III Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina (również III Konkurs Chopinowski) – 3. edycja Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina, która rozpoczęła się 21 lutego 1937 w Warszawie. Organizatorem konkursu było Warszawskie Towarzystwo Muzyczne.
Charakterystyka konkursu 250px|mały|left|Czwórka laureatów (od lewej): Jakow Zak (I miejsce), Roza Tamarkina, Witold Małcużyński i Lance Dossor Zgłosiło się do niego 250 pianistów, lecz w samym konkursie wzięło ostatecznie udział 80 osób z 21 krajów, (najliczniej z Polski). W konkursie mogli wystąpić pianiści w przedziale wieku (16–28) lat. Konkurs odbył się w dniach 21 lutego–13 marca 1937. Zwyciężył Rosjanin Jakow Zak. mały|250px|Zwycięzca konkursu Rosjanin Jakow Zak Powołano międzynarodowe jury, w którego skład wchodziły wybitne osobistości życia muzycznego. Konkurs odbył się przy wsparciu instytucji państwowych, opieki Prezydenta Ignacego Mościckiego oraz przy powołaniu Komitetu honorowego pod przewodnictwem Prezesa Rady Ministrów, Felicjana Sławoja Składkowskiego oraz Komitetu organizacyjnego pod przewodnictwem prezesa Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, Władysława Korsaka.
Został przeprowadzony według dwuetapowej formuły (eliminacje i finał). Polskich pianistów, do tej pory najliczniej reprezentowanych, czekał dodatkowy etap eliminacyjny. Pianiści mieli do dyspozycji fortepiany czterech firm: Bechstein, Bösendorfer, Pleyel oraz Steinway.
Sensację wzbudziły debiutujące w historii konkursu, pianistki z Japonii: Miwa Kai oraz wyróżniona Chieko Hara. Kiedy okazało się, że wśród laureatów nie ma Japonki Hary, wybuchło zamieszanie, które rozładował obecny wówczas przemysłowiec Stanisław Meyer, fundując indywidualną nagrodę dla Japonki, w obawie by rozgorączkowany tłum nie wyrządził szkód w Filharmonii. Choć nie zdobyły nagród głównych, ich gra spotkała się ogromnym uznaniem krytyków i publiczności.
Repertuar Po raz pierwszy w historii konkursu do listy utworów podanych w regulaminie dodano Poloneza-Fantazję As-dur op. 61. W konkursie wykonywane były z pamięci wyłącznie utwory Fryderyka Chopina. 48px Wykaz utworów Eliminacje Jeden nokturn Dwie etiudy(z wyjątkiem trzech tzw. „pośmiertnych” (Trois Nouvelles Études)) Jeden z następujących polonezów: Polonez fis-moll op. 44Polonez As-dur op. 53Polonez-Fantazja As-dur op. 61 Dwa mazurki Jedna z następujących sonat: Sonata b-moll op. 35Sonata h-moll op. 58albo jedna z czterech balladjedno scherzoalboFantazja f-moll op. 49jedno scherzo Finał Jeden z koncertów:Koncert fortepianowy e-moll op. 11 cz. 1 i 2 lub cz. 2 i 3alboKoncert fortepianowy f-moll op. 21 cz. 1 i 2 lub cz. 2 i 3
Kalendarium 23px Kalendarz konkursu Faza konkursu Data Luty Marzec21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 1.2.3.4.5.6.7.8.9.10.11.12.13. Ceremonia otwarcia 12:00 Eliminacje 14:30 10:4514:45 10:4514:45 14:30 14:4520:15 14:45 14:30 14:30 10:3014:30 10:3014:30 14:30 14:30 14:30 14:00 10:0014:30 10:00 10:00 Finał 19:00 18:00 Ceremonia zamknięcia 2:30
Jury Do konkursowego przebiegu przesłuchań oraz podziału nagród powołano jury, w następującym składzie: 35px Skład jury Lp. Juror Kraj Funkcja 1. Adam Tadeusz Wieniawski przewodniczący jury 2. Wilhelm Backhaus wiceprzewodniczący jury 3. Isidor Philipp wiceprzewodniczący jury 4. Emil von Sauer wiceprzewodniczący jury 5. Bolesław Woytowicz sekretarz jury 6. Guido Agosti członek jury 7. Attilio Brugnoli członek jury 8. Zofia Buckiewiczowa członek jury 9. Marian Dąbrowski członek jury 10. Zbigniew Drzewiecki członek jury 11. Emil Frey członek jury 12. Alfred Hoehn członek jury 13. Imre Keéri-Szántó członek jury 14. Lazare Lévy członek jury 15. Loris Margaritis członek jury 16. Eugeniusz Morawski-Dąbrowa członek jury 17. Harry Neuhaus członek jury 18. Marie Panthès członek jury 19. Zofia Rabcewicz członek jury 20. Lucyna Robowska członek jury 21. Richard Rössler członek jury 22. Paul Schuberts członek jury 23. Imré Stefániai członek jury 24. Andrej Stojanow członek jury 25. Stefan Śledziński członek jury 26. Józef Śmidowicz członek jury 27. Magda Tagliaferro członek jury 28. Józef Turczyński członek jury 29. Carlo Zecchi członek jury 30. Jerzy Żurawlew członek jury
System oceny pianistów W eliminacjach jurorzy oceniali występy pianistów w skali od 0 do 30 punktów. 20 uczestników, którzy otrzymali największą liczbę punktów, występowało powtórnie (finał), w dwóch ostatnich dniach konkursu, wykonując dwie części jednego z dwóch koncertów fortepianowych. Występ ten był ponownie punktowany w skali od 0 do 30 punktów. Łączna suma punktacji z eliminacji i finału rozstrzygała o kolejności pianistów i wysokości nagród.
Konkurs mały|250px|Szesnastoletnia Evi Wächter (Austria) podczas pierwszego przesłuchania eliminacji III Konkursu Chopinowskiego Ceremonia otwarcia 20 lutego w przeddzień otwarcia III Konkursu Chopinowskiego o godzinie 12 w Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie odbyło się losowanie kolejności występów pianistów. Uroczystość inauguracji odbyła się 21 lutego w sali Filharmonii Warszawskiej o godzinie 12, kiedy to chór „Harfa” pod dyrekcją Wacława Lachmana zaśpiewał Hymn Narodowy, a następnie Gaude Mater Polonia, po czym przemówił prezes Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, Władysław Korsak, a po nim głos zabrał dyrektor Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego Adam Tadeusz Wieniawski, omawiając warunki i zasady konkursu.
Eliminacje Jako pierwsza 21 lutego po ceremonii otwarcia konkursu przesłuchania eliminacyjne rozpoczęła Evi Wächter (Austria), a następnie trwały one w dniach (21 lutego–6 marca i 8 marca–10 marca) w jednej lub w dwóch sesjach porannej i popołudniowej. Występy eliminacyjne zakończył 10 marca Rumun Bruno Kretschmayer. 25px Uczestnicy eliminacji Lp. Uczestnik Kraj 1. Robert Goldsand 2. Oskar Kosches 3. Rudolf Stejskal 4. Evi Wächter 5. Marie Louise Marichal 6. Pierre Rodrigue 7. Angéle Danailoff 8. Viktorie Švihlíková 9. Erika Koost-Tuttelberg 10. Bruno Luck 11. Maija Korkeakoski-Haupt 12. Merete Söderhielm 13. Marie Aimée Warrot 14. André Collard 15. Monique de la Bruchollerie 16. Colette Gaveau 17. Lélia Gousseau 18. Valéne Hamilton 19. Pierre Maillard-Verger 20. Wilfried Renaud-Maggiar 21. Jan Antonietti 22. Karlorobert Kreiten 23. Chieko Hara 24. Miwa Kai 25. Vladimir Vuletin 26. Maria Bezobrazowa 27. Rosa Slovins Lp. Uczestnik Kraj 28. Irena Joel 29. Jan Bereżyński 30. Maria Bilińska-Riegerowa 31. Felicja Blumental 32. Jan Ekier 33. Edwarda Feinstein 34. Erna Fidelman 35. Maria Geistówna 36. Eugenia Gillówna 37. Salomea Grünfeld 38. Zbigniew Grzybowski 39. Daria Harasymowicz-Baranowska 40. Natalia Hornowska-Pęzińska 41. Olga Iliwicka 42. Halina Kalmanowicz 43. Władysław Kędra 44. Helena Landau 45. Witold Małcużyński 46. Maria Ogilbianka 47. Fryderyk Portnoj 48. Bronisława Rosenbaum 49. Helena Ryndówna 50. Paulina Szmukler 51. Natalia Weissman-Hublerowa 52. Tadeusz Witulski 53. Edith Axenfeld 54. Rosl Schmid Lp. Uczestnik Kraj 55. Bruno Kretschmayer 56. Ily Wechsler 57. Efraim Zeltzman 58. Kathryn Overstreet 59. Marguerite de Siebental 60. Márta Blaha 61. György Faragó 62. Béla de Nagy 63. Ági Jámbor 64. György Pazman 65. Péter Solymos 66. Irma Variu 67. Jozsef Weingarten 68. Jenö Zeitinger 69. Lance Dossor 70. Ginevra Artusi 71. Carletto Bussotti 72. Marcello Hrovatin 73. Nunzio Montanari 74. Vincenzo Pastore 75. Pina Pittini 76. Tatiana Goldfarb 77. Nina Jemelianowa 78. Roza Tamarkina 79. Jakow Zak 80. Jan Gorbaty 22px|Apatryda
Finał Po zakończeniu przesłuchań ostatniego pianisty eliminacji jury w pełnym składzie obradowało 10 marca celem wyłonienia finalistów. W wyniku tych obrad postanowiło dopuścić do przesłuchań finałowych 21 pianistów z 8 krajów (w tym 6 Polaków). W finale każdy z pianistów miał do wykonania wraz z towarzyszącą Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Warszawskiej pod batutą Waleriana Bierdiajewa, Józefa Ozimińskiego i Bronisława Wolfsthala dwie kolejne części (cz. I i II lub cz. II i III) jednego z dwóch koncertów fortepianowych Fryderyka Chopina. Ostatnią pianistką występującą w finale (12 marca) była Lélia Gousseau (Francja), która zakończyła swój występ po północy (godz. 0:30), już 13 marca. 25px Finaliści Lp. Finalista Kraj 1. Viktorie Švihlíková 2. Monique de la Bruchollerie 3. Colette Gaveau 4. Lélia Gousseau 5. Pierre Maillard-Verger 6. Chieko Hara 7. Jan Bereżyński Lp. Finalista Kraj 8. Jan Ekier 9. Zbigniew Grzybowski 10. Olga Iliwicka 11. Halina Kalmanowicz 12. Witold Małcużyński 13. Edith Axenfeld 14. Márta Blaha Lp. Finalista Kraj 15. György Faragó 16. Ági Jámbor 17. Lance Dossor 18. Tatiana Goldfarb 19. Nina Jemelianowa 20. Roza Tamarkina 21. Jakow Zak
Nagrody i wyróżnienia 13 marca o godzinie 2:30 po zakończeniu obrad jury, jej przewodniczący Adam Tadeusz Wieniawski ogłosił ostateczne rezultaty konkursu. Wszyscy laureaci otrzymali stosownie do zajętego miejsca odpowiednią nagrodę finansową, a wyróżnieni dyplomy honorowe. 18px Nagrody główne Nagroda LaureatKrajWysokość nagrodyFundator nagrody 1 Jakow Zak 5000 zł Prezydent RP 2 Roza Tamarkina 2500 złMinisterstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego 3 Witold Małcużyński 2500 złMinister Spraw Zagranicznych 4 Lance Dossor 2000 zł Prezydent miasta stołecznego Warszawy 5 Ági Jámbor 2000 złFilharmonia Warszawska 6 Edith Axenfeld 1000 złWarszawskie Towarzystwo Muzyczne 7 Monique de la Bruchollerie 1000 złanonimowy 8 Jan Ekier 500 złpubliczność 9 Tatiana Goldfarb 500 zł 10 Olga Iliwicka 500 zł 11 Pierre Maillard-Verger 500 zł 12 Lélia Gousseau 250 zł Nagroda im. Henryka Markiewicza 13 Halina Kalmanowicz 200 zł Kino Casino w Warszawie Wyróżnienia Wyróżniony KrajWyróżnienie Jan Bereżyński Dyplom honorowy Maria Bilińska-Riegerowa Márta Blaha György Faragó Colette Gaveau Zbigniew Grzybowski Chieko Hara Natalia Hornowska-Pęzińska Nina Jemelianowa Helena Landau Fryderyk Portnoj Paulina Szmukler Viktorie Švihlíková Marie Aimée Warrot Jozsef Weingarten Nagrody Specjalne Nagroda NagrodzonyKrajWysokość nagrodyFundator nagrody Najlepsze wykonanie mazurków Jakow Zak 250 złFirma A.G.B. (Polskie Radio) Najlepsze wykonanie sonaty Lance Dossor 500 złInstytut Fryderyka Chopina
Koncerty laureatów Warto dodać, że po zakończeniu III Konkursu Chopinowskiego jego laureaci w dniach (14, 16, 17, 20 i 23 marca) wystąpili kolejno (po dwie lub trzy osoby) w specjalnych koncertach w sali Filharmonii Warszawskiej (14 marca), a następnie w sali Konserwatorium Warszawskiego, z recitalami na których grali utwory różnych kompozytorów.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, 03 Kategoria:1937 w muzyce Kategoria:1937 w Polsce