Kościół św. Stanisława Kostki w Katowicach – rzymskokatolicki kościół parafialny parafii św. Stanisława Kostki znajdujący się w Katowicach, na obszarze dzielnicy Giszowiec, przy ulicy Górniczego Stanu, konsekrowany 17 maja 1948 roku.

Architektem świątyni był Jerzy Krug, natomiast wystrój wnętrza projektowała Helena Szuster. Kościół jest obiektem wzniesionym z cegły, a do budynku kościoła przylega dzwonnica wyposażona w dwa dzwony. We wnętrzu świątyni, z boku i tyłu znajduje się chór, natomiast sufit kościoła jest pokryty kasetonami.

Historia lewo|mały|Giszowiecki kościół w 2008 roku; widok od strony południowo-zachodniej lewo|mały|Przyległa do kościoła dzwonnica (2020)

Postulaty zmierzające do budowy kościoła w Giszowcu (od końca 1959 roku część Katowic.) i usamodzielnieniu się osiedla pod względem duszpasterskim pojawiły się już w latach międzywojennych, lecz do faktycznych działań doszło dopiero w 1945 roku. W tym też czasie administrator janowskiej parafii św. Anny ks. Alfons Tomaszewski, do której przynależeli wówczas parafianie z Giszowca, poczynił już w zarządzie kopalnią „Janów” (późniejszy „Wieczorek”) starania o pomoc przy budowie kościoła. Po zawarciu porozumienia, 6 czerwca 1946 roku podpisano umowę z Katowickim Zjednoczeniem Przemysłu Węglowego w Wełnowcu, przejmując niezagospodarowany teren o wymiarach 100×100 m, na którym miał stanąć „rozbieralny” kościół.

12 maja 1946 roku powstał Komitet Budowy Kościoła pod przewodnictwem ks. Tomaszewskego. W pierwszej kolejności Komitet musiał zgromadzić materiały potrzebne do budowy świątyni. Mimo, iż przeciwnikiem budowy kościoła był ówczesny wójt gminy Janów Franciszek Żymła, udało się uzyskać przychylność dyrektora Sznapki z KZPW, przydzielając betonowy barak z Brzezinki (późniejsza część Mysłowic), który po rozebraniu miał posłużyć jako materiał budowlany dla nowego kościoła oraz władz kopalni „Wieczorek”, od której korzystnej cenie kupowano część niezbędnych materiałów budowlanych.

Architektem świątyni został inż. Jerzy Krug z Giszowca, który zgodził się za opracowanie projektu kościoła w wymiarach przekazanego baraku, lecz jako że część płyt uległa zniszczeniu, podjęto decyzję, by nowy kościół powstał z cegieł przy zachowaniu stylu „barakowego”. 4 października 1946 roku ks. Lucjan Pitlok, nowy administrator parafii św. Anny, w towarzystwie wikariusza ks. Wiktora Mandrka, poświęcił plac budowy kościoła na terenie lasku bukowego.

Mieszkańcy Giszowca włączyli się bardzo aktywnie w budowę nowej świątyni. Większość robót została wykonana społecznie, a wynagrodzenie otrzymywali wówczas tylko murarze. By uzyskać pieniądze na budowę świątyni, urządzano comiesięczne kwesty. W czerwcu 1947 roku kuria diecezjalna mianowała ks. Mandrka przewodniczącym budowy świątyni, zdejmując odpowiedzialność za nią ks. Pitloka. Natężenie prac było tak duże, że wymagało pełnego zaangażowania ze strony kapłana, tym bardziej że stale trzeba było zabiegać o wymagane materiały budowlane. W międzyczasie przeprojektowano dach i sufit. Projektantem sufitu kasetonowego był przypadkowo spotkany architekt niemiecki, który był więźniem przykopalnianego obozu pracy.

Na początku 1948 roku budynek kościoła był niemal gotowy i przystąpiono do budowy dzwonnicy, która stanęła obok głównego budynku. W niej zawisł dzwon podarowany przez parafię św. Anny. Drugi dzwon został przekazany po poświęceniu świątyni i pochodził z szybu „Wilson”. Pozostałe wyposażenie do kościoła podarowano w różny sposób: tabernakulum wykonali robotnicy firmy Kalesse, monstrancję zakupiono ze składek parafian, a drobny sprzęt liturgiczny przekazali parafianie. Nowy wójt gminy Janów, Emanuel Zielosko, oddał do dyspozycji fisharmonię i żyrandol, które były własnością gminy.

W dniu 17 maja 1948 roku, w drugi dzień świąt Zesłania Ducha Świętego, ks. bp Juliusz Bieniek poświęcił świątynię. Wówczas pierwszą mszę świętą odprawił ks. dziekan Jan Wodarz, natomiast homilię wygłosił ks. Józef Bańka. 1 stycznia 1949 roku utworzono samodzielną kurację, natomiast 28 maja 1957 roku erygowano parafię pod wezwaniem św. Stanisława Kostki. Proboszczem nowej parafii został mianowany budowniczy świątyni ks. Wiktor Mandrek.

W związku ze wzrostem liczby wiernych proboszcz parafii podjął decyzję o powiększeniu świątyni poprzez budowę w tylnej części nowego chóru w połączeniu z istniejącym bocznym. Budowę na rok wstrzymał Wydział Budownictwa i Architektury Miejskiej Rady Narodowej w Katowicach ze względu na niewystąpienie parafii o zgodę na przebudowę. Prace wznowiono 24 września 1973 roku.

W 1998 roku zakończono prace modernizacyjne świątyni, zmieniając jej wnętrze, które zostało zaprojektowane przez Helenę Szuster z Bielska-Białej. Prace te były związane z obchodami pięćdziesięciolecia kościoła.

Architektura i wyposażenie Ceglany i otynkowany budynek kościoła to niewielka świątynia (przewidziano ją wówczas na osiedle liczące 1,5 tys. mieszkańców) o rzucie prostokąta i o prostej architekturze, z krzyżem łacińskim nad frontonem i stojącą obok dzwonnicą. Z zewnątrz do świątyni zostały dobudowane podcienia, a nad nimi znajdują się okrągłe okna z witrażami.

We wnętrzu świątyni znajduje się empora ciągnąca się wzdłuż nawy, w której zamontowano organy piszczałkowe. Same zaś organy zamontowano w 2000 roku. Posiada on1472 piszczałki wykonane z drewna, cyny, cynku i miedzi. W kościelnej dzwonnicy zawieszono dwa dzwony: pierwszy parafia otrzymała ze wspólnoty parafialnej św. Anny w Janowie, a drugi został znaleziony w złomie na terenie kopalni „Wieczorek” – w przeszłości wołał górników szybu „Wilson” do pracy.

Znajduje się tu też chór, przebudowany na początku lat 70. XX wieku. Kasetonowy sufit kościoła oraz marmurowa posadzka powstała wraz z modernizacją kościoła w latach 80. XX wieku. Jednocześnie zamontowano nowe ławki i konfesjonały. Obecny wystój pochodzi z 1998 roku – powstał wówczas nowy ołtarz, ambona i chrzcielnica.

Kościół wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków miasta Katowice.

Przypisy

Bibliografia

Stanisława Kostki Katowice Stanisława Kostki Katowice Kategoria:Obiekty w Katowicach wpisane do gminnej ewidencji zabytków