Stanisław Gromnicki (ur. 25 listopada 1843 w Skale, zm. 20 maja 1921 we Lwowie) – polski duchowny rzymskokatolicki, prałat, kaznodzieja, działacz społeczny.
Życiorys Stanisław Gromnicki wywodził się ze szlacheckiej rodziny Gromnickich z Omelan herbu Prawdzic. Urodził się 25 listopada 1843 w Skale nad Zbruczem jako syn Juliana Walentego i Marceli z Forstów. W 1872 jego bracia Adam Wojciech i Mikołaj Antoni wylegitymowali się ze szlachectwa w galicyjskim Wydziale KrajowymAdam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 7. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1904, s. 109.. Był kuzynem ks. Tadeusza Gromnickiego.
Uczył się w szkołach w Buczaczu i we Lwowie. W 1866 przyjął święcenia kapłańskie we Lwowie, a następnie rozpoczął pracę jako duszpasterz w Kozłowie. Po dwóch latach przeniesiony został do Płotyczy, gdzie zainicjował budowę kościoła oraz dwóch kaplic na terenie parafii (w Ihrowicach i Jankowcach). W 1878 mianowany został proboszczem w Petlikowcach, gdzie zasłużył się wybudowaniem kościółka w Bobulińcach oraz kaplicy w Kujdanowie.
10 listopada 1880 objął parafię w Buczaczu. Podczas wieloletniej pracy w tej parafii wybudował kościoły w: Nowostawcach, Leszczańcach, Dźwinogrodzie i Nagórzance. Zainicjował też wybudowanie kaplic w Buczaczu, Sorokach, Rukomyszu i Pyszkowcach. Budowę kaplic i kościołów często finansował z własnego majątku. Oprócz funkcji proboszcza, był też dziekanem czortkowskim, buczackim i stanisławowskim. Pod koniec XIX wieku był inicjatorem akcji pod hasłem Ratujmy milion!, wzywającej do budowy kościołów i kaplic celem ratowania ludności polskiej zamieszkałej na obszarze Galicji Wschodniej przed rutenizacją. Był spowiednikiem sióstr Niepokalanek w Jazłowcu oraz, od 1895, zastępcą przewodniczącego buczackiego oddziału Rady Szkolnej Okręgowej. W 1904 wygłosił kazanie podczas odsłonięcia pomnika Bartosza Głowackiego w TarnobrzeguOdsłonięcie pomnika Bartosza Głowackiego w Tarnobrzegu. „Nowości Ilustrowane”. 1, s. 2, 1904.. Od 1914 mieszkał we Lwowie przy kościele św. Jana Chrzciciela, gdzie zmarł 20 maja 1921Gromnicki Stanisław ks. na stronie eduteka.pl. W niedziele 26 listopada 1916 w kościele św. Jana Chrzciciela odbyła się uroczystość jego 50-lecia w służbie kapłańskiejJubileusz ks. Gromnickiego. „Kurjer Lwowski”. 598, s. 4, 29 listopada 1916.. Został pochowany na Cmentarzu Janowskim we Lwowie.
Kazania Stanisław Gromnicki poruszał w kazaniach problematykę dogmatyczną, moralną, społeczną i narodową. Jego kazania podkreślały wartość narodu polskiego, ale również konieczność zachowania braterskich stosunków z innymi narodowościami, zwłaszcza Ukraińcami, których uznawał za braci, wywodzących się ze wspólnych korzeni. Jego głównym celem było krzewienie polskości na terenie Galicji wschodniej i na kresach wschodnich oraz obrona obrządku łacińskiego.
Publikacje Kazanie w uroczystość NMP Królowej Korony Polskiej powiedziane w archikatedrze lwowskiej obrządku łacińskiego dnia 5 maja 1895 roku, Buczacz 1895, Lwów 1899; Przedmowa na niedzielę XIV po Świątkach, Lwów 1889; De indigna celebratione sacrifica missae. Sermo in congregatione decanali habitus, Lwów 1900; Kilka stów do młodzieży przy poświęceniu kaplicy gimnazjalnej w Buczaczu, Lwów 1900; O jedności i miłości w narodzie, Jasło 1900, 1903; Kilka uwag o Trójcy Przenajświętszej, Lwów 1901, 1910; Kilka uwag w sprawie ruskiej albo „Co miara, to wiara" (wraz z ks. A. Rokoszem), Lwów 1901; Przestroga dla wyborców, Buczacz 1907; Lud a duchowieństwo, Warszawa 1906; Dla polskich dzieci, Jasło 1903; Kazanie w urocz. Najśw. Maryi Panny Królowej Korony Polskiej w archikatedrze lwowskiej łać. Dnia 5 maja 1901 r., Lwów 1901; Dzwon, krzyż, lampa: trzy rzeczy, które nam przypominają nieskończoną i niepojętą boską miłość Zbawiciela, Buczacz 1912.
Odznaczenia, wyróżnienia Krzyż kawalerski orderu Franciszka Józefa (2 grudnia 1898)Odznaczenia jubileuszowe. „Nowa Reforma”. 277, s. 5, 3 grudnia 1898.. Prałat domowy (1907, mianowany przez papieża Piusa X).
Przypisy
Bibliografia Wojciech Biliński: Lwowska fundacja Antoniego i Walerii Bilińskich. W: Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej / red. W. Walczak, K. Łopatecki. T. VI. Białystok, 2013, s. 360. Gromnicki Stanisław ks. na stronie eduteka.pl Stanisław Gromnicki h. Prawdzic wielcy.pl Seweryn Uruski: Gromniccy h. Prawdzic. [W:] Rodzina. Herbarz szlachty polskiej. T. 5. Warszawa, 1904. Ks. Józef Wołczański: Katalog Grobów duchowieństwa i sióstr zakonnych obrządku łacińskiego i greckokatolickiego na cmentarzu janowskim we Lwowie, s. 257. H. Karbownik, Encyklopedia Katolicka, t. 6. szp. 183.
Linki zewnętrzne Publikacje Stanisława Gromnickiego w bibliotece Polona
Kategoria:Galicyjscy duchowni rzymskokatoliccy Stanisław Kategoria:Polscy kaznodzieje Kategoria:Ludzie urodzeni w Skale Podolskiej Kategoria:Ludzie związani z Buczaczem (zabór austriacki) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Janowskim we Lwowie Kategoria:Proboszczowie w Buczaczu Kategoria:Uczniowie szkół w Buczaczu Kategoria:Urodzeni w 1843 Kategoria:Zmarli w 1921