857 i 1861 przez Johanna Hanela i Josepha Bösela. Do końca XIX wieku powstało w mieście jeszcze siedem fabryk obuwia, a Prudnik był obok Pirmasens i Borne czołowym ośrodkiem produkcji obuwia w Niemczech. Nie doszło do lokalnej koncentracji zakładów obuwia. W 1895 prudnickie przemysł i rzemiosło obuwnicze zatrudniały ponad 2700 osób. Miejscowy przemysł obuwniczy podupadł na początku XX wieku.

Polska Ludowa (1945–1989) Po zakończeniu II wojny światowej i przejęciu Prudnika przez administrację polską, w 1945 miejscowe zakłady obuwnicze zostały połączone w jedno przedsiębiorstwo z trzema wytwórniami, 19 lipca 1945 podporządkowane Bytomskiemu Zjednoczeniu Przemysłu Skórzanego. Przyjęło nazwę Państwowe Zjednoczone Fabryki Obuwia, a jego dyrektorem został Makowski. Do produkcji przystąpiono we wrześniu 1945. Według wydania gazety „Głos Prądnika” z 1946, znajdująca się przy ul. Traugutta 12 wytwórnia nr 3, zatrudniająca 29 Polaków i 1 Niemca, produkowała 50 par obuwia dziennie. Rozdzielano je m.in. między dzieci uczęszczające do placówek szkolnych na terenie powiatu prudnickiego. mały|lewo|Budynek, w którym mieściło się zakładowe przedszkole W 1949 cała produkcja została przeniesiona do zakładu przy ul. Batorego 12. Była to tzw. „dzielnica przemysłowo-składowa”, usytuowana na południowy wschód od centrum miasta, nad rzeką Prudnik. W budynku przy ul. Batorego 12a istniało zakładowe przedszkole i żłobek przeznaczone dla dzieci pracowników fabryki. Od 1952 fabryka stanowiła odrębną jednostkę pod nazwą Prudnickie Zakłady Obuwia. W latach 1950–1953 przy fabryce działał klub sportowy Zjednoczenie Prudnik z sekcją piłki nożnej. Ostatecznie doszło do fuzji Zjednoczenia z Pogonią Prudnik. W latach 1953–1957 zakład powiększył się o murowane i drewniane magazyny, portiernię i łaźnię. W 1957 zatrudniał 319 pracowników.

20 lipca 1964 w zakładzie zawiązało się Ognisko Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej „Obuwnik”, uprawiające m.in. łucznictwo i grę w tenisa. W 1970 zostało przekształcone w Zakładowy Klub Sportowy. Sekcja łucznicza klubu istnieje do czasów współczesnych jako KS Obuwnik Prudnik. Z inicjatywy kierownictwa zakładu utworzono tor łuczniczy na terenie zasypanego Stawu Dolnomłyńskiego przy ul. Łuczniczej. Zbudowano wówczas również hotel dla pracowników. mały|lewo|Brama wjazdowa do zakładu przy ul. Batorego (2015) Zakład został włączony do Śląskich Zakładów Przemysłu Skórzanego „Otmęt” w Krapkowicach. W 1974 w fabryce pracowało 1740 osób, dzięki czemu stanowiła drugiego po Zakładach Przemysłu Bawełnianego „Frotex” pracodawcę w mieście. 13 grudnia 1981 sztandar „Solidarności” z Zakładów Obuwniczych „Primus” uczestniczył w uroczystości poświęcenia sztandaru Komisji Zakładowej NSZZ „S” ZPB „Frotex” i tablicy upamiętniającej stoczniowców zabitych w grudniu 1970.

III Rzeczpospolita (1989–2004) mały|upright|Tabliczka z nazwą sprywatyzowanej spółki Przemiany ustrojowe zapoczątkowane w latach 1989–1990 wpłynęły negatywnie na funkcjonowanie zakładu. W połowie lat 90. XX wieku zatrudniał 650 osób. Konsekwencją konkurencji z tanimi produktami importowanymi z Azji były narastające długi oraz spadek produkcji w „Primusie”. Zakład został podtopiony podczas powodzi tysiąclecia w lipcu 1997.

Na bazie należącego do Skarbu Państwa zakładu obuwniczego „Primus” gmina Prudnik utworzyła w sierpniu 2002 spółkę Prudnickie Zakłady Obuwia „Primus”. Jej pierwszym szefem został Grzegorz Świeży. Zakład nadal borykał się z problemami finansowymi. 27 stycznia 2004 prezes Maciej Markowski złożył do Sądu Gospodarczego w Opolu wniosek o upadłość PZO „Primus”, a następnego dnia zrezygnował ze stanowiska prezesa. 23 lutego 2004 pracownicy zakładu rozpoczęli strajk ostrzegawczy, domagając się zaległych wypłat. Długi obu spółek obuwniczych wyniosły blisko 8 milionów zł.

Po likwidacji (od 2004) mały|lewo|Ruina portierni zakładu (2020) Decyzja o upadłości „Primusa” zapadła w kwietniu 2004. Fabrykę z 24 pracownikami przejął syndyk masy upadłościowej. Dokumenty finansowe firmy zabezpieczyli funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Prudniku, która wszczęła śledztwo w sprawie niegospodarności w zakładzie. mały|Budynek administracyjny PZO „Primus” zaadaptowany na restaurację Budynki „Primusa” dzierżawiły firmy Temar i Demon. Podmioty gospodarcze na terenie po „Primusie” zajmowały się produkcją obuwia i mebli. Funkcjonował też warsztat mechaniczny. Proces likwidacji PZO „Primus” zakończył się w 2007. W 2020 w dawnym budynku administracyjnym zakładu otwarto restaurację „Aleja Wina”.

Zatrudnienie Zatrudnienie w zakładach kształtowało się na następującym poziomie: 1957 – 319 1974 – 1740 2002 – 250 2003 – 30 2004 – 24

Pracownicy Grażyna Janus Eugeniusz Posacki Radosław Roszkowski Roch Sulima

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Przedsiębiorstwa w Prudniku Kategoria:Byłe przedsiębiorstwa w Polsce Kategoria:Polskie przedsiębiorstwa odzieżowe Kategoria:Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością