Rozporządzenie Ministra Zdrowiaz dnia 28 sierpnia 2017 r.w sprawie ramowego programu zajęć praktycznych dla kierunku lekarskiego i lekarsko-dentystycznego 1)Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 1908). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku lekarskiego Załącznik nr 2 - Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku lekarsko-dentystycznego Treść rozporządzenia Na podstawie art. 5 ust. 14 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2017 r. poz. 125 i 767) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa ramowy program zajęć praktycznych oraz sposób ich odbywania, dokumentowania i zaliczania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte w dzienniku praktyk, dla kierunku lekarskiego i lekarsko-dentystycznego. § 2. Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku: 1) lekarskiego określa załącznik nr 1 do rozporządzenia; 2) lekarsko-dentystycznego określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. § 3. 1. Student odbywa praktyczne nauczanie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, zwane dalej „praktycznym nauczaniem”, zgodnie z programem praktycznego nauczania opracowanym przez radę programową wydziału i zatwierdzonym przez dziekana. 2. Przed rozpoczęciem każdego modułu praktycznego nauczania jego opiekun zaznajamia studenta z programem zajęć, zakresem zadań i czynności praktycznych oraz sposobem ich wykonywania. § 4. 1. Przebieg praktycznego nauczania dokumentuje dziennik praktyk, w którym student odnotowuje wykonywane czynności praktyczne oraz nabywane umiejętności. Wykonanie czynności i nabycie umiejętności potwierdza opiekun, o którym mowa w § 3 ust. 2. 2. Dziennik praktyk zawiera: 1) nazwę uczelni macierzystej; 2) zdjęcie studenta; 3) imię (imiona) i nazwisko studenta umieszczone na każdej stronie dziennika; 4) numer albumu; 5) datę wystawienia dziennika wraz z podpisem dziekana; 6) nazwę i adres podmiotów leczniczych, w których odbywane jest praktyczne nauczanie; 7) moduły lub przedmioty, w jakich prowadzi się praktyczne nauczanie, z wyszczególnieniem umiejętności, jakie nabyć musi student, wraz z liczbą godzin, w ramach których odbywa się nauczanie danego modułu; 8) informację o zaliczeniu i jego formie, wraz z informacją o zaliczeniu poszczególnych umiejętności wchodzących w skład modułu lub przedmiotu, potwierdzoną podpisem podmiotu leczniczego, w którym odbywane jest praktyczne nauczanie, wraz z podpisem opiekuna, o którym mowa w § 3 ust. 2; 9) miejsce na uwagi. 3. Po zakończeniu praktycznego nauczania student przedkłada dziekanowi wypełniony dziennik praktyk. § 5. Praktyczne nauczanie zalicza dziekan na podstawie wpisów w dzienniku praktyk. § 6. Dziennik praktyk jest dołączany do dokumentacji przebiegu studiów. § 7. Rozporządzenie stosuje się do studentów kierunku lekarskiego i lekarsko-dentystycznego począwszy od roku akademickiego 2017/2018. § 8. Traci moc rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 lipca 2012 r. w sprawie ramowego programu zajęć praktycznych oraz sposobu ich odbywania, dokumentowania i zaliczania (Dz. U. poz. 900). § 9. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 października 2017 r. 1) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 1908). Załącznik nr 1 - Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku lekarskiego 1. Cel praktycznego nauczania Celem praktycznego nauczania jest poszerzenie wiedzy i nabycie umiejętności i kompetencji zawartych w standardach kształcenia dla kierunku lekarskiego. 2. Czas trwania praktycznego nauczania Czas trwania praktycznego nauczania regulują standardy kształcenia dla kierunku lekarskiego. Umiejętności praktyczne student może nabyć w symulowanych warunkach klinicznych oraz w trakcie zajęć prowadzonych zgodnie z obowiązującym programem nauczania na wcześniejszych latach studiów. 3. Rodzaj umiejętności nabywanych podczas praktycznego nauczania W ramach praktycznego nauczania realizowane są efekty kształcenia zawarte w standardach kształcenia dla kierunku lekarskiego obejmujące następujące rodzaje umiejętności: 1) umiejętność A - czynności z nią związane student wykonuje prawidłowo i w pełni samodzielnie; 2) umiejętność B - student zna zasady wykonywania czynności z nią związanych, potrafi przy nich asystować. Lp. STANDARDOWE PROCEDURY MEDYCZNE Rodzaj umiejętności 1 2 3 1 Pomiar temperatury ciała A 2 Pomiar tętna A 3 Nieinwazyjny pomiar ciśnienia tętniczego A 4 Monitorowanie parametrów życiowych przy pomocy kardiomonitora A 5 Wprowadzenie rurki ustno-gardłowej A 6 Posługiwanie się pulsoksymetrią A 7 Pomiar szczytowego przepływu wydechowego A 8 Badanie odruchów noworodkowych A 9 Wykonanie pomiarów antropometrycznych A 10 Wentylacja przez maskę twarzową workiem samorozprężalnym A 11 Znajomość podstawowych zasad prowadzenia wentylacji zastępczej A 12 Pobieranie obwodowej krwi żylnej A 13 Założenie wkłucia obwodowego A 14 Wykonanie wstrzyknięcia dożylnego, domięśniowego i podskórnego A 15 Pobieranie posiewów krwi A 16 Pobieranie krwi tętniczej B 17 Pobieranie arterializowanej krwi włośniczkowej A 18 Wykonanie prostych testów paskowych, pomiar stężenia glukozy we krwi A 19 Pobieranie wymazów z nosa, gardła i skóry A 20 Nakłucie jamy opłucnowej B 21 Zbadanie palcem przez odbyt A 22 Cewnikowanie pęcherza moczowego u kobiet i mężczyzn A 23 Zgłębnikowanie żołądka A 24 Płukanie żołądka B 25 Wykonanie lewatywy B 26 Wykonanie i interpretacja standardowego elektrokardiogramu spoczynkowego A 27 Wykonanie kardiowersji elektrycznej i defibrylacji serca A 28 Przeprowadzenie orientacyjnego badania pola widzenia A 29 Przeprowadzenie orientacyjnego badania otoskopowego A 30 Drenaż jamy opłucnej B 31 Umiejętność zastosowania wstępnego odbarczenia jamy opłucnowej w nagłym przypadku np. odmy prężnej A 32 Drenaż osierdzia B 33 Umiejętność zastosowania wstępnego odbarczenia tamponady A 34 Nakłucie jamy otrzewnowej B 35 Nakłucie lędźwiowe B 36 Wykonanie testów naskórkowych, prób śródskórnych i skaryfikacyjnych oraz interpretacja ich wyników B 37 Założenie jałowych rękawiczek, fartucha operacyjnego oraz przygotowanie pola operacyjnego zgodnie z zasadami aseptyki A 38 Umiejętność zszycia prostej rany oraz usunięcia szwów przy pomocy narzędzi chirurgicznych A 39 Znieczulenie miejscowe okolicy operowanej A 40 Zaopatrzenie prostej rany A 41 Założenie i zmiana jałowego opatrunku chirurgicznego A 42 Zaopatrzenie krwawienia zewnętrznego A 43 Doraźne unieruchomienie kończyny, a także wybór rodzaju unieruchomienia koniecznego do zastosowania w typowych sytuacjach klinicznych A 44 Nacięcie i drenaż ropnia B 45 Wykonanie badania ginekologicznego i gruczołu piersiowego A 46 Wykonanie tamponady przedniej A 47 Usuwanie woskowiny usznej B 48 Wycięcie guza łagodnego i złośliwego skóry i błon śluzowych B 49 Wycięcie węzła chłonnego B 50 Wykonanie biopsji cienkoigłowej i gruboigłowej B 51 Pielęgnacja portu naczyniowego i dootrzewnowego B 52 Wykonanie badania USG w stanach zagrożenia życia, w szczególności w przypadku: zawału serca z wysiękiem opłucnej, kardiomiopatii rozszerzeniowej z ciężką dysfunkcją skurczową obukomorową, wysięku opłucnej, tamponady serca, rozwarstwienia aorty, kamicy pęcherzyka żółciowego - w stanie ostrego zapalenia, stłuszczenia wątroby z płynem w otrzewnej, pęknięcia śledziony, tętniaka aorty brzusznej z rozwarstwieniem B Lp. ZŁOŻONE CZYNNOŚCI MEDYCZNE Rodzaj umiejętności 1 2 3 1 Przeprowadzenie wywiadu lekarskiego z pacjentem dorosłym, w tym z pacjentem w wieku podeszłym oraz pacjentem niepełnosprawnym A 2 Przeprowadzenie pełnego i ukierunkowanego badania fizykalnego A 3 Ocena stanu ogólnego, stanu przytomności i świadomości pacjenta A 4 Przeprowadzenie diagnostyki różnicowej najczęstszych chorób pacjentów dorosłych A 5 Planowanie postępowania diagnostycznego, terapeutycznego i profilaktycznego w najczęstszych chorobach pacjentów dorosłych A 6 Planowanie programu rehabilitacji w najczęstszych chorobach pacjentów dorosłych B 7 Interpretacja badań laboratoryjnych A 8 Interpretacja wyników badań cytologicznych i histopatologicznych A 9 Interpretacja wyników badania spirometrycznego A 10 Ocena możliwości wystąpienia błędu przedlaboratoryjnego i zasady jego unikania, z uwzględnieniem znajomości antykoagulantów używanych w badaniach laboratoryjnych i przyłóżkowych A 11 Zapobieganie, rozpoznawanie i leczenie chorób stanowiących najczęstszą przyczynę zgłaszania się pacjentów do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej A 12 Ocena stanu pacjenta nieprzytomnego A 13 Wybór zgodnego z prawem postępowania lekarskiego w sytuacji konieczności działania bez zgody pacjenta A 14 Rozpoznanie stanów nagłego zagrożenia życia i zasady postępowania w tych stanach A 15 Pielęgnacja i postępowanie w typowych powikłaniach kolostomii, urostomii, ileostomii i gastrostomii B 16 Rozpoznanie obrzęku chłonnego, znajomość zasad profilaktyki obrzęku chłonnego u pacjentów po limfadenektomiach i radioterapii, umiejętność postępowania w powikłaniach spowodowanych obrzękiem chłonnym B 17 Rozpoznanie, profilaktyka i leczenie powikłań wczesnych i odległych po leczeniu onkologicznym (radioterapia i chemioterapia), ze szczególnym uwzględnieniem powikłań ze strony przewodu pokarmowego B 18 Kliniczna ocena układu chłonnego A 19 Rozpoznanie, profilaktyka i leczenie stanów przednowotworowych w obrębie błony śluzowej i skóry B 20 Żywienie dojelitowe, pozajelitowe, płynoterapia w różnych stanach chorobowych ze szczególnym uwzględnieniem pacjentów onkologicznych B 21 Różnicowanie zmian poterapeutycznych i nawrotów choroby nowotworowej B 22 Przekazywanie informacji z zastosowaniem technik komunikacyjnych dostosowanych do różnych odbiorców A 23 Przekazywanie niepomyślnych wiadomości z wykorzystaniem specjalistycznych protokołów (min. SPIKES, EMPATIA, ABCDE) A 24 Komunikacja w interdyscyplinarnym zespole medycznym (w tym z użyciem protokołów ATMIST, RSVP, SBAR) A 25 Komunikowanie się z pacjentem i rodziną pacjenta ze szczególnym uwzględnieniem pacjenta onkologicznego i jego rodziny B 26 Ocena stanu ogólnego i jakości życia w przypadku udzielania pacjentowi świadczeń zdrowotnych, w szczególności z zakresu onkologii B 27 Umiejętność ustalenia wskazań do modyfikacji trybu życia i diety, w szczególności pacjentowi onkologicznemu B 28 Postępowanie w zaburzeniach metabolicznych u pacjentów onkologicznych oraz w stanach nagłego zagrożenia życia w onkologii B 29 Rozpoznanie stanu po spożyciu alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych A 30 Monitorowanie stanu pacjenta zatrutego A 31 Postępowanie wstępne w zatruciach A 32 Przeprowadzenie badania psychiatrycznego A 33 Ocena i opis stanu psychicznego pacjenta A 34 Rozpoznanie i postępowanie w stanach nagłych związanych z zaburzeniami psychicznymi A 35 Rozpoznanie agonii i stwierdzenie zgonu pacjenta A 36 Postępowanie, leczenie i rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych i domowych u pacjentów przewlekle chorych B 37 Kwalifikowanie pacjenta do leczenia w warunkach oddziału zakaźnego B 38 Przeprowadzenie wywiadu lekarskiego z pacjentem do ukończenia 18. roku życia i jego rodzicami A 39 Przeprowadzenie badania fizykalnego pacjenta do ukończenia 18. roku życia A 40 Zapoznanie się z zasadami pielęgnacji i karmienia noworodka oraz niemowlęcia A 41 Ocena stanu noworodka A 42 Ocena dojrzałości noworodka A 43 Posługiwanie się siatkami centylowymi A 44 Ocena stopnia zaawansowania dojrzewania płciowego B 45 Przeprowadzenie badania bilansowego pacjenta do ukończenia 18. roku życia A 46 Przeprowadzenie diagnostyki różnicowej najczęstszych chorób pacjentów do ukończenia 18. roku życia A 47 Planowanie postępowania diagnostycznego, terapeutycznego i profilaktycznego w najczęstszych chorobach pacjentów do ukończenia 18. roku życia A 48 Planowanie programu rehabilitacji w najczęstszych chorobach pacjentów do ukończenia 18. roku życia B 49 Kwalifikowanie pacjenta do szczepień oraz stosowanie kalendarza szczepień u pacjentów do ukończenia 18. roku życia B 50 Leczenie tlenem A 51 Prowadzenie podstawowych czynności ratunkowych, z wyszczególnieniem pacjentów do ukończenia 18. roku życia i pacjentów dorosłych, w tym z użyciem fantomów A 52 Działanie w algorytmie zaawansowanych czynności ratunkowych, z wyszczególnieniem pacjentów do ukończenia 18. roku życia i pacjentów dorosłych, w tym z użyciem fantomów A 53 Zbadanie jamy brzusznej w aspekcie ostrego brzucha A 54 Rozpoznawanie objawów narastającego ciśnienia śródczaszkowego B 55 Ocena funkcjonalna pacjenta niepełnosprawnego A 56 Dokonywanie wyboru badania obrazowego RTG, TK, MRI lub USG oraz identyfikowanie w nim oznak zagrożenia życia A 57 Interpretacja badania radiologicznego w zakresie najczęstszych typów złamań, szczególnie złamań kości długich A 58 Asystowanie przy badaniu USG i jego interpretacja A 59 Planowanie postępowania w przypadku ekspozycji na zakażenie przenoszone drogą krwi A 60 Rozpoznanie objawów lekozależności i zaplanowanie jej leczenia B 61 Przetoczenie krwi i jej składników oraz preparatów krwiopochodnych B 62 Interpretacja wyników badań z zakresu immunologii transfuzjologicznej: grupa krwi, próba zgodności, testy antyglobulinowe A 63 Znajomość zasad postępowania w przypadku wystąpienia powikłań poprzetoczeniowych A 64 Ocena wskazań do wykonania punkcji nadłonowej i uczestnictwo w jej wykonaniu B 65 Asysta przy typowych procedurach urologicznych (np. endoskopia diagnostyczna i terapeutyczna układu moczowego, litotrypsja, punkcja prostaty, typowe zabiegi operacyjne) B 66 Rozpoznanie stanów okulistycznych wymagających natychmiastowej pomocy specjalistycznej i udzielenie wstępnej, kwalifikowanej pomocy w przypadkach urazów fizycznych i chemicznych oka A 67 Wykonanie badania dna oka oftalmoskopem bezpośrednim i jego interpretacja w zakresie oceny tarczy nerwu wzrokowego i dużych naczyń (obrzęk tarczy nerwu wzrokowego i wylewy, brak różowego refleksu) B 68 Znajomość zasad postępowania okołooperacyjnego A 69 Kwalifikowanie pacjenta do operacji ze wskazań nagłych i planowych B 70 Kontrola poprawności ukrwienia kończyny po założeniu opatrunku unieruchamiającego A 71 Postępowanie w stanie wstrząsu urazowego oraz obrażeń wielonarządowych B 72 Unieruchomienie kręgosłupa szyjnego i piersiowo-lędźwiowego u pacjenta po urazach A 73 Ocena odleżyny i zastosowanie odpowiedniego opatrunku B 74 Rozpoznanie objawów podmiotowych i przedmiotowych świadczących o nieprawidłowym przebiegu ciąży (nieprawidłowe krwawienia, ocena czynności skurczowej macicy) B 75 Interpretacja wyników badania fizykalnego ciężarnej (ciśnienie tętnicze, czynność serca matki i płodu) oraz wyników badań laboratoryjnych świadczących o patologii ciąży A 76 Interpretacja zapisu kardiotokografii (KTG) B 77 Rozpoznanie rozpoczynającego się porodu, rozpoznanie nieprawidłowego czasu jego trwania B 78 Asysta przy odbieraniu porodu fizjologicznego B 79 Interpretacja objawów podmiotowych i przedmiotowych w czasie połogu B 80 Ustalenie wskazań i przeciwwskazań do stosowania różnych metod antykoncepcji oraz metod naturalnego planowania rodziny A 81 Interpretacja charakterystyk produktów leczniczych oraz krytyczna ocena materiałów reklamowych dotyczących produktów leczniczych A 82 Analiza ewentualnych działań niepożądanych poszczególnych produktów leczniczych oraz interakcji między nimi A 83 Planowanie konsultacji specjalistycznych A 84 Kwalifikowanie pacjenta do leczenia domowego i szpitalnego A 85 Stosowanie leczenia dietetycznego A 86 Stosowanie indywidualizacji obowiązujących zaleceń terapeutycznych oraz innych metod leczenia wobec nieskuteczności bądź przeciwwskazań do terapii standardowej B 87 Definiowanie stanów, w których czas dalszego trwania życia, stan funkcjonalny, preferencje pacjenta ograniczają postępowanie zgodne z określonymi dla danej choroby zaleceniami B 88 Praktyczna znajomość zasad zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz takich umów finansowanych ze środków niepublicznych A 89 Umiejętność wypisywania recept na leki gotowe, recepturowe (w tym środki odurzające lub substancje psychotropowe) ze zróżnicowaniem stosowania do przysługujących pacjentom uprawnień A 90 Umiejętność wypisywania skierowań na badania dodatkowe, transport sanitarny, zwolnień od pracy A 91 Prowadzenie dokumentacji medycznej pacjenta A Załącznik nr 2 - Ramowy program zajęć praktycznych dla kierunku lekarsko-dentystycznego 1. Cel praktycznego nauczania Celem praktycznego nauczania jest pogłębienie wiedzy teoretycznej oraz doskonalenie i utrwalenie praktycznych umiejętności z zakresu promocji zdrowia oraz zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób wchodzących w zakres stomatologii jako przygotowanie studenta do samodzielnego wykonywania zawodu lekarza dentysty. 2. Czas trwania praktycznego nauczania Czas trwania praktycznego nauczania regulują standardy kształcenia dla kierunku lekarsko-dentystycznego. Umiejętności praktyczne student może nabyć w symulowanych warunkach klinicznych, także przy użyciu fantomów, oraz w trakcie zajęć prowadzonych zgodnie z obowiązującym programem nauczania na wcześniejszych latach studiów. Zajęcia te powinny umożliwić studentom nabycie praktycznych umiejętności stosowania instrumentów i narzędzi stomatologicznych oraz praktycznego przeprowadzania zabiegów w różnych specjalnościach lekarsko-dentystycznych z zachowaniem zasad ergonomii. 3. Program praktycznego nauczania z zakresu stomatologii zachowawczej obejmuje: 1) organizację i metody pracy indywidualnej praktyki, w szczególności: a) organizację pracy gabinetu stomatologicznego (ruch pacjentów, rejestracja, dokumentacja medyczna, sprawozdawczość, zasady wypisywania recept i skierowań na badania diagnostyczne oraz na konsultacje specjalistyczne), b) ergonomię pracy lekarza dentysty, pracę z asystentką na cztery ręce, c) współdziałanie z lekarzami i innymi osobami wykonującymi zawody medyczny lub zatrudnionymi w ochronie zdrowia, d) praktyczną znajomość zasad zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz takich umów finansowanych ze środków niepublicznych, e) prawidłową komunikację interpersonalną z pacjentami, ich opiekunami i zespołem stomatologicznym; 2) rozpoznawanie, profilaktykę i leczenie: a) próchnicy zębów, b) zapaleń miazgi, c) martwicy i zgorzeli miazgi oraz chorób tkanek okołowierzchołkowych zęba, d) niepróchnicowych uszkodzeń tkanek twardych zęba; 3) doskonalenie wykonywania następujących umiejętności i czynności: a) diagnozowania próchnicy i wczesnych stadiów próchnicy, ze szczególnym uwzględnieniem oceny aktywności choroby, wykrywania i kwalifikacji zmian próchnicowych, b) planowania postępowania profilaktyczno-leczniczego w próchnicy, z uwzględnieniem indywidualnych czynników ryzyka choroby, c) leczenia próchnicy z zastosowaniem oszczędzających tkanki zęba metod opracowania ubytku i odpowiednich materiałów, d) diagnostyki, profilaktyki i leczenia ubytków twardych tkanek zęba niepróchnicowego pochodzenia, e) diagnozowania i leczenia chorób miazgi i tkanek okołowierzchołkowych (ekstyrpacja miazgi w znieczuleniu, leczenie kanałowe zębów z zainfekowaną miazgą, wypełnienie kanałów korzeniowych z użyciem różnych metod kondensacji gutaperki, praca z zastosowaniem koferdamu oraz z użyciem urządzeń powiększających, np. lup czy mikroskopu zabiegowego), f) diagnostyki i postępowania leczniczego w przypadku pourazowych uszkodzeń zębów stałych, g) zastosowania różnych metod obrazowania radiologicznego, h) diagnozowania i usuwania przebarwień zębów, i) prowadzenia instruktażu higieny jamy ustnej i motywowania chorego oraz oceny uzyskanych efektów, j) stosowania profesjonalnych metod pr